ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը Իրանի տարածքում ռազմական թիրախներին հարվածներ հասցնելիս և օպերատիվ թիրախավորում իրականացնելիս կիրառել է միլիարդատեր Իլոն Մասկի xAI ընկերության մշակած Grok արհեստական բանականության (ԱԲ) գործիքը։ Այս մասին հայտնում է հեղինակավոր Wired ամսագիրը՝ հղում անելով Պենտագոնի թվային տեխնոլոգիաների և ԱԲ հարցերով գլխավոր տնօրեն Քեմերոն Սթենլիի պաշտոնական վկայությանը։
Սթենլիի փոխանցմամբ՝ Grok-ն արդեն ինտեգրվել է Maven Smart Systems (MSS) նախագծի մեջ, որն ԱԲ օգնությամբ թիրախների հայտնաբերման ու ոչնչացման ամերիկյան գլխավոր ռազմական ծրագիրն է։
«Էպիկական զայրույթ». 2000 թիրախ՝ 96 ժամում
Պենտագոնի բարձրաստիճան պաշտոնյան բարձր է գնահատել xAI-ի տեխնոլոգիան՝ նշելով, որ Grok կառավարման մոդելի շնորհիվ արձանագրվել է «օպերատիվ արդյունավետության զգալի աճ»։
«Maven Smart Systems խելացի համակարգերը ամերիկյան զորքերին թույլ են տվել «Էպիկական զայրույթ» (Epic Fury) գործողության ընթացքում ընդամենը 96 ժամում ավելի քան 2 հազար զինամթերք կիրառել 2 հազար տարբեր թիրախների ուղղությամբ», — նշված է Քեմերոն Սթենլիի հայտարարության մեջ։
Wired-ը հիշեցնում է, որ ավելի վաղ Պենտագոնը պաշտոնապես թույլատրել էր Grok չատբոտի կիրառումն իր փակ, գաղտնի համակարգերում։ Այն օգտագործվում է ռազմավարական հետախուզական տեղեկատվության վերլուծության, սպառազինության նոր տեսակների մշակման և մարտական գործողությունների անմիջական պլանավորման համար:
Էթիկական կոնֆլիկտ. Ինչո՞ւ Պենտագոնը հրաժարվեց Claude մոդելից
Մինչև վերջերս Maven ռազմական համակարգի հիմքում ընկած էր Anthropic ընկերության Claude մոդելը։ Սակայն 2026 թվականի մարտին ԱՄՆ ռազմական նախարարությունը Anthropic-ին շնորհեց «մատակարարման շղթաների համար սպառնալիքի» (supply chain threat) կարգավիճակ և փաստացիորեն խզեց բոլոր գործարար կապերը դրա հետ։
Խորը հակամարտության պատճառ էր դարձել Պենտագոնի պահանջը, ըստ որի՝ ԱԲ արտադրանքը պետք է օգտագործվեր «բոլոր օրինական նպատակներով» (ներառյալ մահաբեր հարվածները): Anthropic-ի ղեկավարությունը, հավատարիմ մնալով իր էթիկական սկզբունքներին, կտրուկ հրաժարվել էր նման արտոնություններ տալ զինվորականներին՝ պահանջելով երկու սկզբունքային բացառություն.
Չօգտագործել Claude-ը ԱՄՆ ներսում զանգվածային լրտեսության (mass surveillance) համար:
Չկիրառել այն մահաբեր ինքնավար սպառազինության համակարգերի (lethal autonomous weapons) ստեղծման մեջ:
Պենտագոնը չհամաձայնեց այս սահմանափակումներին, դուրս մղեց Anthropic-ին և պայմանագիր կնքեց Իլոն Մասկի ընկերության հետ, որի Groկ մոդելը չունի նմանատիպ էթիկական արգելքներ ռազմական կիրառման հարցում։ Սա ցույց է տալիս, որ գլոբալ տեխնոլոգիական մրցավազքում հաղթում են այն կորպորացիաները, որոնք պատրաստ են դառնալ Պենտագոնի «թվային զենքը»:
