SpaceX ընկերությունը պատրաստվում է պատմության մեջ ամենախոշոր բորսայական դեբյուտին (նախնական գնահատմամբ՝ շուրջ $1.75 տրիլիոն արժողությամբ), սակայն ապագա ներդրողների համար կանոնները խիստ են լինելու։ Ինչպես հայտնում է Financial Times-ը, ընկերության կորպորատիվ կառավարման համակարգն այնպես է ձևավորվում, որ Իլոն Մասկին գործնականում անհնար լինի հեռացնել գլխավոր տնօրենի (CEO) կամ տնօրենների խորհրդի նախագահի պաշտոնից։
Տրիլիոնավոր դոլարների փոխհատուցում և Մարսի գաղութացում
Ըստ պարբերականի տեղեկությունների՝ SpaceX-ը մշակում է Մասկի համար նախատեսված յուրահատուկ բոնուսային փաթեթ։ Ի տարբերություն ավանդական ընկերությունների, որտեղ ղեկավարների պարգևատրումները կապված են եռամսյակային շահույթի կամ բաժնետոմսերի գնի հետ, Մասկի փոխհատուցումը (որը կարող է հասնել աստղաբաշխական՝ տրիլիոնավոր դոլարների) ուղղակիորեն կապված է լինելու Մարսի հաջող գաղութացման հետ։
Այս ռազմավարության նպատակն է երաշխավորել, որ SpaceX-ը երկարաժամկետ հեռանկարում չի շեղվի իր գլխավոր առաքելությունից՝ մարդկությանը բազմամոլորակային տեսակ դարձնելուց։
Երկակի բաժնետոմսեր և անձեռնմխելիություն
Ընկերությունը կիրառելու է բաժնետոմսերի երկակի համակարգ.
• Դաս A բաժնետոմսեր՝ սովորական հանրային ներդրողների համար (որոնք կունենան ստանդարտ ձայնի իրավունք)։
• Դաս B բաժնետոմսեր՝ ընկերության ինսայդերների և հենց Մասկի համար, որոնցից յուրաքանչյուրը կունենա 10 անգամ ավելի մեծ քվեարկության ուժ։
Քանի որ Մասկը վերահսկելու է Դաս B բաժնետոմսերի մեծամասնությունը, ոչ մի տնօրենների խորհուրդ կամ ներդրողների խումբ չի կարողանա նրան պաշտոնանկ անել առանց իր սեփական համաձայնության։
Ինչ է սա նշանակում ներդրողների համար
Ֆինանսական փորձագետները նշում են, որ սա աննախադեպ կորպորատիվ կառուցվածք է։ Սովորաբար, նույնիսկ հզոր հիմնադիրներ ունեցող ընկերություններում տնօրենների խորհուրդը պահպանում է գլխավոր տնօրենին հեռացնելու իրավական մեխանիզմները։ Սակայն SpaceX-ի դեպքում ներդրողներին հստակ հասկացնում են՝ եթե գնում եք ընկերության բաժնետոմսերը, դուք պարզապես «ուղևոր» եք Իլոն Մասկի հրթիռում, և ղեկը միայն նրա ձեռքում է լինելու։
