Հուլիսի 13-ին Նյու Յորքում կայացած «Trade over Aid» ֆորումի շրջանակներում ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ Ռոբերտ Աբիսողոմոնյանը պաշտոնապես հայտարարել է Հայաստանի անդամակցության մասին տվյալ միջազգային նախաձեռնությանը։ ԱՄՆ վարչակազմի կողմից 2026 թվականի ապրիլի 27-ին մեկնարկած այս ծրագիրն առաջարկում է տնտեսական զարգացման մոդել, որը շեշտը դնում է ազատ շուկայի, ներդրումների ներգրավման և ինստիտուցիոնալ կարողությունների հզորացման վրա՝ որպես ավանդական հումանիտար կամ զարգացման օժանդակության լրացում։
Իր ելույթում ԱԳ նախարարի տեղակալն ընդգծել է ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի (UNDP) ներգրավվածության կարևորությունը կառավարման բարեփոխումների և մարդկային կապիտալի զարգացման գործում։ Նա ներկայացրել է ՀՀ տնտեսական դիվերսիֆիկացման ռազմավարությունը, որն ուղղված է նոր շուկաների հասանելիությանը, գիտելիքահենք տնտեսության անցմանը և փոքր ու միջին ձեռնարկությունների աջակցմանը։ Ըստ հայտարարության՝ այս ծրագրերի իրականացումը պահանջում է տարածաշրջանային կայունություն և լոգիստիկ շղթաների կանխատեսելիություն։
Աբիսողոմոնյանն անդրադարձել է հայ-ամերիկյան ռազմավարական տնտեսական օրակարգին՝ առանձնացնելով «ԹՐԻՓՓ» տարածաշրջանային փոխկապակցվածության նախագիծը, որի հիմնական սկզբունքներն ամրագրված են երկկողմ շրջանակային համաձայնագրով։ Որպես տեխնոլոգիական գործակցության օրինակ նշվել է Հայաստանում կառուցվող «Firebird AI» տվյալների կենտրոնը, որն իրականացվում է NVIDIA, Dell Technologies և այլ ամերիկյան կորպորացիաների մասնակցությամբ։ Բացի այդ, հայտարարվել է քաղաքացիական միջուկային էներգետիկայի ոլորտում «123 համաձայնագրի» շուրջ բանակցությունների ավարտի, կրիտիկական հանքանյութերի մատակարարման ապահովման հուշագրի ստորագրման և Եվրոպական միության հետ առևտրային ինտեգրման խորացման մասին։
Պատճառահետևանքային կապը Հայաստանի միացումը «Trade over Aid» նախաձեռնությանը և անցումը դեպի տեխնոլոգիական տնտեսություն հանդիսանում է արտաքին տնտեսական կախվածությունների նվազեցման և անվտանգային ռիսկերի դիվերսիֆիկացման քաղաքականության հետևանք։ Իր հերթին, ամերիկյան կորպորացիաների ներգրավմամբ «Firebird AI» կենտրոնի հիմնադրումն ու միջուկային էներգետիկայի ոլորտում «123 համաձայնագրի» բանակցությունների ավարտը հանդիսանում են պատճառ, որ Հայաստանի թվային և էներգետիկ ենթակառուցվածքները աստիճանաբար վերակողմնորոշվեն դեպի արևմտյան տեխնոլոգիական ստանդարտներ։
Գործնական ազդեցությունը Այս համաձայնագրերի իրագործումը գործնականում հնարավորություն կտա Հայաստանին ձեռք բերել ամերիկյան միջուկային տեխնոլոգիաներ և սարքավորումներ, ինչը հիմք կստեղծի նոր ատոմային էներգաբլոկի կառուցման համար։ «Firebird AI» կենտրոնի գործարկումը կապահովի տեղական ՏՏ սեկտորի համար անհրաժեշտ հաշվողական հզորություններ՝ բարձրացնելով երկրի դիրքը տարածաշրջանում։ Լոգիստիկ առումով՝ «ԹՐԻՓՓ» նախագծի իրագործումը կնվազեցնի բեռնափոխադրումների տրանսակցիոն ծախսերը և կապահովի առևտրային հոսքերի կանխատեսելիություն։
