Ում ձեռքում է զենքի համաշխարհային առևտուրը․ առաջատարների վարկանիշ

Համաշխարհային զենքի առևտուրը շարունակում է կենտրոնացած մնալ սահմանափակ թվով երկրների ձեռքում, որտեղ առաջատար դիրքը զբաղեցնում է Միացյալ Նահանգները։

Այս մասին վկայում են Ստոկհոլմի միջազգային խաղաղության հետազոտությունների ինստիտուտի (SIPRI) տվյալները։

2021–2025 թվականներին ԱՄՆ-ը կազմել է համաշխարհային զենքի արտահանման շուրջ 42%-ը՝ զգալիորեն գերազանցելով մյուս մատակարարներին։ Այս ցուցանիշը ավելի քան չորս անգամ գերազանցում է հաջորդ խոշոր արտահանողի բաժինը։

ԱՄՆ-ին հաջորդում են Ֆրանսիան, Ռուսաստանը, Չինաստանը և Գերմանիան։ Վերջինս գերազանցել է Չինաստանին և դարձել չորրորդ խոշորագույն արտահանողը՝ ապահովելով մոտ 6% մասնաբաժին։

Տվյալների համաձայն՝ ԱՄՆ-ի գերակայությունը պայմանավորված է ինչպես առաջադեմ զենքի համակարգերի պահանջարկով, այնպես էլ աշխարհաքաղաքական լարվածության աճով։ Մասնավորապես, եվրոպական երկրների կողմից ռազմական գնումները վերջին տարիներին աճել են։

Եվրոպական արտադրողները ևս ընդլայնել են իրենց դիրքերը՝ անվտանգության միջավայրի փոփոխությունների ֆոնին և ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների սպառազինման ակտիվացմամբ։

Միաժամանակ, Չինաստանը շարունակում է պահպանել իր դիրքերը՝ հիմնականում կենտրոնանալով տարածաշրջանային շուկաների վրա՝ Ասիա, Աֆրիկա և Մերձավոր Արևելք։

Շուկայում աճող դերակատար է դարձել նաև Հարավային Կորեան, որի մասնաբաժինը հասել է մոտ 3%-ի՝ այն դարձնելով ամենաարագ զարգացող մատակարարներից մեկը։

Տվյալները ցույց են տալիս, որ համաշխարհային զենքի շուկան ձևավորվում է մի կողմից՝ խոշոր մատակարարների կենտրոնացվածությամբ, մյուս կողմից՝ նոր դերակատարների աստիճանական ընդլայնմամբ։