Վեց մոլորակների շքերթ 2026-ին․ ինչ է սպասվում երկնքում և ինչպես պատրաստվել դիտմանը

Փետրվարի 28-ի երեկոյան Երկրի բնակիչները հնարավորություն կունենան դիտելու միաժամանակ վեց մոլորակների «շքերթ»՝ հազվադեպ, բայց չափազանց գեղեցիկ աստղագիտական դասավորություն, երբ մի քանի մոլորակներ տեսանելի են երկնքում գրեթե մեկ գծի վրա։

NASA-ն հիշեցրել է, որ այդ երեկո մայրամուտից անմիջապես հետո արևմտյան հորիզոնի հատվածում կհայտնվեն Մերկուրին, Վեներան, Սատուրնը, Յուպիտերը, Ուրանը և Նեպտունը։ Թեև մոլորակները իրականում միլիարդավոր կիլոմետրերով հեռու են միմյանցից, Երկրից դիտելիս դրանք կթվա, թե շարված են միևնույն ուղղությամբ՝ Արեգակի նույն կողմում։

Սակայն որքան էլ տպավորիչ հնչի «վեց մոլորակների շքերթ» արտահայտությունը, իրական դիտման պայմանները տարբեր կլինեն՝ կախված ձեր գտնվելու վայրից, եղանակից և օգտագործվող սարքավորումներից։

Ի՞նչ է մոլորակների շքերթը և որքանո՞վ է այն հազվադեպ

Աստղագիտական առումով մոլորակների շքերթը տեղի է ունենում, երբ մի քանի մոլորակներ գտնվում են Արեգակի միևնույն կողմում և տեսանելի են Երկրից նույն ժամանակահատվածում։ Քանի որ Արեգակնային համակարգի մոլորակները շարժվում են մոտավորապես նույն հարթության վրա՝ էկլիպտիկայի երկայնքով, որոշ ժամանակահատվածներում հնարավոր է, որ մի քանիսը հայտնվեն երկնքի նույն հատվածում։

Սակայն կարևոր է հասկանալ՝ մոլորակները իրականում չեն կանգնում «մեկ գծի վրա» տիեզերքում։ Սա դիտողական էֆեկտ է, պայմանավորված մեր տեսանկյունով։ Երկնքում դրանք պարզապես դասավորվում են էկլիպտիկայի երկայնքով՝ արևմտյան հորիզոնի մոտ։

Նման դասավորություններ լինում են տարեկան մի քանի անգամ, սակայն վեց մոլորակ միաժամանակ տեսանելի լինելը համարվում է ավելի հազվադեպ և դիտողական առումով առավել տպավորիչ։

Ո՞ր մոլորակները կտեսնենք և ինչպե՞ս

Անզեն աչքով տեսանելի մոլորակներ

Վեներա
Վեներան, ինչպես միշտ, կլինի ամենապայծառ օբյեկտներից մեկը։ Այն հաճախ անվանում են «երեկոյան աստղ», թեև իրականում մոլորակ է։ Փետրվարի 28-ի երեկոյան այն առանձնապես վառ կփայլի արևամուտից հետո և հեշտությամբ կգտնվի նույնիսկ քաղաքային պայմաններում։

Յուպիտեր
Արեգակնային համակարգի ամենամեծ մոլորակը նույնպես բավականին պայծառ կլինի։ Այն կերևա հարավ-արևմտյան ուղղությամբ և առանց դժվարության կգտնվի պարզ երկնքի դեպքում։

Սատուրն
Թեպետ Սատուրնը Վեներայի կամ Յուպիտերի նման պայծառ չէ, այնուամենայնիվ հնարավոր կլինի նկատել այն անզեն աչքով, եթե հորիզոնը բաց է և օդը՝ մաքուր։

Մերկուրի
Մերկուրին ամենաբարդ տեսանելի մոլորակներից է, քանի որ երբեք չի հեռանում Արեգակից մեծ անկյան տակ։ Սակայն տվյալ երեկոյան այն կհայտնվի մայրամուտից անմիջապես հետո և կարճ ժամանակով տեսանելի կլինի արևմտյան հորիզոնի մոտ։

Օպտիկական սարքավորում պահանջող մոլորակներ

Ուրան և Նեպտուն
Այս երկու մոլորակները չափազանց աղոտ են։ Քաղաքային պայմաններում գրեթե անհնար է դրանք տեսնել առանց տեխնիկական օգնության։ Անհրաժեշտ կլինի գոնե լավ որակի հեռադիտակ, իսկ ավելի լավ՝ փոքր աստղադիտակ։

Ուրանը հեռադիտակով կերևա որպես թույլ կանաչավուն սկավառակ, իսկ Նեպտունը՝ փոքր կապտավուն կետ։ Իդեալական պայմանները՝ քաղաքից դուրս, մութ երկնքով և բաց հորիզոնով տարածք։

Ինչու՞ քաղաքներում դիտումը բարդ կլինի

Խոշոր քաղաքներում հիմնական խոչընդոտը լուսային աղտոտվածությունն է։ Փողոցային լուսավորությունը, գովազդային վահանակները և շենքերի լուսավորությունը զգալիորեն նվազեցնում են թույլ աստղային օբյեկտների տեսանելիությունը։

Բացի այդ, մոլորակները կհայտնվեն արևամուտից անմիջապես հետո, երբ երկինքը դեռ ամբողջությամբ չի մթնել։ Երեկոյան մթնշաղը կստեղծի լրացուցիչ լուսավոր ֆոն, որը հատկապես կխանգարի Մերկուրիի, Ուրանի և Նեպտունի դիտմանը։

Հյուսիսային լայնություններում մթնշաղը երկար է տևում, ինչի պատճառով դիտման «պատուհանը» կլինի բավականին կարճ։

Ե՞րբ և ու՞ր նայել

• Ամսաթիվ՝ 2026 թվականի փետրվարի 28-ի երեկոյան (մասնակիորեն նաև մարտի 1-ի գիշերը)

• Ժամանակ՝ արևի մայր մտնելուց անմիջապես հետո

• Ուղղություն՝ հարավ-արևմտյան հորիզոն (Հյուսիսային կիսագնդի համար)

Լավագույն արդյունքի համար.

1. Ընտրեք բաց հորիզոն ունեցող վայր։

2. Հնարավորության դեպքում հեռացեք քաղաքից։

3. Սկսեք դիտումը մայրամուտից մոտ 20–30 րոպե անց։

4. Օգտագործեք հեռադիտակ՝ նույնիսկ պայծառ մոլորակները ավելի հստակ տեսնելու համար։

5. Նախապես ուսումնասիրեք երկնքի քարտեզ կամ բջջային հավելված օգտագործեք մոլորակների դիրքը ճշգրիտ գտնելու համար։

Ինչու՞ արժե բաց չթողնել

Թեպետ նման դասավորություններ տեղի են ունենում պարբերաբար, ամեն անգամ դրանք տարբեր են՝ պայմանավորված մոլորակների փոխադարձ դիրքերով, տարվա եղանակով և դիտման պայմաններով։ Վեց մոլորակ միաժամանակ դիտելու հնարավորությունը գեղեցիկ հիշեցում է այն մասին, թե որքան դինամիկ և ներդաշնակ է մեր Արեգակնային համակարգը։

Բացի գիտական հետաքրքրությունից, սա նաև հիանալի առիթ է ընտանիքով կամ ընկերներով դուրս գալ բնություն, հեռանալ առօրյա աղմուկից և մի քանի րոպեով հայացք բարձրացնել դեպի տիեզերք։

2026 թվականի փետրվարի 28-ին մայրամուտից հետո արևմտյան երկնքում կհայտնվեն վեց մոլորակներ՝ Մերկուրին, Վեներան, Սատուրնը, Յուպիտերը, Ուրանը և Նեպտունը։ Լավ պայմաններում անզեն աչքով հնարավոր կլինի տեսնել Վեներան, Յուպիտերը, Սատուրնը և Մերկուրին։ Ուրանի և Նեպտունի համար անհրաժեշտ կլինի հեռադիտակ կամ աստղադիտակ։ Քաղաքային պայմաններում դիտումը կարող է դժվար լինել, ուստի ցանկալի է ընտրել մութ և բաց հորիզոնով տարածք։

Այս «մոլորակային շքերթը» հիշեցում է, որ տիեզերքը միշտ շարժման մեջ է, իսկ մենք՝ նրա մի փոքր, բայց դիտունակ մասնիկը։