Վնասված մեքենաներ, կոտրված ապակիներ և բերքի զգալի կորուստ. վերջին օրերին Հայաստանի մի շարք մարզերում տեղացած խոշոր կարկուտն իսկական պատուհաս է դարձել քաղաքացիների համար՝ պատճառելով ահռելի նյութական վնասներ։
Այս տարին Հայաստանում աչքի է ընկնում կլիմայական անոմալիաներով։ Հունվարից մինչև մայիս հանրապետության տարածքում տեղումների քանակը գերազանցել է պատմական նորման։ Ավելին՝ 1935 թվականից ի վեր այս տարվա գարունը եղել է 12-րդ ամենախոնավը։
Օդերևութաբանների կանխատեսումներով՝ հունիսի 24-ից մինչև 27-ը հանրապետությունը գտնվելու է սևծովյան ակտիվ ցիկլոնի ազդեցության տակ. սպասվում է հերթական անձրևն ու կարկուտը, հատկապես՝ հյուսիսային շրջաններում։
Կլիմայական զե՞նք, թե՞ մթնոլորտի շրջանառության փոփոխություն
Աղետալի կարկտահարությունների ֆոնին հանրության շրջանում լուրեր են շրջանառվում, թե Հայաստանի դեմ «կլիմայական զենք» է կիրառվում, քանի որ նման ուժգնության աղետ նախկինում չի հիշվում։ Շրջանառվող թեզերը հերքում է Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնի տնօրենի տեղակալ Գագիկ Սուրենյանը։
«Վերջին հատկապես 5-6 տարիների ընթացքում՝ մայիս-հունիս ամիսներին, հյուսիսային շրջաններում մենք պարբերաբար ունենում ենք նման խոշոր տրամաչափի կարկտահարության դեպքեր։ Դրանք պայմանավորված են բացառապես մթնոլորտի շրջանառության փոփոխությամբ»,- պարզաբանում է Սուրենյանը։
Թեև գյուղատնտեսությանը հասցված վնասների հստակ չափը Սուրենյանը նախընտրեց չմեկնաբանել, սակայն փաստեց, որ այն ահռելի է։ Խնդրի առնչությամբ արդեն իսկ ստեղծվել է կարկտահարության դեպքերի ուսումնասիրման հատուկ աշխատանքային խումբ:
Ջրամբարների գերլցվածություն և Սևանի մակարդակի բարձրացում
Առատ տեղումներն ունեցել են նաև դրական կողմ. դրանք նպաստել են հանրապետության ջրամբարների զգալի լցվածությանը։ Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնի տնօրեն Լևոն Ազիզյանը ներկայացրել է հունիսի 24-ի դրությամբ առկա տվյալները.
Ջրամբար | Լցվածության աստիճանը (%) |
Ախուրյանի ջրամբար | 105% |
Ապարանի ջրամբար | 101% |
Ազատի ջրամբար | 100% |
Մարմարիկի ջրամբար | 99% |
Արփի լիճ ջրամբար | 87% |
Ջրի ծավալների մեծացումը չափազանց դրական ազդեցություն է թողել Սևանա լճի հիդրոլոգիական ռեժիմի և էկոլոգիական հավասարակշռության վրա։ Հունվարի 1-ից մինչև հունիսի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում Սևանի մակարդակը բարձրացել է 51 սանտիմետրով։ Ըստ կանխատեսումների՝ այս դրական միտումը կպահպանվի մինչև հուլիսի առաջին տասնօրյակը։
Ինչո՞ւ են իրականացվելու ջրի բացթողումներ Սևանից
Չնայած ջրամբարների մեծ մասի 100 և ավելի տոկոս լցվածությանը, Սևանա լճից այս տարի ևս ջրի բացթողումներ կիրականացվեն, պարզապես՝ սովորականից ավելի ուշ։ Նախատեսվում է բաց թողնել մինչև 140 մլն խորանարդ մետր ջուր։
Լևոն Ազիզյանը սա հիմնավորում է հստակ հաշվարկներով.
«Կան տարածաշրջաններ, որոնք առանց Սևանա լճի ջրի բացթողումների հնարավոր չէ ոռոգել։ Օրինակ՝ մինչև Սևան ընկած հատվածի գյուղատնտեսական ոռոգումը միանշանակ իրականացվում է հենց Սևանա լճից կատարվող ջրառի հաշվին»։
Ի՞նչ է սպասվում հուլիսին
Ամառվա երկրորդ ամիսը, ըստ օդերևութաբանական կանխատեսումների, խոստանում է լինել համեմատաբար մեղմ։ Սպասվում է ոչ շատ շոգ և բավարար տեղումներով հուլիս, ինչը հնարավորություն կտա որոշակիորեն մեղմել նախորդ ամիսների պատճառած բնական աղետների հետևանքները։
