Բանկերի շահույթի աճի տեմպի նվազման պատճառը

Հայաստանի բանկային համակարգը 2023 թվականն ամփոփել է 230 մլրդ դրամ շահույթով։ Շահույթի ցուցանիշը նախորդ տարվա ցուցանիշի համեմատ նվազել է 9%-ով, սակայն այն շարունակում է շուրջ 2,7 անգամ գերազանցել 2021-ի արդյունքներին։

2023-ին Արդշինբանկը իր շահույթով շարունակում է գերազանցել մյուս բանկերին, սակայն ցուցանիշը նախորդ տարվա համեմատ զգալի աճ չի ունեցել՝ կազմելով շուրջ 62,7 մլրդ դրամ (նախորդ տարվա համեմատ աճը՝ 0,8%)։ Բանկերի տարեկան հաշվետվություններից տեղեկանում ենք, որ Արդշինբանկը 2022-ից սկսած շահույթի մասով առաջատար դիրքում է՝ առաջ անցնելով Ամերիաբանկից և գրանցելով արտարժույթի առք ու վաճառքից ստացվող եկամուտների աճ մինչև 52,2 մլրդ դրամ 2021-ի 5 մլրդ-ի փոխարեն՝ գերազանցելով նախկին ցուցանիշը շուրջ 10,3 անգամ: Շահույթի մեծությամբ երկրորդը Ամերիաբանկն է,  նախորդ տարվա ցուցանիշի համեմատ  4% աճով (46 մլրդ դրամ)։ Հաջորդում են Ակբա Բանկը, շահույթի 27% կտրուկ աճով (28,5 մլրդ դրամ), և Ինեկո Բանկը՝ 11,8% աճով ( 26,4 մլրդ դրամ)։ Ամերիաբանկը շահույթի տեսանկյունից զիջել է առաջատարի դիրքերը՝ չնայած  վարկային պորտֆելի մեծությամբ բանկային համակարգում բացարձակ առաջատարը լինելու հանգամանքին։ Ամերիաբանկը իր շուրջ 1 տրիլիոն դրամ կազմող վարկային պորտֆելով հանդերձ, տոկոսային եկամուտների առումով, որոնք կազմել են ավելի քան 97 մլրդ դրամ, 2023-ին Արդշինբանկին (տոկոսային եկամուտները՝ 89 մլրդ դրամ) գերազանցել է ընդամենը 8,2%-ով: Արդշինբանկի վարկային պորտֆելը նույն ժամանակահատվածի համար կազմել է 840,6 մլրդ դրամ։

Միևնույն ժամանակ Արդշինբանկը շարունակում է շուկայում առաջատար դիրք գրավել արտարժութային գործարքների գծով ստացված եկամուտներով (33.9 մլրդ ՀՀ դրամ)՝ գերազանցելով Ամերիաբանկի ցուցանիշը (24,2 մլրդ ՀՀ դրամ) շուրջ 28,6%-ով: 2023-ի երրորդ եռամսյակից սկսած այս ցուցանիշը գրեթե բոլոր բանկերում կտրուկ անկում է գրանցել՝  նվազեցնելով բանկերի ակնկալվող շահույթը: Արդշինբանկի պարագայում միայն չորրորդ եռամսյակում արտարժութային գործարքներից եկամուտը նախորդ տարվա 4-րդ եռամսյակի համեմատ նվազել է 56%-ով:

Միջնորդավճարների գծով ամենաբարձր եկամուտները ևս գրանցել է Արդշինբանկը (20,8 մլրդ դրամ)՝ 18%-ով գերազանցելով Ամերիաբանկի ցուցանիշը (17 մլրդ դրամ): Ունենալով մասնաճյուղային 2-րդ ամենամեծ ցանցը Հայաստանում (64 մասնաճյուղ)՝ Արդշինբանկի աշխատակազմի գծով ծախսերը, գրեթե կրկնակի պակաս են եղել քան Ամերիաբանկինը (24 մասնաճյուղ), տեղեկանում ենք Հայաստանի բանկերի միջանկյալ ֆինանսական հաշվետվություններից: 2 բանկեր 2023 թվականը փակել են վնասով՝ Արմսվիսբանկը (2,2 մլրդ դրամի վնաս) և Արցախբանկը (24 մլրդ դրամի վնաս): Եթե վերջինիս պարագայում պատճառն ակնհայտ է, ապա Արմսվիսբանկի պարագայում պատճառը պայմանավորված է հաճախորդներին տրամադրված վարկերի գծով հնարավոր կորուստների պահուստին կատարված մարումներով և այլ գործառնական ծախսերի կտրուկ աճով: Մանրամասները՝ how2b.am կայքում