Ահազանգ ՆԱՍԱ-ից. ինչպես կազդեն Թրամփի առաջարկած կրճատումները միջազգային գիտության և Հայաստանի վրա
Վերլուծություն |

Ահազանգ ՆԱՍԱ-ից. ինչպես կազդեն Թրամփի առաջարկած կրճատումները միջազգային գիտության և Հայաստանի վրա
ՆԱՍԱ-ի ներսում՝ ահազանգ տիեզերագնացների անվտանգության համար
Վերջին ամիսներին ԱՄՆ-ի տիեզերական գործակալությունում՝ ՆԱՍԱ-ում, իրավիճակը լարված է։ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի առաջարկած զգալի ֆինանսական կրճատումները բուռն արձագանք են առաջացրել. ավելի քան 280 ներկա և նախկին աշխատակիցներ, այդ թվում՝ տիեզերագնացներ, հանդես են եկել բաց նամակով՝ քննադատելով գործակալությունում իրականացվող փոփոխությունները և ֆինանսավորման պակասը։ Նրանց գնահատմամբ՝ այդ ամենը կարող է ոչ միայն խաթարել գիտական առաջընթացը, այլև վտանգել մարդկանց կյանքերը։
Նամակը՝ անվանված «Վոյաջերի հռչակագիր», հիշեցնում է 2003-ի «Կոլումբիա» աղետի ողբերգական փորձը և զգուշացնում, որ նմանատիպ վտանգներ կրկին դառնում են իրական, եթե չլինի համակարգային արձագանք։ Թրամփի կողմից առաջարկված կրճատումները նախատեսում են գրեթե կրկնակի կրճատում՝ ՆԱՍԱ-ի գիտական բյուջեում, ինչպես նաև աշխատատեղերի նվազեցում և դրամաշնորհային ծրագրերի դադարեցում։
Տիեզերական ֆինանսների ներհոսքից՝ դեպի գիտական համագործակցության դանդաղում
Թեև քննարկումն առաջին հայացքից վերաբերում է ՆԱՍԱ-ի ներքին քաղաքականությանը, այն ունի ակնհայտ միջազգային հետևանքներ։ ՆԱՍԱ-ն հանդիսանում է բազմաթիվ միջազգային տիեզերական և տեխնոլոգիական նախաձեռնությունների առանցքային գործընկեր։ Դրա գործունեության դանդաղեցումը կարող է ազդեցություն ունենալ համաշխարհային գիտական փոխգործակցության վրա՝ հատկապես այն ծրագրերում, որտեղ ներգրավված են տարբեր երկրների գիտական հաստատություններ, այդ թվում՝ Հայաստանի որոշ կրթական և տեխնոլոգիական կենտրոններ։
Հայաստանի հնարավորությունները կարող են սահմանափակվել
Թեև Հայաստանը չունի անմիջական մասնակցություն ՆԱՍԱ-ի հիմնական առաքելություններին, այնուամենայնիվ, համագործակցությունն իրականացվում է միջազգային ձևաչափերով՝
- գիտական տվյալների փոխանակման,
- տեխնոլոգիական նախագծերում մասնագիտական ներգրավման,
- կրթական ծրագրերի համաֆինանսավորման կամ դրամաշնորհային ձևաչափով։
ՆԱՍԱ-ի նման կարևոր դերակատարի դանդաղումը կարող է ուղղակիորեն սահմանափակել այդ հնարավորությունները՝ ստեղծելով նաև վստահության անկում ոլորտի նկատմամբ, ինչպես նաև ազդելով մասնավոր ներդրողների տրամադրվածության վրա։
ԱՄՆ-ի ընդհանուր բյուջետային քաղաքականությունը՝ ներազդող գործոն
ՆԱՍԱ-ի ֆինանսավորման կրճատումները մեկուսացված գործընթաց չեն։ Դրանք մաս են կազմում Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի ավելի լայն քաղաքականության՝ ուղղված պետական ծախսերի վերանայմանը։ Այս մոտեցումը նախկինում ուղեկցվել է նաև օտարերկրյա օգնության, կրթական ծրագրերի և միջազգային համագործակցության ոլորտներում ֆինանսավորման նվազեցմամբ։ Եթե նման միտումները շարունակվեն, դա կարող է անդրադառնալ նաև Հայաստանի համար հասանելի ամերիկյան տեխնոլոգիական ու կրթական աջակցության ծրագրերի վրա։
Տիեզերական մրցակցության նոր փուլ և գլոբալ վերադասավորումներ
Եթե ՆԱՍԱ-ն ստիպված լինի կրճատել իր ներկայությունը տիեզերքում, ապա այդ բացը կփորձեն լրացնել այլ երկրներ՝ Չինաստանը, Հնդկաստանը, Ռուսաստանը։ Սա կարող է վերափոխել տիեզերական մրցակցության գլոբալ դաշտը։ Հայաստանը, գտնվելով զարգացման փուլում և տիեզերագիտության ոլորտում նոր նախաձեռնություններ սկսելով, հնարավոր է ստիպված լինի վերանայել իր ռազմավարական ուղղությունները՝ շեշտադրելով այլ երկրների հետ փոխգործակցությունը։
***
Արտաքուստ տեղայնացված հարց՝ գլոբալ հետևանքներով
Թրամփի առաջարկած կրճատումները ՆԱՍԱ-ում, թեև տեղայնացված որոշում են՝ ԱՄՆ կառավարության մակարդակում, ունեն հեռուն գնացող ազդեցություններ՝ միջազգային գիտության, տեխնոլոգիական առաջընթացի և բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտի վրա։ Հայաստանի համար, որն ապավինում է համաշխարհային համագործակցությանը գիտության ոլորտում, սա նշանակում է՝ հնարավորության պատուհանների նեղացում, միջազգային գործընկերային ծրագրերի վերանայման անհրաժեշտություն և տեխնոլոգիական զարգացումների նոր շեշտադրումներ։
Այս համատեքստում ՆԱՍԱ-ի աշխատակիցների ահազանգը չի սահմանափակվում միայն անվտանգության նկատառումներով. այն ընդգծում է գիտության համաշխարհային համակարգում կայուն ֆինանսավորման կարևորությունը՝ որպես գիտական անկախության և մարդկային կյանքի պաշտպանության անկյունաքար։
Նյութը պատրաստվել է Futurism-ի վերլուծության հիման վրա
*հոդվածը պատրաստելիս օգտագործվել է նաեւ ԱԲ
Հետեվեք մեզ սոց-ցանցերում
Կարդացեք նաեվ

Վերլուծություն | 2025/08/30 17:00
Ինչպես կարող են նոր սկսնակ բիզնեսները դուրս գալ միջազգային շուկա

Վերլուծություն | 2025/08/25 19:05
Հումանոիդ ռոբոտ ընդամենը 6 հազար դոլարով․ ինչու է Unitree R1-ը ապագայի մեծ հեղափոխությունը
-
Օգոստոսի 30-ի կարևոր լուրերը
2025/08/30/ 19:01 -
Ինչպես կարող են նոր սկսնակ բիզնեսները դուրս գալ միջազգային շուկա
2025/08/30/ 17:00 -
Ինչպես հաղթահարել ձանձրույթը աշխատանքի հանդեպ
2025/08/30/ 10:30 -
Տեխնոլոգիական ոլորտի կորուստները ազդում են ամերիկյան շուկայի վրա
2025/08/29/ 22:30 -
Լույս է տեսել Իլոն Մասկի կյանքի մասին վավերագրական ֆիլմը
2025/08/29/ 22:15 -
Օգոստոսի 29-ի բիզնես լուրերը
2025/08/29/ 22:00 -
ԱՄՆ-ում ապրանքային առևտրի դեֆիցիտը հուլիսին աճել է ավելի քան 22%-ով
2025/08/29/ 21:16 -
Ռուսաստանը բավարար ուժ չի ունենա ամբողջ Ուկրաինան գրավելու համար, իսկ ուկրաինացիները բավարար ուժ չեն ունենա բոլոր գրավված հողերը վերադարձնելու համար. Զելենսկի
2025/08/29/ 20:15 -
Պատրաստ ենք Հայաստանին առաջարկել մոդուլային ռեակտորներից մինչև խոշոր կայանի կառուցում. Զախարովա
2025/08/29/ 20:00 -
Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է Goldman Sachs-ի գլոբալ հարցերով նախագահին. քննարկել են ներդրումային ծրագրերի իրականացման հնարավորությունները
2025/08/29/ 19:30
Բաժանորդագրվել

Փոխարժեք
Տեսանյութեր

ԿԱՐԵՎՈՐ ԼՈՒՐԵՐ․ ՕԳՈՍՏՈՍԻ 29, 2025Թ․

ՓՈՂ NEWS. ՕԳՈՍՏՈՍԻ 28, 2025Թ.

Պլաստիկից մաքրվել է Սևանա լճի 2 կմ երկարությամբ տարածք

1 ԱՅՑ՝ 30․000+ ԲՆԱԿԱՐԱՆԻ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆ, ԱՐԻ՛ TOON EXPO

ՆԵՐՄՈՒԾՈՂԻՑ՝ ԽՈՇՈՐ ԱՐՏԱԴՐՈՂ. «ԷԼԵԿՏՐԻԿԱ ԳՌՈՒՊ»
