Հնդկաստանի պահուստային բանկը (RBI) դիտարկում է շրջանառության մեջ պոլիմերային (պլաստիկ) թղթադրամներ ներդնելու փորձնական ծրագրի վերագործարկման հնարավորությունը։ Այս քայլով երկրի գլխավոր դրամատունը վերադառնում է ավելի քան տասը տարի առաջ տեխնոլոգիական խնդիրների պատճառով կասեցված նախագծին։ Այս մասին հայտնում է Business Standard պարբերականը՝ հղում անելով սեփական աղբյուրներին։
Հիշեցնենք, որ դեռևս 2012 թվականին հարավասիական հանրապետության իշխանությունները որոշել էին փորձնական կարգով երկրի հինգ քաղաքներում շրջանառության մեջ դնել 10 ռուփի անվանական արժեքով 1 միլիարդ հատ պոլիմերային թղթադրամ, սակայն հետագայում հրաժարվել էին այդ գաղափարից։ Կենտրոնական բանկի ներկայիս որոշումը պայմանավորված է պոլիմերային դրամանիշների մաշվածության բարձր դիմադրությամբ և կանխիկ փողի նկատմամբ պահանջարկի կայուն աճով՝ չնայած թվային վճարումների ակտիվ տարածմանը։
Մաշվածության ցուցանիշները և կանխիկի ռեկորդային ծավալները
Հնդկաստանում վնասված և շրջանառությունից դուրս գրվող թղթադրամների ծավալը պահպանվում է բարձր մակարդակում։ 2025-2026 ֆինանսական տարում (որն ավարտվել է 2026 թ. մարտի 31-ին) շրջանառությունից դուրս է գրվել 23,8 միլիարդ հատ վնասված դրամանիշ, ինչը 12,3%-ով գերազանցում է նախորդ տարվա ցուցանիշը։ Փչացած թղթադրամների հիմնական մասը բաժին է ընկել 500 և 100 ռուփի անվանական արժեքներին։
Միևնույն ժամանակ, բնակչության ձեռքին գտնվող կանխիկ դրամական միջոցների ծավալը տարեկան կտրվածքով աճել է 11,5%-ով և 2026 թվականի մայիսի 15-ի դրությամբ հասել ռեկորդային 42,86 տրիլիոն ռուփիի։
Փոքր անվանական արժեքների դեֆիցիտն ու մետաղադրամների խնդիրը
Վերջին տարիներին երկրում նկատվում է 10 և 20 ռուփի անվանական արժեքով թղթադրամների բարձր պահանջարկ, սակայն դրանց տեսակարար կշիռն ընդհանուր շրջանառության մեջ մնում է ցածր.
10 ռուփի անվանական արժեքով դրամանիշների բաժինը վերջին երկու տարում կազմել է ընդամենը 0,7% (արժեքային արտահայտությամբ)։
20 ռուփի անվանական արժեքով թղթադրամների բաժինը կազմել է ընդամենը 0,8%։
Մետաղադրամների օգտագործումը խթանելու RBI-ի ջանքերը նույնպես սպասված արդյունքը չեն տվել։ Թեև մետաղադրամների ընդհանուր քանակը 2024-2025 ֆինանսական տարվա մոտ 1,2 միլիարդից աճել է մինչև 1,5 միլիարդի (2026-2027թթ. կանխատեսումային ցուցանիշներով), դրանցից 800 միլիոնը բաժին է ընկնում 5 ռուփիին, իսկ 400 միլիոնը՝ 20 ռուփի անվանական արժեքին, ինչը չի ծածկում փոքր թղթադրամների պահանջարկը:
Միջազգային փորձը
Ներկայումս պոլիմերային թղթադրամներն օգտագործվում են աշխարհի գրեթե 60 երկրում։ Այս տեխնոլոգիան առաջինը ներդրել է Ավստրալիան 1988 թվականին՝ կեղծարարության դեմ պայքարի շրջանակներում թողարկելով 10 դոլարանոց պլաստիկ թղթադրամ։ Ռուսաստանի Դաշնությունում պոլիմերային տեխնոլոգիայով թողարկվել է միայն մեկ պաշտոնական դրամանիշ՝ 2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությանը նվիրված 100 ռուբլիանոց հուշադրամը՝ 20 միլիոն հատ տպաքանակով։
