Ճգնաժամային շրջանում կարևոր է հետևել օպերացիոն և մաքուր շահույթին։
Օպերացիոն շահույթը ցույց է տալիս բիզնեսի ծախսերի ընդհանուր աճը՝ առանց հարկերն ու վարկային պարտավորությունները հաշվի առնելու։
Օպերացիոն շահույթ = Եկամուտ − Ուղղակի ծախսեր − Անուղղակի ծախսեր
Ուղղակի ծախսերը աճում են վաճառքի ծավալների հետ. որքան շատ է բիզնեսը արտադրում և վաճառում, այնքան ավելանում են հումքի, փաթեթավորման, լոգիստիկայի և արտադրական աշխատակիցների աշխատավարձերի ծախսերը։
Անուղղակի ծախսերը կապված չեն վաճառքի ծավալների հետ, և ընկերությունը կրում է դրանք մշտապես։ Դրանք ներառում են գրասենյակի վարձը, ղեկավար կազմի և վարչական անձնակազմի աշխատավարձերը, ինչպես նաև մարքեթինգային ծախսերը։
Որպեսզի պարզեք, թե եկամուտից ինչ տոկոսն է մնում բոլոր ծախսերը հանելուց հետո, անհրաժեշտ է հաշվարկել օպերացիոն շահույթի շահութաբերությունը։
Օպերացիոն շահույթի շահութաբերություն = Օպերացիոն շահույթ ÷ Եկամուտ × 100%
Ցանկալի է այս ցուցանիշը հաշվարկել մի քանի ամիս շարունակ և դիտարկել դինամիկայում, որպեսզի վերահսկեք բիզնեսի ծախսերի ընդհանուր աճը։ Եթե նկատում եք, որ շահութաբերությունն անկում է ապրում, դա նշան է, որ ծախսերն աճում են ավելի արագ, քան եկամուտը, իսկ բիզնեսը կարող է հայտնվել դրամական բացի վտանգի առաջ։ Եթե դա պայմանավորված չէ սեզոնային անկմամբ, անհրաժեշտ է բացահայտել պատճառները և ձեռնարկել համապատասխան կառավարչական քայլեր։
Մաքուր շահույթը ցույց է տալիս, թե որքան գումար է մնում բիզնեսի բոլոր ծախսերը, ինչպես նաև հարկերը, սարքավորումների ամորտիզացիան, վարկերի և պարտքերի սպասարկումը վճարելուց հետո։
Մաքուր շահույթից առանձնացվում է նաև չբաշխված շահույթը, որը դիվիդենտների վճարումից հետո մնում է ընկերությունում՝ զարգացմանն ուղղվելու համար։ Ներկա տնտեսական պայմաններում խորհուրդ է տրվում ժամանակավորապես սահմանափակել դիվիդենտների դուրսբերումը և մնացած շահույթը ուղղել ֆինանսական «բարձի» ձևավորմանը։ Եկամուտների անկանխատեսելի նվազման դեպքում այն կծառայի որպես բիզնեսի «փրկօղակ»։
Մաքուր շահույթի շահութաբերություն = Մաքուր շահույթ ÷ Եկամուտ × 100%
Հետևեք մաքուր շահույթի շահութաբերության ամսական փոփոխություններին։ Եթե տեսնում եք կտրուկ տատանումներ, անցկացրեք ծախսերի վերլուծություն։
