ՀՀ կառավարության այսօրվա՝ հունիսի 11-ի նիստում ուշագրավ բանավեճ է ծավալվել երկրում աղքատության ցուցանիշների և դրանց հաշվարկման մեթոդաբանության շուրջ։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հարցադրմանն ի պատասխան՝ Վիճակագրական կոմիտեի (Արմստատ) նախագահ Ստեփան Մնացականյանը ներկայացրել է 2024 թվականին ներդրված նոր մեթոդաբանության մանրամասները, որոնց պատճառով նոր տվյալները համադրելի չեն նախորդ տարիների ցուցանիշների հետ։
Փաշինյան. Ծայրահեղ աղքատությունը ձգտում է զրոյի, նախարարության անունը գուցե փոխվի
Անդրադառնալով ընթացիկ միտումներին՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նշել է, որ ծայրահեղ աղքատության վերջին տվյալները փաստում են դրա՝ դեպի զրո ձգտելու մասին։ Ըստ նրա՝ առկա տեմպը բերելու է ծայրահեղ աղքատության լիակատար զրոյացման՝ չհաշված «մենթալիտետային և կենցաղավարության մակարդակին առնչվող խնդիրները, որոնք չի լինում հաղթահարել»։
Այս համատեքստում վարչապետը հանդես է եկել ուշագրավ հայտարարությամբ՝ նշելով, որ գուցե թե նոր ձևավորվող կառավարությունը քննարկի նաև Աշխատանքի և սոցիալական ապահովության նախարարության անվանափոխության հարցը՝ շեշտադրումը նպաստներից դեպի զբաղվածություն տեղափոխելու նպատակով։
Ինչո՞ւ են փոխվում մեթոդաբանությունները. Վիճկոմիտեի պարզաբանումը
Վարչապետը հարց է ուղղել Ստեփան Մնացականյանին՝ արդյո՞ք հնարավոր է հույս ունենալ, որ աղքատության հաշվարկման մեթոդաբանությունները միջնաժամկետ հատվածում չեն փոխվի, քանի որ վերջին տվյալների անհամադրելիությունը նախորդների հետ հանրության շրջանում շփոթմունք է առաջացնում։
Արձագանքելով՝ Մնացականյանը հստակեցրել է, որ միջազգային ստանդարտներին համապատասխան մեթոդաբանությունները շարունակաբար փոխվելու են։ Նա մանրամասնել է 2024 թվականին ընդունված նոր համակարգը, որն աղքատությունը դասակարգում է 4 հիմնական գծերով (սպառողական զամբյուղի մեկ անձի հաշվով)։
Աղքատության 4 գծերն ու տոկոսները Հայաստանում
Ըստ Վիճակագրական կոմիտեի պաշտոնական տվյալների՝ նոր մեթոդաբանությամբ պատկերը հետևյալն է.
Պարենային (ծայրահեղ աղքատության) գիծ՝ 29,196 դրամ
Սա մասնավոր տնային տնտեսությունների փաստացի բացարձակ նվազագույն պարենային սպառումն է։ Այս գծից ցածր է գտնվում ՀՀ բնակչության ընդամենը 0.6%-ը:
Աղքատության ստորին գիծ՝ 42,680 դրամ
Ներառում է պարենային զամբյուղը և ծառայությունների նվազագույն կազմը։ Այս շեմը չի կարողանում ապահովել բնակչության 8.3%-ը:
Աղքատության միջին գիծ՝ 53,420 դրամ
Սա երկրում ընդունված հիմնական միջինացված ցուցանիշն է, որից ցածր է գտնվում Հայաստանի քաղաքացիների 21.7%-ը:
Աղքատության վերին գիծ՝ 64,162 դրամ
Ներառում է ավելի բարձրակարգ ծառայություններ (ինտերնետ կապ և այլն)։ Այս գծով աղքատության ընդհանուր ցուցանիշը կազմում է 40.2%:
Աղքատության աստիճան / Գիծ | Ամսական սպառման շեմը (մեկ անձի հաշվով) | Բնակչության տոկոսային մասնաբաժինը (%) |
Պարենային (Ծայրահեղ գիծ) | 29,196 դրամ | 0.6% |
Աղքատության ստորին գիծ | 42,680 դրամ | 8.3% |
Աղքատության միջին գիծ | 53,420 դրամ | 21.7% |
Աղքատության վերին գիծ | 64,162 դրամ | 40.2% |
Այսպիսով, վիճակագրական տվյալները փաստում են, որ թեև ընդհանուր և վերին գծով աղքատության ցուցանիշները (ներառյալ թվային ծառայությունների սպառումը) դեռևս բարձր են, բացարձակ ծայրահեղ աղքատությունը (սննդի պակասը) Հայաստանում գրեթե ամբողջությամբ հաղթահարված է՝ կազմելով 1 տոկոսից էլ պակաս հանրագումար:
