ՀՀ ներքին գործերի նախարարության կիբեռոստիկանությունը հանդես է եկել հերթական հանրային իրազեկմամբ՝ կապված վերջին շրջանում ակտիվացած հեռախոսային և համակարգչային խարդախությունների հետ։ Չնայած իրավապահ մարմինների կողմից պարբերաբար իրականացվող բացատրական աշխատանքներին՝ արձանագրվում են դեպքեր, երբ քաղաքացիները տուժում են կիբեռհանցագործների գործողությունների հետևանքով։
Հանցագործների կողմից կիրառվող հիմնական սխեման կայանում է նրանում, որ վերջիններս ներկայանում են Հայաստանում գործող բջջային օպերատորների աշխատակիցներ։ Որպես զանգի պատրվակ օգտագործվում են «5G ցանցի թարմացման», «կապի որակի բարելավման» կամ «տեխնիկական կարգավորումների իրականացման» կեղծ թեմաները։ Խաբեության միջոցով հանցագործները համոզում են քաղաքացիներին հեռախոսում ներբեռնել հատուկ հավելվածներ, որոնք իրականում ապահովում են հեռակա հասանելիություն (Remote Access)։
Նմանատիպ ծրագրերի տեղադրումը հնարավորություն է տալիս երրորդ անձանց ամբողջությամբ տիրապետել բջջային հեռախոսի պարունակությանը, մուտք գործել անձնական բանկային հավելվածներ և հափշտակել հաշվեհամարներին առկա դրամական միջոցները։
Ստորև ներկայացված է կիբեռհարձակումներից պաշտպանվելու անվտանգային գործողությունների համակարգը.
Խարդախների կիրառած պատրվակները | Սպառնալիքի բնույթը | Անվտանգության պարտադիր կանոնը |
5G ցանցի թարմացում / Կապի որակի բարելավում | Հեռակա հասանելիության ծրագրերի ներբեռնում | Բացառել անծանոթների կողմից առաջարկվող հավելվածների տեղադրումը |
Հաստատման կոդերի կամ գաղտնաբառերի հարցում | Բանկային հաշիվների անօրինական մուտք | Երբեք չտրամադրել SMS-ով ստացված կոդերն ու գաղտնաբառերը |
Տեխնիկական կեղծ կարգավորումների հրահանգներ | Հոգեբանական ճնշում (սոցիալական ինժեներիա) | Անմիջապես ընդհատել զանգը և կապվել օպերատորի պաշտոնական կենտրոնի հետ |
Պատճառահետևանքային կապը
Քաղաքացիների շրջանում տեխնոլոգիական ցածր կիբեռգրագիտությունն ու խարդախների կողմից կիրառվող մանիպուլյատիվ հոգեբանական հնարքները հանդիսացել են պատճառ, որ զանգեր ստացած անձինք տեղադրեն վտանգավոր ծրագրային ապահովումներ։ Այս գործողությունների կատարումն իր հերթին հանդիսացել է պատճառ, որ հանցագործները ստանան անարգել մուտք դեպի տուժողների ֆինանսական համակարգեր և իրականացնեն խոշոր չափերի հափշտակություններ։
Գործնական ազդեցությունը
Գործնական գետնի վրա այս իրազեկման կանոնների պահպանումը թույլ կտա նվազագույնի հասցնել ֆինանսական կորուստներն ու պաշտպանել անձնական տվյալների գաղտնիությունը։ Քաղաքացիները պետք է հստակ արձանագրեն, որ ՀՀ տարածքում գործող ոչ մի բջջային օպերատոր հեռախոսազանգերի միջոցով չի պահանջում և չի կարող պահանջել որևէ լրացուցիչ հավելվածի ներբեռնում։ Այս փաստի գիտակցումը հանդիսանում է հիմնարար վահան նմանատիպ կիբեռհարձակումներին դիմակայելու համար։
