Գործադիրի այսօրվա նիստում ընդունվել են մի շարք ռազմավարական և սոցիալ-տնտեսական նշանակության որոշումներ, որոնք ուղղակիորեն ազդելու են ինչպես բիզնես միջավայրի, այնպես էլ հազարավոր քաղաքացիների աշխատանքային առօրյայի վրա։ Կառավարությունը նոր լուծումներ է առաջարկել գյուղատնտեսության սուբսիդավորման, բնական ռեսուրսների պահպանության և աշխատանքային օրենսգրքում հեղափոխական փոփոխությունների իրականացման ուղղությամբ։
Ստորև ներկայացնում ենք նիստի 5 ամենակարևոր և ուշագրավ որոշումների մանրամասն վերլուծությունը.
1. Խաղող վերամշակողների աջակցություն. Պետական երաշխիքների տրամադրման ժամկետները կրճատվում են
Կառավարությունը լրացումներ և փոփոխություններ է կատարել Խաղող վերամշակող տնտեսավարողների աջակցության ծրագրում և բյուջետային երաշխիքների տրամադրման կարգում։ Այս որոշման հիմնական նպատակը վերամշակողների համար պետական երաշխիքների ստացման գործընթացի պարզեցումն ու բյուրոկրատական քաշքշուկների կրճատումն է։
Ինչ է փոխվում տնտեսավարողների համար.
Ժամկետների կրճատում: Ֆինանսների նախարարության կողմից միջնորդությունն ստանալուց հետո քննարկման և որոշման կայացման ժամկետը նախկին 14 աշխատանքային օրվա փոխարեն սահմանվել է 10 աշխատանքային օր։
Վճարման պահանջի հստակեցում: Բյուջետային երաշխիքների հիման վրա վճարման պահանջ կարող է ներկայացվել միայն վարկի գծով 90 օր և ավելի ժամկետանց պարտավորությունների առկայության դեպքում՝ մինչև երաշխիքի ժամկետի լրանալը։
Գրավադրված գույքի իրացման նոր մեխանիզմ: Եթե շահառուն թերանում է իր վարկային պարտավորություններում, և ֆինանսական կազմակերպությունը (ՖԿ) իրացնում է գրավադրված գույքը, ապա ստացված գումարի՝ վարկի ծավալը գերազանցող մասն առաջնահերթորեն ուղղվելու է վարկի բյուջետային երաշխիքով ապահովված մասի մարմանը։
2. Սևանի սիգի պահպանություն. Ձկնկիթի արտահանումը ժամանակավորապես արգելվում է
Բնապահպանական և պարենային անվտանգության համատեքստում Կառավարությունը կտրուկ քայլերի է դիմել։ Սահմանվել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից սիգի ձկնկիթի արտահանման ժամանակավոր արգելք՝ 2026 թվականի հուլիսի 6-ից՝ 6 ամիս ժամկետով։
Ինչու է սա կարևոր.
Սևանա լճում սիգի կայուն արդյունագործական որսի ապահովման գլխավոր նախապայմանը ձկան բնական վերարտադրության պաշտպանությունն է։ Միջազգային շուկայում սիգի ձկնկիթն ունի բարձր արժեք, ինչը հանգեցնում էր գերշահագործման և կենսառեսուրսների նկատմամբ սպառողական մոտեցման։ Այս արգելքը թույլ կտա կանխարգելել մարդածին (անթրոպոգեն) բացասական ազդեցությունը և կպահպանի Սևանի էկոհամակարգի կարևորագույն ձկնատեսակը։
3. Փոփոխություններ կաթի սուբսիդավորման ծրագրում. Աջակցության ծավալներն ընդլայնվում են
Կառավարությունը վերանայել է 2026 թ. կաթի արտադրության համար սուբսիդավորման տրամադրման միջոցառումը։ Ըստ իրականացված վերլուծությունների՝ տարվա առաջին չորս ամիսներին (հունվար-ապրիլ) կովերի վաճառքի, սպանդի և կենդանիների հաշվառման համակարգում չգրանցված լինելու պատճառով սուբսիդավորման ենթակա կովերի իրատեսական քանակը նվազել է շուրջ 10-11%-ով (մոտ 10 հազար գլխով)։
Ինչ լուծում է առաջարկվում.
Գյուղացիական տնտեսություններին աջակցելու և արտադրության ծավալները պահպանելու համար կառավարությունը որոշել է մեծացնել մեկ տնտեսավարողին հասնող աջակցության շեմը։ Այսուհետ անմշակ կաթի արտադրությամբ զբաղվողները նախկին առավելագույնը 18 կովի փոխարեն ֆինանսական աջակցություն կստանան մինչև 20 գլխի համար։ Բացի այդ, հաշվի առնելով գյուղատնտեսական աշխատանքների եռուն շրջանը, երկարաձգվել է նաև դիմումների ներկայացման վերջնաժամկետը։
4. Աշխատանքային հեղափոխություն. Ներդրվում է «Ծնողական ժամ» հասկացությունը
Նիստի ամենաքննարկված սոցիալական նախագծերից մեկը վերաբերում էր Աշխատանքային օրենսգրքում սպասվող փոփոխություններին։ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի առաջին տեղակալ Արտյոմ Սմբատյանը ներկայացրել է «ծնողական ժամի» գաղափարը, որը հնարավորություն կտա ծնողներին աշխատանքային օրվա ընթացքում բացակայել աշխատանքից՝ աշխատավարձի ամբողջական պահպանմամբ։
Կարևոր է: Օրենքը հավասարապես տարածվելու է ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր հատվածի աշխատողների վրա և վերաբերելու է երկու ծնողներին հավասարապես։
Ինչպես է բաշխվելու ժամանակը.
Մինչև 2 երեխա ունեցող ծնողներին (եթե երեխաները մինչև 12 տարեկան են)՝ օրական առավելագույնը 30 րոպե։
3 և ավելի երեխա ունեցող ծնողներին՝ օրական առավելագույնը 1 ժամ։
Մինչև 18 տարեկան հաշմանդամության խորը կամ ծանր սահմանափակումով երեխա ունեցողներին՝ օրական առավելագույնը 1 ժամ (անկախ երեխաների ընդհանուր թվից)։
Կուտակման մեխանիզմ չկա. Էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանի հարցին ի պատասխան նշվեց, որ այս ժամերը հնարավոր չէ կուտակել շաբաթվա վերջում մեկ ամբողջական օր ազատվելու համար։ Սակայն, այն կանայք, ովքեր վերադառնում են աշխատանքի մինչև 2 տարեկան երեխայի խնամքից, օրենսգրքի մեկ այլ հոդվածով արդեն ունեն 1 ժամ պակաս աշխատելու արտոնություն։ Արդյունքում, եթե կինն ունի 3 երեխա, որոնցից կրտսերը մինչև 2 տարեկան է, նա ընդհանուր առմամբ կկարողանա օրական մինչև 2 ժամ բացակայել աշխատանքից։
Հստակեցում. Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը հիշեցրել է, որ նախագիծը դեռ պետք է հաստատվի Ազգային ժողովի կողմից, ուստի օրենքն ուժի մեջ կմտնի խորհրդարանական ընթացակարգերից հետո:
5. Արտադրողականության խթանում. Վարկերի վերաֆինանսավորման ազատություն և նոր սուբսիդիաներ
Էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը ներկայացրել է «Արտադրողականության խթանման նպատակային ծրագրի» լավարկված տարբերակը, որը ներդնում է ֆինանսական ճկունության նոր գործիքներ և փոխում է պետական աջակցության առաջնահերթությունները։
Բանկերի միջև մրցակցության խթանում (Refinancing)
Շահառուներին հնարավորություն է տրվում գործող վարկային կամ լիզինգային պարտավորությունը մեկ անգամ տեղափոխել մի ֆինանսական կազմակերպությունից այլ կազմակերպություն՝ ավելի ձեռնտու պայմաններով վերաֆինանսավորման համար։ Պետական սուբսիդավորումը կշարունակվի նույն պայմաններով, առանց ընդհանուր ժամկետի երկարաձգման։
Օրինակ: Եթե ընկերությունը վերցրել է 12% տոկոսադրույքով վարկ, որից 8%-ը սուբսիդավորում է պետությունը (բիզնեսը վճարում է 4%), ապա այլ բանկում 10% տոկոսադրույք գտնելու դեպքում պետությունը կշարունակի վճարել իր 8%-ը, իսկ տնտեսավարողի բեռը կնվազի մինչև 2%։
Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը հանձնարարել է խիստ մոնիտորինգի ենթարկել այս տեղափոխությունները, որպեսզի վարկի նպատակայնությունը չշեղվի:
Աջակցություն մարզային հյուրանոցաշինությանը
Ծրագրով կսուբսիդավորվի ՀՀ մարզերում հյուրանոցների կառուցման կամ վերակառուցման կապիտալ շինարարությունը, եթե ներգրավված է ԱԱՀ վճարող կապալառու ընկերություն։ Սուբսիդավորման ժամկետը մինչև 36 ամիս է, իսկ չափը՝ դրամային վարկերի դեպքում 8 տոկոսային կետ, արտարժույթի դեպքում՝ 6։
Թափոնների մշակում և Արևային կայանների սուբսիդավորման դադարեցում
Ներդրվում է նոր ուղղություն՝ թափոնների մշակում, ոչնչացում և նյութերի մշակում։ Այստեղ սուբսիդավորման չափերը սահմանվում են հետևյալ կերպ.
ՀՀ դրամով. վարկերի համար՝ 6%, լիզինգի համար՝ 8%
Արտարժույթով. վարկերի համար՝ 4%, լիզինգի համար՝ 6%
Միևնույն ժամանակ, Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության (ՏԿԵՆ) առաջարկով դադարեցվում է նոր արևային էլեկտրակայանների ձեռքբերման սուբսիդավորումը։ Բոլոր այն տնտեսավարողները, ովքեր արդեն ունեն գործող պայմանագրեր, կշարունակեն ստանալ պետական աջակցությունը սահմանված կարգով մինչև պայմանագրի ավարտը։
