Հայաստանի բանկային ակտիվները գերազանցել են ՀՆԱ-ի 100%-ը

Հայաստանի բանկային համակարգի ակտիվների ծավալը արդեն գերազանցում է երկրի համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ)։ Այս մասին հայտարարել է ՀՀ Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանը՝ ելույթ ունենալով Հանրապետության բանկերի միության ամենամյա համաժողովում։

Բանկային համակարգի աճի դինամիկան

2000-ականների սկզբին բանկային ակտիվների և ՀՆԱ-ի համեմատական հարաբերակցությունը կազմում էր ընդամենը մոտ 20%։ Այսօր այդ ցուցանիշը գերազանցում է 100%-ը։ 2024 թվականին Հայաստանի բանկային համակարգի ակտիվները կազմել են շուրջ 11 տրլն 35 մլրդ դրամ (28,7 մլրդ դոլար), մինչդեռ երկրի ՀՆԱ-ն՝ մոտ 10 տրլն 127 մլրդ դրամ (26,3 մլրդ դոլար)։

Այս ցուցանիշը վկայում է, որ բանկային համակարգի զարգացումը առաջ է անցել տնտեսության ընդհանուր աճից, և ֆինանսական միջնորդության մակարդակը Հայաստանում զգալիորեն բարձրացել է։

Ստեղծված ինստիտուտներ

Գալստյանը հիշեցրել է, որ անցած տարիներին բանկային համակարգում ձևավորվել են այնպիսի կարևոր կառույցներ, որոնք ապահովում են ֆինանսական կայունություն և վստահություն․

• Ավանդների երաշխավորման հիմնադրամ,

• Վարկային բյուրո,

• Վճարահաշվարկային համակարգեր,

• Ֆինանսական օմբուդսմենի գրասենյակ,

• սպառողների իրավունքների պաշտպանության այլ մեխանիզմներ։

Այս համակարգերը նպաստում են թե՛ բանկերի կայունության, թե՛ քաղաքացիների ֆինանսական իրավունքների պաշտպանությանը։

Հիմնական մարտահրավերները

ԿԲ նախագահի խոսքով, առաջիկա տարիներին բանկերը կանգնելու են մի շարք նոր խնդիրների առաջ․

• անընդհատ աճող տնտեսական և քաղաքական ռիսկերի կառավարում,

• թվային տրանսֆորմացիայի արագացում,

• նորարարական լուծումների ներդրում,

• ճկունության ապահովում մրցակցային և փոփոխվող միջավայրում։

Այս ամենը պահանջում է ոչ միայն ֆինանսական ռեսուրսներ, այլև ռազմավարական մոտեցումներ ու նոր գործիքներ։

Տնտեսական նշանակությունը

Այն փաստը, որ բանկային ակտիվները գերազանցում են ՀՆԱ-ի 100%-ը, ունի ինչպես դրական, այնպես էլ մարտահրավերային կողմեր։

• Դրականը՝ վկայում է ֆինանսական միջնորդության ուժեղացման և բանկերի ակտիվ գործունեության մասին։

• Մարտահրավերները՝ բանկային համակարգը դառնում է ավելի խոցելի արտաքին ու ներքին շոկերի նկատմամբ, քանի որ նրա ծավալները գերազանցում են տնտեսության իրական չափը։

***

Հայաստանի բանկային համակարգը վերջին երկու տասնամյակներում զգալի առաջընթաց է գրանցել՝ հասնելով այն մակարդակին, երբ նրա ակտիվները գերազանցում են ՀՆԱ-ն։ Սակայն այս ձեռքբերումը բերում է նաև նոր խնդիրների ու պատասխանատվության, որոնք պահանջում են ժամանակակից լուծումներ՝ ապահովելու ֆինանսական կայունությունը և տնտեսության առողջ զարգացումը։