Ինչի հաշվին է աճում տնտեսությունը, երբ արտաքին առևտուրը կրճատվում է. մակրոտնտեսական ամփոփում

Տնտեսական ակտիվության աճ՝ շինարարության, ծառայությունների և արդյունաբերության խթանմամբ

2025 թվականի հուլիսին տնտեսական ակտիվության աճը կազմել է 8.9 տոկոս՝ զգալիորեն գերազանցելով տարվա առաջին եռամսյակի 6.7 տոկոսի աճին։ Այս արագացումը պայմանավորված էր հատկապես շինարարության ոլորտի ուժեղ ակտիվությամբ, որն աճել է 26.1 տոկոսով։ Բարձր աճ գրանցվել է նաև ծառայությունների ոլորտում (առանց առևտրի)՝ 11.1 տոկոս, ինչպես նաև արդյունաբերությունում՝ 4.2 տոկոս։

Արդյունաբերության աճին նպաստել է էլեկտրաէներգիայի արտադրության 31.5 տոկոսանոց բարձրացումը և մշակող արդյունաբերության 3.3 տոկոսանոց աճը, վերջինս հիմնականում սննդամթերքի (11 տոկոս) և ծխախոտի (39 տոկոս) արտադրության ավելացման հաշվին։ Հանքարդյունաբերության ակտիվությունը, սակայն, մնացել է փոփոխական․ հունիսի 10 տոկոսանոց աճին հաջորդել է հուլիսին 8.4 տոկոս անկում։ Առևտրի ոլորտում արձանագրվել է համեմատաբար թույլ՝ 3 տոկոսանոց աճ։

Իրավաբանական անձանց գրանցումների բարձրացում

Հուլիսին իրավաբանական անձանց գրանցումները ավելացել են 4 տոկոսով՝ նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ։ Այս աճը պայմանավորված է հիմնականում ՍՊԸ-ների գրանցման 30.2 տոկոսանոց ավելացմամբ, ինչը կարողացել է փոխհատուցել անհատ ձեռներեցների գրանցման 3.9 տոկոս նվազումը։

Դրամական փոխանցումների զգալի աճ

Հուլիսին զուտ ոչ առևտրային դրամական փոխանցումների աճը պահպանվել է՝ կազմելով 42.3 տոկոս։ Այս ցուցանիշի աճին հիմնականում նպաստել են Ռուսաստանից ուղարկվող փոխանցումները, որոնք աճել են 68.9 տոկոսով։ Այդ հոսքերին բաժին է ընկնում ընդհանուր զուտ ներհոսքերի շուրջ 65 տոկոսը։ Միացյալ Նահանգներից փոխանցումներն էլ աճել են 16.4 տոկոսով։

Արտաքին առևտրի կրճատում՝ վերաարտահանման նվազման հետևանքով

Արտահանման և ներմուծման ծավալները հուլիսին շարունակում էին նվազել։ Արտահանումը կրճատվել է 15.4 տոկոսով, իսկ ներմուծումը՝ 16.5 տոկոսով։ Այս բացասական դինամիկան պայմանավորված է թանկարժեք և կիսաթանկարժեք քարերի ու մետաղների վերաարտահանման փուլային դադարեցմամբ։ Մասնավորապես, այդ ապրանքախմբերի արտահանումը և ներմուծումը նվազել են շուրջ 59 տոկոսով։ Ավտոմեքենաների արտահանման ծավալն էլ կրճատվել է 36.4 տոկոսով։

Միևնույն ժամանակ, որոշ ապրանքախմբերում արձանագրվել է դրական շարժ։ Գյուղատնտեսական մթերքի արտահանումը աճել է 23.3 տոկոսով, պատրաստի սննդամթերքի՝ 24.3 տոկոսով, մեքենաների՝ 36.4 տոկոսով, իսկ հանքանյութերի՝ 11.8 տոկոսով։ Եթե չհաշվի առնենք թանկարժեք քարերի և մետաղների առևտուրը, ապա արտահանման աճը կազմել է 19 տոկոս, իսկ ներմուծման աճը՝ 5.5 տոկոս։

Զբոսաշրջության վերականգնում

2025 թվականի հուլիսին զբոսաշրջիկների ժամանումները աճել են 11 տոկոսով՝ գրանցելով երրորդ անընդմեջ ամսական աճը։ Չնայած հունվար-հուլիս ամիսների կտրվածքով ընդհանուր աճը նվազել է 1 տոկոսով, վերջին ամիսների տվյալները վկայում են ոլորտի վերականգնման տեմպի մասին։

Գնաճի թեթև բարձրացում և ԿԲ-ի պահպանումը տոկոսադրույքի մակարդակի

Օգոստոսին արձանագրվել է 3.6 տոկոս տարեկան գնաճ՝ հուլիսի 3.4 տոկոսի համեմատ։ Գնաճի բարձր ցուցանիշները պահպանվել են հատկապես սննդամթերքի և ոչ ալկոհոլային խմիչքների (4.9 տոկոս), ալկոհոլային խմիչքների (6.6 տոկոս), կրթության (7.8 տոկոս) և տրանսպորտի (6 տոկոս) ոլորտներում։

ՀՀ Կենտրոնական բանկը օգոստոսի 5-ին վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը թողել է անփոփոխ՝ 6.75 տոկոս։ Միևնույն ժամանակ, հայտարարվել է, որ առաջիկա 12 ամիսների ընթացքում սպասվում է տոկոսադրույքի աստիճանական իջեցում՝ մինչև մոտ 6.25 տոկոս։

ՀՀ դրամի փոխարժեքի դինամիկան և ԿԲ միջամտությունը

2025 թվականի օգոստոսին դրամն արժևորվել է ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ 0.3 տոկոսով ամսական կտրվածքով և 1.3 տոկոսով տարեկան կտրվածքով։ Ռուբլու նկատմամբ փոխարժեքը մնացել է կայուն, իսկ եվրոյի նկատմամբ դրամը արժեզրկվել է 1.7 տոկոսով։ Տարվա սկզբից ի վեր դրամի արժևորման չափը կազմել է 3.7 տոկոս։

Փետրվարից հունիս ամիսներին ԿԲ-ն միջամտել է արտարժույթի շուկա՝ գնելով շուրջ 750 միլիոն ԱՄՆ դոլար՝ փոխարժեքային տատանումները մեղմելու նպատակով։

Բանկային համակարգի զարգացումները

Հուլիսին առևտրային բանկերում ավանդները աճել են 0.3 տոկոսով, իսկ վարկերը՝ 1.2 տոկոսով՝ նախորդ ամսվա համեմատ։ Տարեկան կտրվածքով՝ փոխարժեքով ճշտված աճը կազմել է 13.6 տոկոս ավանդների, և 28.5 տոկոս վարկերի դեպքում։ Վարկային աճը պայմանավորված է սպառողական վարկերի և ֆինանսական ու ապահովագրական գործունեության վարկավորումների ընդլայնմամբ։

Պետական բյուջե. եկամուտների աճ, ծախսերի կրճատում

Հուլիսին պետական բյուջեում գրանցվել է ՀՆԱ-ի 0.2 տոկոս պակասուրդ, իսկ հունվար-հուլիս ամիսներին՝ 0.6 տոկոս պակասուրդ։

Հարկային եկամուտները հուլիսին աճել են 18.1 տոկոսով՝ պայմանավորված ԱԱՀ-ի 20.7 տոկոս, եկամտային հարկի 14 տոկոս և շահութահարկի 46.7 տոկոս աճով։ Շրջանառության հարկի դրույքաչափերի բարձրացման շնորհիվ հավաքագրման մակարդակն աճել է 29 տոկոսով։

Ծախսային կողմում արձանագրվել է 4.8 տոկոս ընդհանուր կրճատում։ Սա հիմնականում պայմանավորված է կապիտալ ծախսերի 42.7 տոկոս, այդ թվում՝ պաշտպանական ծախսերի 39.1 տոկոս նվազումով։ Միևնույն ժամանակ, կրթական ծախսերը աճել են 19.7 տոկոսով՝ պայմանավորված դպրոցաշինության և հիմնանորոգման ծրագրերով։ Ընթացիկ ծախսերն աճել են 4.7 տոկոսով՝ հիմնականում սուբսիդիաների՝ 21.3 տոկոս աճի հաշվին։