Բժիշկների վարձատրությունը նոր համակարգում․ վերահաշվա՞րկ, թե՞ կրճատում

Բժիշկների աշխատավարձերի շուրջ ծագած քննարկումները, պարտադիր բժշկական ապահովագրության ներդրման համատեքստում, ըստ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանի, պետք է դիտարկել ոչ թե վարչական որոշումների, այլ շուկայական և պայմանագրային հարաբերությունների շրջանակում։ Նախարարը շեշտեց, որ աշխատավարձերը չեն սահմանվում նախարարի հրամանով, այլ ձևավորվում են գործատու-աշխատող հարաբերություններով։

Նրա պարզաբանմամբ՝ ապահովագրական նոր համակարգում պետությունը բուժհաստատություններին ներկայացնում է ծառայությունների ձեռքբերման գների իր առաջարկը, իսկ բժշկական կենտրոնները պայմանագրով՝ համաձայնությամբ, ընդունում են այդ պայմանները և պարտավորվում մատուցել համապատասխան ծառայություններ քաղաքացիներին։ Այսինքն՝ պետությունը սահմանում է ծառայության գինը, սակայն չի միջամտում ներհաստատութային աշխատավարձային քաղաքականությանը։

«Մենք պայմանագրի առարկա հանդիսացող ծառայության գնի մեջ որևէ մեկի աշխատավարձ չենք ֆիքսում։ Բայց մենք ասում ենք, որ մեր գնի հաշվարկի մեջ առնվազն այսքանը բժշկական կենտրոնը պիտի նախատեսի բուժանձնակազմի փոխհատուցման համար», - նշեց նախարարը։

Այս մոտեցմամբ պետությունը սահմանում է նվազագույն շեմ բուժանձնակազմի համար՝ փորձելով հավասարակշռել տարբեր օղակների վարձատրությունը։ Ավանեսյանի խոսքով՝ նախկինում պետպատվերի շրջանակում բժշկական կենտրոնները բժիշկներին հաճախ վճարում էին այդ սահմանաչափից «մի փոքր բարձր, կամ շատ բարձր»։ Նոր չափորոշիչների շուրջ հնչող քննադատություններին, ըստ որոնց վիրաբույժները կարող են քույրերից ու մայրապետներից ավելի քիչ ստանալ, նախարարը արձագանքեց՝ ընդգծելով թիմային աշխատանքի կարևորությունը․ բժշկական ծառայությունը հավաքական արդյունք է, և բուժքույրերն ու սպասարկող անձնակազմը նույնպես պետք է ստանան արժանապատիվ վարձատրություն։

«Այո, մենք մտցրել ենք այդ պահանջը, որ առնվազն որոշակի չափով նրանք պիտի փոխհատուցվեն, և ես սա շատ կարևոր եմ համարում։ Մեզ նաև բժշկական կենտրոններն են այսպես դիմել, որ սա հնարավորություն կտա փոխհատուցման գնի շրջանակներում վերանայել բուժքույրերի և սանիտարների աշխատավարձերը, և մենք սրա հետ շատ հաշտ ենք։ Բժիշկներն էլ շարունակելու են վարձատրվել փոխհատուցման գնի շրջանակներում զբաղվածություն ապահովելու պարագայում», - ասաց նա։

Նախարարի խոսքով՝ բժիշկների վարձատրությունը կախված է լինելու մի շարք գործոններից՝ դեպքերի թվից, գրանցված արդյունքներից, պացիենտների գոհունակությունից։ Այսպիսով, համակարգը միտված է ոչ միայն ծավալային, այլև որակական չափանիշների հիման վրա ֆինանսավորմանը։

Ավանեսյանը նաև նշեց, որ համակարգի ներդրման առաջին երկու ամիսները անցումային փուլ են, երբ բժշկական կենտրոնները կանգնած են ներքին վերաբաշխումների և ծառայությունների համամասնությունների փոփոխության անհրաժեշտության առաջ։ «Այս հարցը հիմա մենք աշխատանքային ձևաչափով թե՛ մասնավոր, թե՛ նաև պետական բժշկական կենտրոններում իրականացնում ենք։ Շուկան փոխվել է և ամեն բժշկական կենտրոն որոշակի ներքին վերահաշվարկների աշխատանք պիտի իրականացնի», - ասաց նա։

Միաժամանակ նախարարը հերքեց այն պնդումները, թե վիրահատող բժիշկները «չնչին» աշխատավարձ են ստանում։ Ինչ վերաբերում է տեղեկատվությանը, թե որոշ վիրաբույժներ պացիենտներից հավելյալ վճար են պահանջում՝ հիմնավորելով դա պետության կողմից ցածր փոխհատուցմամբ, Ավանեսյանը կոչ արեց ներկայացնել կոնկրետ դեպքեր․ «Եթե փաստվի նման դեպք, ապա մենք ապահովագրության պայմանագրի շրջանակներում, տեսչական մարմինների գործունեության շրջանակներում շատ հստակ կերպով կարձագանքենք»։

Առանձնահատուկ շեշտադրում արվեց նաև առաջնային օղակի վրա։ Նախարարը վստահեցրեց, որ ընտանեկան բժիշկների և թերապևտների աշխատավարձերը ոչ թե կնվազեն, այլ կավելանան։ Նրա խոսքով՝ ապահովագրության շրջանակում նրանք կստանան ոչ միայն պերկապիտա ֆինանսավորում, այլև դեպքով ֆինանսավորում՝ եթե կարողանան առաջնային մակարդակում վարել դեպքը և ապահովել արդյունք։

«Եվ հենց ապահովագրության շրջանակներում ընտանեկան բժիշկներն ու թերապևտները հնարավորություն են ունենալու ոչ միայն պերկապիտայով ֆինանսավորումից փող ստանան, որը ֆիքսված պետությունը վճարում էր։ Ապահովագրության շրջանակներում, եթե թերապևտը դեպքը վարում է առաջնային օղակում և արդյունք է ստանում, այդ դեպքի համար նա վարձատրություն է ստանում։ Հիմա լավ չեմ հասկանում, ո՞նց կարող է, որ այն, ինչ ունեինք, մնացել է, մի բան էլ դրան ապահովագրվածների պերկապիտան ավելացել է, ավելացել է նաև դեպքով ֆինանսավորումը, ոնց պիտի հանգեցնի աշխատավարձի կրճատման, չի կարող հանգեցնել», - ասաց նա։

Ընդհանուր առմամբ, նախարարի դիրքորոշումը հենվում է այն տրամաբանության վրա, որ նոր համակարգը փոխում է ֆինանսավորման մեխանիզմը, սակայն ոչ թե կրճատում է աշխատավարձերը, այլ վերաձևում է դրանց կառուցվածքն ու բաշխումը՝ ավելի մեծ դեր տալով արդյունավետությանը և թիմային աշխատանքին։