Իսրայել-Իրան պատերազմ. ինչ տեղի կունենա նավթի գների հետ

Իսրայելի և Իրանի միջև ռազմական լարվածության սրումը նոր անհանգստություն է առաջացրել համաշխարհային էներգետիկ շուկաներում։

Euronews-ը գրում է.

Վերջին հարվածներից հետո նավթի գները բարձրացել են, քանի որ ներդրողները մտավախություն ունեն, որ հակամարտությունը կարող է ազդել Մերձավոր Արևելքից նավթի մատակարարումների վրա։

Ինչ արձագանք տվեց շուկան

Հարվածների մասին լուրերից հետո Brent տեսակի նավթի գինը աճել է՝ հասնելով մոտ 73 դոլարի մեկ բարելի դիմաց, իսկ ամերիկյան WTI տեսակը գերազանցել է 67 դոլարի շեմը։ Թեև խոսքը դեռ կտրուկ թռիչքի մասին չէ, շուկաներում արդեն ձևավորվել է所谓 «ռիսկային հավելավճար»․ գնի մեջ ներառվում է հնարավոր սրացման հավանականությունը։

Վերլուծաբանները նշում են, որ նույնիսկ այն դեպքում, երբ մատակարարումները փաստացի չեն խափանվում, ռազմական լարվածությունը ինքնին բավարար է գների բարձրացման համար։ Նավթի շուկան զգայուն է ցանկացած գործոնի նկատմամբ, որը կարող է սահմանափակել առաջարկը։

Իրանի դերը համաշխարհային շուկայում

Իրանը նավթ արդյունահանող խոշոր երկրներից է և օրական արտադրում է շուրջ 3–3,5 միլիոն բարել նավթ։ Սա կազմում է համաշխարհային առաջարկի մոտ 3 տոկոսը։ Եթե ռազմական գործողությունները հանգեցնեն արտահանման կրճատման կամ ենթակառուցվածքների վնասման, դա կարող է էապես ազդել համաշխարհային շուկայի հավասարակշռության վրա։

Բացի այդ, Իրանը վերահսկում է Պարսից ծոցը և ունի ազդեցություն Հորմուզի նեղուցի վրա, որով անցնում է համաշխարհային նավթի մատակարարումների մոտ հինգերորդ մասը։ Նեղուցի հնարավոր խափանումը կարող է կտրուկ բարձրացնել գները։

Հնարավոր զարգացումներ

Մասնագետները դիտարկում են մի քանի սցենար։

Կարճաժամկետ սցենար.
Եթե ռազմական գործողությունները սահմանափակ մնան և չազդեն նավթային ենթակառուցվածքների վրա, գների աճը կարող է լինել չափավոր և ժամանակավոր։

Միջին սրացում.
Եթե լարվածությունը պահպանվի և շուկաներում անորոշությունը խորանա, Brent նավթի գինը կարող է հասնել 80–90 դոլարի մեկ բարելի դիմաց։

Ծայրահեղ սցենար.
Եթե խափանվեն նավթի արտահանման հիմնական ուղիները, մասնավորապես՝ Հորմուզի նեղուցը, գինը կարող է անցնել 100 դոլարի սահմանը։ Այս դեպքում ազդեցությունը կզգացվի համաշխարհային տնտեսության վրա՝ գնաճի արագացում, վառելիքի և տրանսպորտի թանկացում, արտադրական ծախսերի աճ։

Ինչ կարող է զսպել գների աճը

Գների կտրուկ աճը կարող է մեղմվել, եթե.

• հակամարտությունը արագ հանգուցալուծվի դիվանագիտական ճանապարհով,

• OPEC+ երկրները որոշեն ավելացնել արդյունահանումը,

• խոշոր տնտեսություններն օգտագործեն ռազմավարական նավթային պաշարները։

Այս պահին շուկան գործում է սպասողական ռեժիմում։ Գների հետագա շարժը մեծապես կախված է ռազմական գործողությունների մասշտաբից և դրանց ազդեցությունից նավթի իրական մատակարարումների վրա։

Եզրակացություն

Իսրայել–Իրան հակամարտությունը դեռ չի հանգեցրել նավթի մատակարարումների խափանման, սակայն արդեն իսկ բարձրացրել է գները՝ անորոշության և ռիսկերի աճի պատճառով։ Եթե իրավիճակը չսրվի, հնարավոր է գների կայունացում։ Սակայն հակառակ դեպքում էներգակիրների շուկան կարող է կանգնել նոր թանկացման ալիքի առաջ, որի հետևանքները կզգացվեն ոչ միայն նավթարդյունաբերությունում, այլև համաշխարհային տնտեսության գրեթե բոլոր ոլորտներում։