Չինական համալսարանների պատմական զարգացումը և նրանց գլոբալ առաջընթացը

Վերջին երեք տասնամյակներում Չինաստանի կառավարությունը լայնածավալ ներդրումներ է իրականացրել գիտության և կրթության ոլորտում։

Չինաստանի բարձրագույն կրթական համակարգի ձևավորումը սկիզբ է առել դեռևս 19-րդ դարի վերջին, երբ հիմնադրվեցին երկրի առաջին ժամանակակից համալսարանները՝ Պեկինի համալսարանը (1898) և Ցինհուայի համալսարանը (1911)։ Այս հաստատությունները դարձան նոր կրթական մոդելի հիմք՝ համադրելով ավանդական չինական գիտելիքն ու արևմտյան ակադեմիական մոտեցումները։

20-րդ դարի ընթացքում Չինաստանը բախվեց քաղաքական և սոցիալական լուրջ վերափոխումների, սակայն համալսարանները շարունակեցին հանդես գալ որպես երկրի զարգացման առանցքային շարժիչ ուժ։ 1950-ականներին կրթական համակարգը վերակառուցվեց խորհրդային մոդելի հիման վրա, իսկ 1980-ականներից սկսած Չինաստանը աստիճանաբար ինտեգրվեց գլոբալ գիտական և կրթական համայնքին։

Վերջին երեք տասնամյակներում Չինաստանի կառավարությունը լայնածավալ ներդրումներ է իրականացրել գիտության և կրթության ոլորտում։ Մասնավորապես ներդրվել են «Double First-Class» ծրագրերը, որոնց նպատակն է զարգացնել համաշխարհային մակարդակի համալսարաններ և գիտական կենտրոններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել տեխնոլոգիական ուղղություններին՝ Ցինհուա, Shanghai Jiao Tong, Պեկինի Տեխնոլոգիական ինստիտուտ և այլ առաջատար բուհեր։

Այս քաղաքականության արդյունքում Չինաստանը դարձել է գիտական հոդվածների ամենախոշոր արտադրողը աշխարհում՝ առաջ անցնելով ԱՄՆ-ից թե՛ հրապարակումների, թե՛ մեջբերումների թվով։

CWTS Leiden Ranking 2025-ի տվյալները ցույց են տալիս չինական համալսարանների աննախադեպ առաջընթացը։ Վարկանիշի առաջին հորիզոնականը զբաղեցրել է Zhejiang University-ն, երկրորդ տեղում է Shanghai Jiao Tong University-ն, իսկ երկար տարիներ առաջատար համարվող Harvard University-ն այս անգամ հայտնվել է միայն երրորդ հորիզոնականում։ Տասնյակի մեծ մասը կազմել են չինական համալսարանները՝ ներառյալ Tsinghua University-ն, Beijing Institute of Technology-ն և Huazhong University of Science and Technology-ն։ Միակ ոչ չինական համալսարանը տասնյակում եղել է University of Toronto-ն՝ զբաղեցնելով 10-րդ տեղը։

Վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ այս առաջընթացը պայմանավորված է մի քանի գործոններով՝ պետական համակարգված ներդրումներով, հետազոտական արտադրողականության աճով, տեխնոլոգիական գերակայությամբ, միջազգային համագործակցության ընդլայնմամբ և գիտական տաղանդների ակտիվ ներգրավմամբ։

Այս զարգացումները վկայում են, որ Չինաստանը հաստատում է իր դիրքը որպես գիտության, տեխնոլոգիայի և բարձրագույն կրթության նոր գլոբալ կենտրոն։ Արդյունքում՝ Չինաստանում կրթություն ստանալը դառնում է ավելի գրավիչ տարբերակ միջազգային ուսանողների համար՝ բարձր վարկանիշների, ժամանակակից ենթակառուցվածքների և կրթաթոշակների լայն հնարավորությունների շնորհիվ։

Չինական համալսարանների պատմական զարգացումն ու վերջին տարիների առաջընթացը ցույց են տալիս, որ գլոբալ ակադեմիական լանդշաֆտը փոխվում է։ Leiden Ranking 2025-ը հաստատում է, որ Չինաստանը դառնում է ոչ միայն կրթության, այլև տեխնոլոգիական առաջընթացի համաշխարհային առանցք։