ՀՀ կառավարությունն իր այսօրվա՝ հունիսի 11–ի նիստում հաստատել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից թարմ պտղի, շշալցված խաղողի գինու, բրենդիի և հանքային ջրի արտահանման աջակցության հերթական լայնածավալ միջոցառումը։
Շուկաների դիվերսիֆիկացման երկրորդ փուլը
Նախագիծը ներկայացնող էկոնոմիկայի փոխնախարար Արման Խոջոյանը հիշեցրել է, որ նախորդ շաբաթ գործադիրը հաստատել էր ջերմատնային արտադրության թարմ լոլիկի, պղպեղի, ելակի և ծաղկի արտահանմանն աջակցելու ծրագիրը: Այս նոր որոշումը նույնաբովանդակ երկրորդ քայլն է, որի նպատակն է նպաստել արտահանման շուկայի դիվերսիֆիկացմանը և մատակարարման նոր շղթաների ձևավորմանը՝ ծիրանի, սալորի, դեղձի, կեռասի, հանքային ջրի, գինու և բրենդիի արտահանումը խթանելու միջոցով։
Փոխհատուցման սակագները տնտեսվարողների համար
Նախագծով առաջարկվում է հունիս ամսվա ընթացքում արտահանում իրականացնող տնտեսվարողներին տրամադրել ուղղակի ֆինանսական փոխհատուցում հետևյալ չափերով.
Կեռաս – 400 դրամ՝ 1 կգ-ի համար,
Շշալցված բրենդի – 830 դրամ՝ 1 լիտրի համար,
Շշալցված խաղողի գինի – 350 դրամ՝ 1 լիտրի համար,
Սալոր, դեղձ և նեկտարին – 250 դրամ՝ 1 կգ-ի համար,
Ծիրան – 200 դրամ՝ 1 կգ-ի համար,
Հանքային ջուր – 150 դրամ՝ 1 լիտրի համար։
Փոխնախարարը հստակեցրել է, որ հունիսի 1–ից արտահանված շուրջ 257 հազար կգ կեռասի և 64 900 կգ ծիրանի մասով արտահանողները նույնպես կարող են դիմել և ամսվա վերջին ստանալ փոխհատուցում։
Ակնկալվող ծավալներն ու բյուջեն
Էկոնոմիկայի նախարարության կանխատեսումներով՝ 2026 թ. հունիսի ընթացքում միջոցառման շրջանակում արտահանվելու է շուրջ 11.5 հազար տոննա պտուղ (որից 7000 տ ծիրան, 2000 տ կեռաս, 2000 տ սալոր, 500 տ դեղձ/նեկտարին): Ինչպես նաև 290 հազար լիտր գինի, 800 հազար բացարձակ լիտր բրենդի և 2 միլիոն լիտր հանքային ջուր։ Այս ծավալների ապահովման համար պետական բյուջեից կհատկացվի շուրջ 3.9 մլրդ դրամ։
Ապրանքատեսակ | Ակնկալվող ծավալը (Հունիս 2026) | Պետական փոխհատուցման չափը |
Ծիրան | 7,000 տոննա | 200 դրամ / 1 կգ |
Կեռաս | 2,000 տոննա | 400 դրամ / 1 կգ |
Սալոր | 2,000 տոննա | 250 դրամ / 1 կգ |
Դեղձ և նեկտարին | 500 տոննա | 250 դրամ / 1 կգ |
Շշալցված բրենդի | 800,000 լիտր (բ.լ.) | 830 դրամ / 1 լիտր |
Շշալցված գինի | 290,000 լիտր | 350 դրամ / 1 լիտր |
Հանքային ջուր | 2,000,000 լիտր | 150 դրամ / 1 լիտր |
Նախապատմություն. «Ռոսսելխոզնադզորի» սահմանափակումների ժրագրությունը
Այս հրատապ ֆինանսական ներարկումը հետևանք է մայիս-հունիս ամիսներին ռուսական կողմից սահմանված հաջորդական արգելքների.
Մայիսի 15 – Ռոսսելխոզնադզորը հայտարարեց հայկական ձկնամթերք արտադրող ձեռնարկություններում ստուգումների մասին՝ եվրոպական ծագման կեղծման կասկածով։
Մայիսի 22 – Սահմանափակվեց հայկական ծաղիկների ներկրումը (հետագայում երկու ընկերության մասով արգելքը հանվեց):
Մայիսի 30 – Ժամանակավոր սահմանափակում դրվեց հայկական թարմ լոլիկի, վարունգի, պղպեղի, կանաչեղենի և ելակի ներկրման վրա՝ բուսասանիտարական խախտումների պատճառաբանությամբ։
Հունիսի 2 – Ռուսական շուկան ամբողջությամբ փակվեց հայկական կորիզավոր պտուղների (կեռաս, բալ, ծիրան, սալոր, դեղձ, նեկտարին, խաղող) համար։
Հունիսի 3 – Արգելքը տարածվեց սերմացու պտուղների (խնձոր, տանձ), սմբուկի, կարտոֆիլի և չրերի վրա։
Կառավարության այս քայլն ուղղակիորեն միտված է լոգիստիկ ծախսերի մեղմմանը, որպեսզի հայկական արտադրանքը Ռուսաստանի փոխարեն կարողանա մրցունակ գնով մուտք գործել այլընտրանքային, այդ թվում՝ եվրոպական և մերձավորարևելյան շուկաներ:
