Եվրամիությունը ձգտում է միանալ TRIPP տրանսպորտային միջանցքի նախագծի զարգացմանը․ EUObserver

Բրյուսելի գնահատմամբ՝ այս աշխարհագրական երթուղին կարող է դառնալ այլընտրանքային առևտրային ուղի։

Մայիսի 5-ին տեղի կունենա Եվրոպական միության և Հայաստանի պատմության մեջ առաջին գագաթնաժողովը, որի արդյունքներով կմեկնարկի նոր գործընկերություն՝ ընդգրկելով տրանսպորտը, էներգետիկան և թվային համագործակցությունը, գրում է EUObserver-ը։

«Անցյալ տարի Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղ բանակցություններին ԱՄՆ-ի ակտիվ մասնակցությունից հետո Եվրամիությունը ձգտում է միանալ Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP) տրանսպորտային միջանցքի նախագծի զարգացմանը։

Բրյուսելի գնահատմամբ՝ այս աշխարհագրական երթուղին կարող է դառնալ այլընտրանքային առևտրային ուղի, որը թույլ կտա շրջանցել Ռուսաստանը և միաժամանակ ավելի խոր ինտեգրել Հայաստանը եվրասիական լոգիստիկ շղթաներում։

«Եթե խոսենք դասական սխեմայի մասին, ապա Չինաստանից Եվրոպա բեռների առաքումը տևում է մոտ 42 օր։ Եթե այս Միջին միջանցքը արդյունավետ գործի, ժամկետը հնարավոր կլինի կրճատել մինչև մոտ 12–13 օր», — հանդիպման նախօրեին հայտարարել է ԵՄ ներկայացուցիչը։

Սակայն մի շարք փորձագետներ քննադատում են Եվրոպական միությանը ռազմավարական առաջնորդության պակասի և դանդաղ ֆինանսական որոշումների համար։ Նրանց կարծիքով՝ դա հիասթափություն է առաջացնում տարածաշրջանում և ԱՄՆ-ին հնարավորություն է տալիս ավելի ակտիվորեն ամրապնդել իր ազդեցությունը Հարավային Կովկասում։

Միաժամանակ ակնկալվում է ԵՄ-ի և Հայաստանի միջև անվտանգության և պաշտպանության ոլորտում համաձայնագրի ամրապնդում, ներառյալ՝ Եվրոպական խաղաղության հիմնադրամի միջոցով հայկական զինված ուժերին աջակցության ընդլայնումը։ 2014 թվականից ի վեր այդ գծով արդեն հատկացվել է շուրջ €30 մլն։

ԵՄ-ի հետ մերձեցման խորհրդանշական քայլով Հայաստանը կստանա վիզային ռեժիմի ազատականացման ծրագրի շրջանակում առաջընթացի վերաբերյալ առաջին զեկույցը։ Այս համատեքստում ԵՄ սահմանների պահպանության Frontex գործակալությունը ծրագրում է ավելի սերտ համագործակցություն Հայաստանի ներքին գործերի նախարարության հետ։

Գագաթնաժողովը տեղի է ունենում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ մարտին Եվրախորհրդարանում ունեցած ելույթից երկու ամիս անց, որտեղ նա հաստատել էր Հայաստանի՝ ԵՄ անդամակցությանը ձգտումը և ընդգծել Ադրբեջանի հետ կայուն խաղաղություն հաստատելու անհրաժեշտությունը։

Հունիսի 7-ին Հայաստանում կանցկացվեն խորհրդարանական ընտրություններ, որոնք, դիտորդների գնահատմամբ, կարող են անցնել Ռուսաստանի հնարավոր միջամտության ռիսկի ֆոնին։ Միևնույն ժամանակ ԵՄ-ն արդեն աջակցություն է ցուցաբերում Երևանին՝ հիբրիդային սպառնալիքներին և ապատեղեկատվությանը հակազդելու գործում։

Ռուսաստանը, որը նախկինում համարվում էր Հայաստանի անվտանգության գլխավոր երաշխավորը, էականորեն կորցրել է իր ազդեցությունը Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմից հետո, երբ չի միջամտել հակամարտության սրման ժամանակ՝ 2020 և 2023 թվականներին։ Չնայած դրան՝ Մոսկվան պահպանում է ռազմական ներկայությունը․ մի քանի հազար զինծառայող տեղակայված է Գյումրիի 102-րդ բազայում, որի վարձակալության ժամկետը գործում է մինչև 2044 թվականը։

2025 թվականի հունվարին Փաշինյանի կառավարությունը պաշտոնապես հայտարարեց ԵՄ անդամակցության ուղղությամբ շարժվելու մտադրության մասին՝ այս ուղեգիծը դարձնելով քաղաքական օրակարգի առանցքային տարր։

Միևնույն ժամանակ 2024 թվականին սկսված առանց վիզայի ռեժիմի շուրջ բանակցությունները դեռևս մնում են սպասման փուլում՝ ԵՄ անդամ մի շարք երկրների թերահավատության պատճառով»։