Իլոն Մասկը և 800 միլիարդ դոլարի սահմանը․ ինչպես է ձևավորվում պատմական ռեկորդը

Իլոն Մասկը դարձել է նոր տնտեսության խորհրդանիշը

Վերջին շաբաթներին միջազգային տնտեսական և տեխնոլոգիական մամուլում ակտիվորեն քննարկվում է մի գնահատական, որը դեռևս մի քանի տարի առաջ կարող էր թվալ ֆանտաստիկ․ Իլոն Մասկի կարողությունը գերազանցել է 800 միլիարդ դոլարը։ Նման արդյունքով Մասկը պատմության մեջ առաջին մարդն է, որի տնտեսական ազդեցությունը չափվում է այսպիսի մասշտաբով։


Սակայն այս թիվը պարզապես «հարստության» մասին չէ։ Այն արտացոլում է նոր տնտեսության տրամաբանությունը, որտեղ արժեքը ձևավորվում է ոչ միայն արտադրանքով կամ շահույթով, այլ՝ տեխնոլոգիական վերահսկողությամբ, տվյալներով, ապագայի շուկաների նկատմամբ դիրքավորմամբ և գլոբալ ազդեցությամբ։

Կարողություն, որը հաշվարկվում է ոչ թե դրամապանակով, այլ տեսլականով

Իլոն Մասկի կարողության հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ այն գրեթե ամբողջությամբ «թղթային» է՝ կապված ընկերությունների արժևորման հետ։ Նա չունի հարյուրավոր միլիարդներ կանխիկ գումարով․ փոխարենը ունի վերահսկիչ կամ խոշոր մասնաբաժիններ մի շարք ընկերություններում, որոնք գործում են ապագայի ամենաբարձրարժեք ոլորտներում։

Խոսքը նախ և առաջ վերաբերում է SpaceX–ին, որը տիեզերական տեխնոլոգիաների շուկայում փաստացի մենաշնորհային դիրք է զբաղեցնում պետական և մասնավոր պատվերների ոլորտում։ Ընկերության գնահատականը վերջին տարիներին աճել է արագ տեմպերով՝ որոշ աղբյուրների համաձայն մոտենալով մեկ տրիլիոն դոլարին։ Եթե հաշվի առնենք Մասկի մասնաբաժինը, ապա հենց այս ընկերությունն է նրա կարողության հիմնական առանցքը։

Արհեստական բանականությունը

Մասկի կարողության աճի երկրորդ կարևոր բաղադրիչը արհեստական բանականության ոլորտում նրա ակտիվացումն է։ xAI ընկերությունը, որն ուղղակիորեն կապված է սոցիալական հարթակ X–ի տվյալների հսկայական զանգվածի հետ, միջազգային վերլուծաբանների կողմից դիտարկվում է որպես բարձր ռիսկային, բայց չափազանց մեծ պոտենցիալ ունեցող նախագիծ։

Արժևորման տեսանկյունից այստեղ գործում է նույն տրամաբանությունը, ինչ վերջին տարիներին ամբողջ տեխնոլոգիական շուկայում․ AI–ն այլևս պարզապես գործիք չէ, այլ նոր ենթակառուցվածք, որի շուրջ կարող են ձևավորվել մեդիա, անվտանգություն, ֆինանսներ և նույնիսկ քաղաքական ազդեցություն։ Այս սպասումներն են, որ xAI–ին տալիս են տասնյակ և հարյուրավոր միլիարդների հասնող գնահատականներ՝ անկախ ընթացիկ եկամուտներից։

Tesla–ն, որը մնում է համակարգի մաս

Թեպետ վերջին շրջանում Tesla–ի շուրջ քննարկումները հաճախ հակասական են, ընկերությունը շարունակում է մնալ Մասկի էկոհամակարգի կարևոր բաղադրիչը։ Tesla–ն վաղուց արդեն պարզապես ավտոմեքենա արտադրող ընկերություն չէ․ այն ներկայացվում է որպես էներգետիկ, տվյալահեն և ռոբոտատեխնիկական հարթակ, որի ապագա նախագծերը դեռ ամբողջությամբ չեն արտացոլվել շուկայական արժեքում։

Մասկի կողմնակիցների կարծիքով՝ հենց այս «չիրացված ապագան» է, որ պահպանում է Tesla–ի բարձր գնահատականը, իսկ քննադատները նշում են, որ այստեղ առկա է սպասումների գերբարձր մակարդակ։

800 միլիարդը որպես սիմվոլ, ոչ թե վերջնական թիվ

Կարևոր է հասկանալ, որ 800 միլիարդ դոլարի մասին խոսքը ոչ թե հաշվապահական փաստ է, այլ գնահատականների և սցենարների արդյունք։ Այդ թիվը կարող է աճել կամ նվազել մեկ ֆինանսավորման փուլով, մեկ արժևորման փոփոխությամբ կամ շուկաների տրամադրության փոփոխությամբ։

Այնուամենայնիվ, նույնիսկ որպես սիմվոլ՝ այս սահմանը կարևոր ուղերձ է․
մենք ապրում ենք մի դարաշրջանում, որտեղ մեկ անհատ կարող է կուտակել տնտեսական ազդեցություն, որը համեմատելի է միջին պետությունների տնտեսությունների հետ։ Սա աննախադեպ երևույթ է և անխուսափելիորեն առաջացնում է քաղաքական, սոցիալական և բարոյական հարցադրումներ։

Քննադատություն և ռիսկեր

Միջազգային մամուլում պարբերաբար հնչում են նաև հակադարձ տեսակետներ։ Շատ վերլուծաբաններ ընդգծում են, որ նման բարձր գնահատականները հիմնված են ապագայի հանդեպ հավատքի վրա և կարող են խոցելի լինել շուկաների սառեցման կամ տեխնոլոգիական հիասթափությունների դեպքում։

Բացի այդ, Մասկի բիզնես կայսրության մեծ մասը կառուցված է փակ ընկերությունների վրա, ինչը նվազեցնում է թափանցիկությունը և մեծացնում է անորոշությունը արտաքին դիտորդների համար։

Իլոն Մասկը դարձել է նոր տնտեսության խորհրդանիշը, որտեղ հարստությունը չափվում է ոչ միայն արտադրանքով, այլ ապագայի նկատմամբ վերահսկողությամբ։

Նրա օրինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են տիեզերքը, արհեստական բանականությունը և տվյալները միավորվել մեկ համակարգում՝ ստեղծելով արժեք, որը մինչ այժմ մարդկության պատմությունը չէր տեսել։