Եվրոպայի խորհրդի Կոռուպցիայի դեմ պայքարի պետությունների խումբը (ԳՐԵԿՈ) հրապարակել է Հայաստանի վերաբերյալ գնահատման հինգերորդ փուլի համապատասխանության զեկույցը։ Ինչպես հաղորդում է «Արմենպրես» լրատվական գործակալությունը, փաստաթուղթն ընդունվել է Ստրասբուրգում կայացած ԳՐԵԿՈ-ի 103-րդ լիագումար նիստում և պաշտոնապես հրապարակվել հուլիսի 16-ին։
Համաձայն ներկայացված տվյալների՝ Հայաստանի Հանրապետությունը բավարար չափով կատարել է առաջադրված 22 հանձնարարականներից 6-ը։ Մնացած հանձնարարականներից 15-ը կատարվել են մասամբ, իսկ 1-ը շարունակում է մնալ ամբողջությամբ չկատարված։ Չնայած լրացուցիչ աշխատանքների անհրաժեշտությանը, կառույցը խրախուսել է Հայաստանի իշխանություններին շարունակել բարեփոխումների կուրսը՝ վստահություն հայտնելով, որ նախատեսված միջոցառումների կյանքի կոչումը կամրապնդի երկրի հակակոռուպցիոն համակարգը։
Բարձրագույն գործադիր մարմինների մասով զեկույցում դրական է գնահատվել պաշտոնատար անձանց վարքագծի կանոնակարգումը, արարողակարգային ծախսերի գնումների թափանցիկությունը, լոբբինգի ու շահերի բախման կանխարգելումը և Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի (ԿԿՀ) կարողությունների ընդլայնումը։ Իրավապահ համակարգում նկատելի առաջընթաց է արձանագրվել ոստիկանության թափանցիկության, վարքագծի կանոնագրքի ներդրման, վերապատրաստումների և ծառայողների կողմից թույլ տրված իրավախախտումների անկախ քննության մեխանիզմների մասով։
Ստորև ներկայացված է ԳՐԵԿՈ-ի հանձնարարականների կատարման դինամիկան և հիմնական ցուցանիշները.
Հանձնարարականի կարգավիճակը | Քանակը | Թիրախային ոլորտները | Բնութագիրը / Բացթողումները |
Լիարժեք կատարված | 6 | Ոստիկանության թափանցիկություն, հաղորդակցություն, վարքագծի կանոնագիրք, հանրային խորհրդականների իրավական կարգավիճակ | Գնահատվել է որպես նշանակալի առաջընթաց իրավապահ համակարգի բարեփոխումներում |
Մասամբ կատարված | 15 | Բարձրագույն գործադիր մարմինների վարքագիծ, լոբբինգ, շահերի բախում, կանանց ներկայացվածություն | Պահանջվում է հետևողական աշխատանք ինստիտուցիոնալ ներդրման ուղղությամբ |
Չկատարված | 1 | Ազդարարների պաշտպանության համակարգում Մարդու իրավունքների պաշտպանի (ՄԻՊ) գործառույթներ | Ֆինանսական և մարդկային ռեսուրսների անբավարարություն, առանձին ստորաբաժանման բացակայություն |
Պատճառահետևանքային կապը
Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակին համապատասխան ֆինանսական միջոցների և հավելյալ մարդկային ռեսուրսների չհատկացումը հանդիսացել է պատճառ, որ ազդարարների պաշտպանության ինստիտուտի կայացմանն ուղղված հանձնարարականը մնա ամբողջությամբ չկատարված։ Այս բացթողումն իր հերթին հանդիսացել է պատճառ, որ ԳՐԵԿՈ-ն հատուկ շեշտադրմամբ կոչ անի Հայաստանին առանձնակի ուշադրություն դարձնել ՄԻՊ գործառույթների ուժեղացմանը, քանի որ առանց լիարժեք ազդարարման համակարգի հնարավոր չէ ապահովել կոռուպցիոն ռիսկերի համակարգային նվազեցում։
Գործնական ազդեցությունը
Գործնական գետնի վրա զեկույցի արդյունքները մատնանշում են այն կոնկրետ բարեփոխումները, որոնք պետք է իրականացվեն մինչև 2027 թվականի դեկտեմբերի 31-ը, երբ Հայաստանը պարտավոր է ներկայացնել հաջորդ հաշվետվությունը։ Հատուկ ուշադրություն է պահանջելու նաև ոստիկանության համակարգում կանանց ներկայացվածության խնդիրը, որտեղ 2025 թվականի դրությամբ ցուցանիշները մնում են ցածր. կանանց մասնաբաժինը ընդհանուր անձնակազմում կազմում է 8,7 տոկոս, իսկ ղեկավար պաշտոններում՝ ընդամենը 5,8 տոկոս։ Գործնականում այս ուղղություններով առաջընթացի ապահովումը կորոշի Հայաստանի հաջորդ միջազգային վարկանիշը հակակոռուպցիոն տիրույթում։
