Ինչպես է հիմնական տոկոսադրույքի բարձրացումը ազդում բնակչության վրա․ Մեծ Բրիտանիայի օրինակը

Անգլիայի բանկի (Bank of England) կողմից հիմնական տոկոսադրույքը 3,75%-ից մինչև 4% բարձրացնելն անմիջականորեն կանդրադառնա բնակչության և բիզնեսի վրա: Թե ինչ է սա նշանակում բնակչության համար, գրում է BBC-ն։

1. Աշխատատեղեր և աշխատավարձեր

Անգլիայի Կենտրոնական բանկի դրույքաչափ սահմանողները (Rate-setters) փոփոխություններ են մտցնում տոկոսադրույքներում, որպեսզի կատարեն իրենց հիմնական խնդիրը՝ գնաճը պահել կայուն մակարդակի վրա:

Բարձր տոկոսադրույքների նպատակն է խրախուսել մարդկանց ավելի քիչ ծախսել, ինչը նվազեցնում է ապրանքների ու ծառայությունների պահանջարկը և սահմանափակում գների աճը:

Սա բրիտանական բիզնեսի վրա ազդում է երկու ձևով․

• Հաճախորդների ծախսերի նվազում․ Մարդկանց ձեռքին քիչ փող լինելը նշանակում է, որ ընկերությունները կարող են ավելի քիչ ապրանք վաճառել:

• Վարկերի թանկացում․ Ներդրումներ անելու համար ընկերությունների փոխառության ծախսերն ավելանում են:

Շատ ընկերություններ, հատկապես փոքր բիզնեսները, ունեն լողացող (փոփոխական) տոկոսադրույքով վարկեր, որոնք անմիջականորեն կախված են Անգլիայի Կենտրոնական բանկի դրույքաչափից: Գործատուները նշում են, որ բարձր տոկոսադրույքները սահմանափակում են նոր աշխատատեղեր բացելու և աշխատավարձեր բարձրացնելու իրենց հնարավորությունները:

Ryse 3D ընկերության (որը պաշտպանական և ավտոմոբիլային ոլորտների համար արտադրում է 3D մասեր) հիմնադիր և գործադիր տնօրեն Միթչել Բարնսն ասում է, որ բարձրացող տոկոսադրույքների իրականությունը ստիպում է վերանայել աշխատակիցների վրա կատարվող ծախսերը:

«Դա կարող է հանգեցնել աշխատողների փոխարեն ռոբոտների ավելի շատ օգտագործմանը: Կարծում եմ՝ սա զբաղվածության հետ կապված խնդիրներ է առաջացնելու բոլոր ոլորտներում: Մենք տեսնելու ենք զբաղվածության նվազում, ավելի շատ ավտոմատացում և ռոբոտատեխնիկայի ներդրում արտադրամասերում՝ արդյունավետությունը բարձրացնելու և յուրաքանչյուր դրամն ավելի նպատակային ծախսելու համար»,- նշում է նա:

2. Խնայողությունների ավելացում

Անգլիայի ԿԲ դրույքաչափը (և դրա հետագա կանխատեսվող դինամիկան) էական ազդեցություն է ունենում խնայողական ավանդների համար առաջարկվող տոկոսադրույքների վրա:

Եթե դուք գումար եք հավաքում որևէ թանկարժեք գնման համար (օրինակ՝ արձակուրդի կամ սեփական բնակարանի), ապա տոկոսադրույքի աճը կարող է լավ նորություն լինել:

2010-ականներին, երբ տոկոսադրույքները ցածր էին, ավանդատուների եկամուտները չնչին էին, սակայն փոխառության ծախսերը նույնպես ցածր էին: Փորձագետների համոզմամբ՝ թե՛ այն ժամանակ, թե՛ հիմա լավագույն լուծումը խնայողությունները լավագույն տոկոսադրույքներ առաջարկող հաշիվներին փոխանցելն է:

Ձեր խնայողությունները հին հաշվի վրա թողնելը (ապրանք, որը նոր հաճախորդներին այլևս չի առաջարկվում), փոխարենը շուկան ուսումնասիրելու և ավելի լավ պայմաններ գտնելու, կարող է հանգեցնել նրան, որ դուք պարզապես տուժեք ձեր հավատարմության համար:

«Ավանդատուները տարիներ շարունակ տուժել են չհատուցված հավատարմության պատճառով: Նրանք, ովքեր 20,000 ֆունտ ստեռլինգի խնայողությունները թողել են փակ հաշիվներում, վերջին երեք տարիների ընթացքում կորցրել են շուրջ 139 ֆունտ լրացուցիչ եկամուտ՝ համեմատած շուկայում առկա ազատ ելքով (easy-access) ավանդների հետ»,- նշում է Moneyfacts ֆինանսական տեղեկատվական ծառայության ներկայացուցիչ Ռեյչել Սպրինգալը:

Նա հավելում է նաև, որ գումարն ավելի երկար ժամկետով ժամկետային ավանդներում սառեցնելը սովորաբար ավելի շահավետ է:

Մյուս կողմից՝ վարձակալությամբ ապրելը, քանի դեռ գումար եք հավաքում, կարող է թանկանալ, քանի որ Անգլիայի Կենտրոնական բանկի դրույքաչափի աճը ավելացնում է նաև տանտերերի ծախսերը:

3. Հիփոթեք և վարկեր

Տոկոսադրույքի բարձրացումից ամենաշատը տուժում են վարկառուները, հատկապես նրանք, ովքեր ունեն լողացող (փոփոխական) տոկոսադրույքով հիպոթեք:

Մեծ Բրիտանիայում շուրջ 500,000 տանտեր ունի հիպոթեքային վարկ, որն ուղղակիորեն հետևում է Անգլիայի Կենտրոնական բանկի դրույքաչափին (tracker mortgage): ԿԲ դրույքաչափի ցանկացած աճ նշանակում է ամսական վճարների ավելացում: Ստանդարտ վարկի դեպքում ամսական ծախսն ավելանում է մոտ 31 ֆունտով, թեև վերջնական գումարը կախված է վարկի չափից:

Եվս 500,000 տանտեր, ովքեր գտնվում են ստանդարտ փոփոխական տոկոսադրույքների (SVR) տակ, ստիպված են սպասել՝ տեսնելու, թե արդյոք իրենց վարկատուն կբարձրացնի տոկոսադրույքը: Սովորաբար, 0.25 տոկոսային կետով աճը նշանակում է ամսական վճարի մոտ 14 ֆունտով ավելացում:

Եթե դուք, ինչպես բրիտանացի հիպոթեքառուների 87%-ը, ունեք ֆիքսված տոկոսադրույքով պայմանագիր, ձեր ամսական վճարումները չեն փոխվի մինչև գործող պայմանագրի ավարտը (որը սովորաբար 2-ից 5 տարի է):

Թեև ընթացիկ ամսական վճարումները դեռևս չեն տուժում, ապագա պայմանագրերն արդեն թանկանում են: Վարկատուներն արդեն իսկ հաշվի են առել տոկոսադրույքի այս աճը նոր առաջարկների գնագոյացման մեջ: Հաջորդ տարվա Անգլիայի Կենտրոնական բանկի դրույքաչափի սպասումները վճռորոշ նշանակություն կունենան նրանց հետագա առաջարկների համար:

Ֆիքսված պայմանագրերի միջին տոկոսադրույքներն այժմ շատ ավելի բարձր են, քան կանխատեսվում էր տարվա սկզբին: Սա նշանակում է, որ նրանք, ովքեր վերաֆինանսավորում են իրենց հիպոթեքը (հնարավոր է՝ հետկովիդյան բնակարանային բումից հետո), կանգնած են ավելի բարձր ամսական վճարումների առջև:

Որոշ մարդիկ նախընտրում են անցնել լողացող (tracker) պայմանագրերի՝ ռիսկի դիմելով և հույս ունենալով, որ Անգլիայի ԿԲ դրույքաչափերը չեն ենթարկվի հետագա կտրուկ աճի։