Հայաստանի և Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության (ՀԱՊԿ) միջև հարաբերությունների սառեցումը թևակոխում է իրավական պատժամիջոցների փուլ։ ՌԴ արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովի՝ անդամավճարների պարտքի պատճառով Հայաստանի դեմ կանոնադրական քայլեր ձեռնարկելու հայտարարությանը զուգահեռ, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդես է եկել կտրուկ արձագանքով:
Փաշինյան. «Որոշումն ընդունելու ենք ի գիտություն»
Մեկնաբանելով կառույցից Հայաստանի հնարավոր հեռացման կամ լիազորությունների կասեցման սցենարները՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ Երևանը չի պատրաստվում դիմադրել կամ միջնորդել, եթե դաշնակիցները գնան այդ քայլին.
«Եթե ՀԱՊԿ անդամ երկրները որոշեն Հայաստանին հեռացնել՝ ստիպված կլինենք այդ որոշումն ընդունել ի գիտություն»,- ընդգծել է կառավարության ղեկավարը։
Լավրովի նախազգուշացումը. 2 տարվա չվճարված անդամավճարներ
Նախօրեին ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը լրագրողների հետ զրույցում հաստատել էր, որ կազմակերպությունն արդեն պաշտոնական մակարդակով քննարկում է Հայաստանի դեմ պատժամիջոցներ կիրառելու հարցը:
«Ի՞նչ անել այս իրավիճակում։ Մենք այսօր քննարկեցինք այդ հարցը։ Արդեն ավելի քան երկու տարի է, ինչ Հայաստանը պարտք ունի ՀԱՊԿ-ի բյուջեին, իսկ նման իրավիճակը նախատեսված է Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության կանոնադրությամբ։ Այսօր պայմանավորվեցինք դիտարկել ՀԱՊԿ-ի կանոնադրության համապատասխան հոդվածի կիրառման հնարավորությունը»,- հայտարարել է Լավրովը։
Ի՞նչ է նախատեսում ՀԱՊԿ կանոնադրության 20-րդ հոդվածը
ՀԱՊԿ իրավական կառուցվածքում 20-րդ հոդվածը սահմանում է պատժամիջոցների հստակ երկաստիճան համակարգ այն երկրների նկատմամբ, որոնք թերանում են իրենց պարտավորություններում.
Փուլ 1 (Ֆինանսական դեֆոլտի դեպքում). Եթե անդամ պետությունը երկու տարվա ընթացքում չի մարում բյուջետային պարտքը, Հավաքական անվտանգության խորհուրդը կարող է զրկել այդ երկրի քաղաքացիներին քվոտային պաշտոնների առաջադրման իրավունքից և կասեցնել երկրի ձայնի իրավունքը՝ մինչև պարտքի ամբողջական մարումը։
Փուլ 2 (Կանոնադրության և որոշումների չկատարման դեպքում). Եթե պետությունը չի կատարում կանոնադրության դրույթներն ու խորհրդի որոշումները, Հավաքական անվտանգության խորհուրդը կարող է կասեցնել այդ պետության մասնակցությունը մարմինների աշխատանքներին կամ ամբողջությամբ բացառել (հեռացնել) նրան կազմակերպությունից։
Կարևոր իրավական նյուանս. ՀԱՊԿ կանոնադրության համաձայն՝ պատժամիջոցների կամ հեռացման վերաբերյալ որոշումներն ընդունվում են առանց տվյալ անդամ պետության (այս դեպքում՝ Հայաստանի) ձայնը հաշվի առնելու, ինչը թույլ է տալիս մյուս անդամներին շրջանցել Երևանի հնարավոր վետոն:
Փորձագետները նշում են, որ սա Հայաստանի՝ կառույցից դե-յուրե դուրս գալու կամ հեռացվելու ամենահավանական իրավական մեխանիզմն է, որը ձեռնտու է երկու կողմերին էլ. Երևանը սեփական նախաձեռնությամբ դուրս գալու քաղաքական պատասխանատվություն չի ստանձնում, իսկ Մոսկվան ու դաշնակիցները ստանում են իրավական հիմք՝ ազատվելու «պասիվ» անդամից:
