Մերձավոր Արևելքում շարունակվող ռազմաքաղաքական լարվածությունն ու Հորմուզի նեղուցի փաստացի շրջափակումը լուրջ սպառնալիք են դարձել համաշխարհային տնտեսության և, մասնավորապես, պարենային անվտանգության համար։ Հորմուզի նեղուցով նավագնացության դադարեցումը միայն էներգետիկ ճգնաժամով չի սահմանափակվում. այն արդեն իսկ շղթայական բացասական ազդեցություն է թողնում գյուղատնտեսության ու սննդամթերքի համաշխարհային շուկայի վրա։
ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (ՊԳԿ/FAO) Ռուսաստանի ներկայացուցչության ղեկավար Օլեգ Կոբյակովի փոխանցմամբ՝ ստեղծված իրավիճակը կհանգեցնի 2026 թվականի երկրորդ կեսին և 2027 թվականին աշխարհում սննդամթերքի արտադրության ու մատակարարման զգալի կրճատմանը։
Ինչո՞ւ է նեղուցի փակումն ազդում բերքատվության վրա
Գյուղատնտեսական ցիկլը ենթարկվում է հստակ ժամանակացույցի, որտեղ հապաղումներն անթույլատրելի են։ Ստեղծված լոգիստիկ խափանումների հետևանքները խորքային են.
Պարարտանյութերի ուշացում. Անգամ մի քանի շաբաթվա ուշացումը ֆերմերներին ստիպում է կրճատել պարարտանյութերի օգտագործումը կամ ընդհանրապես հրաժարվել դրանցից, ինչն անխուսափելիորեն նվազեցնում է ապագա բերքատվությունը:
Վառելիքի թանկացում. Նեղուցով նավթի, նավթամթերքի և հեղուկացված բնական գազի մատակարարման կանգն առաջացրել է էներգակիրների գների կտրուկ աճ, ինչն ավելացնում է գյուղատնտեսական տեխնիկայի և մշակման ծախսերը:
Մատակարարման շղթաների խզում. Սննդամթերքի փոխադրման հապաղումները հանգեցնում են ապրանքների թանկացմանն ու դեֆիցիտին:
Սոցիալ-տնտեսական հետևանքները
ՄԱԿ-ի ՊԳԿ վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ այս շղթայական ցնցումները կարող են էլ ավելի սրել սովի հիմնախնդիրը հատկապես այն երկրներում ու տարածաշրջաններում, որոնք արդեն իսկ տուժում են երկարատև կամ սուր պարենային ճգնաժամերից:
Փետրվարի 28-ին ԱՄՆ-ի և Իսրայելի՝ Իրանի տարածքում գտնվող թիրախներին հասցրած հարվածներից հետո սկսված հակամարտությունը, չնայած հունիսին ստորագրված ռազմական գործողությունների դադարեցման հուշագրին, շարունակում է մնալ չկարգավորված։ Քանի դեռ տարածաշրջանում նավագնացության վերականգնման անվտանգ երաշխիքներ չկան, համաշխարհային պարենային շուկան ստիպված է լինելու դիմակայել առաջիկա տարիների գնաճային և մատակարարման լուրջ մարտահրավերներին։
