Վրաստանից մեքենա գնելը կարող է թանկանալ․ինչ ազդեցություն կունենա նոր որոշումը՝ հայ վարորդների համար

Նոր համակարգով մաքսատուրքը ավելի քան հինգ անգամ բարձր կլինի ներկայիս մակարդակից։

Վրաստանի կառավարությունը հրաժարվել է երկրում 6 տարուց ավելի հին մարդատար ավտոմեքենաների ներմուծումն ամբողջությամբ արգելելու ծրագրից։ Փոխարենը որոշվել է սահմանել զգալիորեն բարձրացված մաքսատուրք այդպիսի մեքենաների համար։ Այս մասին կառավարության նիստում հայտարարել է Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեն։

Նրա խոսքով՝ ներմուծման արգելքի փոխարեն կգործի նոր մաքսային դրույքաչափ՝ 4.5 լարի յուրաքանչյուր 1 խմ սմ շարժիչի ծավալի համար՝ եթե ավտոմեքենան 6 տարուց ավելի հին է։ Ներկայում Վրաստանում նույն ցուցանիշը կազմում է ընդամենը 0.8 լարի յուրաքանչյուր խմ սմ շարժիչի ծավալի համար։

Այսինքն՝ նոր համակարգով մաքսատուրքը ավելի քան հինգ անգամ բարձր կլինի ներկայիս մակարդակից։

Վարչապետը նշել է, որ որոշումը վերանայվել է մասնավոր բիզնեսի և քաղաքացիների շահերը հաշվի առնելու համար։ Նախկին տարբերակը՝ ամբողջական արգելքը, կարող էր լուրջ հարված հասցնել ավտոմեքենաների ներմուծմամբ զբաղվող բիզնեսին։

Ինչու էր Վրաստանը ցանկանում սահմանափակել հին մեքենաների ներմուծումը

Վրաստանի կառավարությունը դեռ փետրվարի 12-ին հայտարարել էր, որ ապրիլի 1-ից նախատեսում է արգելել 6 տարուց ավելի հին մարդատար ավտոմեքենաների ներմուծումը։ Այդ նախաձեռնությունը հիմնավորվում էր մի քանի գործոններով։

Առաջինը՝ ավտոմեքենաների թվի արագ աճն է երկրում։

Վարչապետի ներկայացրած տվյալներով՝

• 2012 թվականին Վրաստանում գրանցված էր մոտ 864 հազար ավտոմեքենա

• 2025 թվականի տվյալներով այդ թիվը արդեն գերազանցում է 2 միլիոնը

Այսինքն՝ շուրջ մեկ տասնամյակում ավտոմեքենաների քանակը գրեթե կրկնապատկվել է։

Կառավարության գնահատմամբ՝ դա առաջացնում է երեք հիմնական խնդիր.

1. ճանապարհային խցանումների աճ

2. օդի աղտոտվածության բարձրացում

3. քաղաքային միջավայրի ծանրաբեռնվածություն

Կոբախիձեի խոսքով՝ հին մեքենաների ներմուծման սահմանափակումը պետք է նպաստեր ինչպես էկոլոգիական վիճակի բարելավմանը, այնպես էլ բնակչության առողջության պաշտպանությանը։

Ինչու կառավարությունը հետ կանգնեց ամբողջական արգելքից

Չնայած կառավարության հիմնավորումներին՝ նախաձեռնությունը լայն քննարկումներ ու քննադատություն առաջացրեց վրացական լրատվամիջոցներում և բիզնես շրջանակներում։

Ավտոմեքենաների ներմուծմամբ զբաղվող ընկերությունները նշում էին, որ նման արգելքը կարող է կտրուկ կրճատել ավտոշուկայի ծավալները։

Վրաստանում օգտագործված մեքենաների մեծ մասը հենց 6 տարուց ավելի հին է։ Եթե այդ սեգմենտը փակվեր, շուկայի զգալի հատված պարզապես կվերանար։

Վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ այդպիսի սահմանափակումը կարող էր մինչև 40–50 տոկոսով նվազեցնել ներմուծվող մեքենաների քանակը։

Սա լուրջ տնտեսական հետևանքներ կունենար, քանի որ ավտոմեքենաների ներմուծումն ու արտահանումը զբաղեցնում են առաջին տեղը Վրաստանի արտաքին առևտրի կառուցվածքում։

Այլ կերպ ասած՝ ավտոմեքենաների շուկան Վրաստանի տնտեսության համար ռազմավարական ոլորտներից է։

Ինչ է փոխվում իրականում․ նոր մաքսատուրքերի ազդեցությունը

Թեև ամբողջական արգելքը չեղարկվեց, նոր մաքսատուրքերը նույնպես էական ազդեցություն կունենան շուկայի վրա։

Եթե օրինակ դիտարկենք 2000 խմ շարժիչ ունեցող մեքենա, ապա տարբերությունը կլինի այսպիսին.

Ներկայիս համակարգով
0.8 լարի × 2000 խմ սմ = 1600 լարի

Նոր համակարգով
4.5 լարի × 2000 խմ սմ = 9000 լարի

Այսինքն՝ մաքսատուրքը կարող է աճել ավելի քան 5 անգամ։

Սա զգալիորեն կբարձրացնի հին մեքենաների ներմուծման ինքնարժեքը և կարող է փոխել ավտոշուկայի կառուցվածքը՝ խթանելով ավելի նոր մեքենաների ներմուծումը։

Ինչ ազդեցություն կունենա սա հայ գնորդների վրա

Վրաստանը Հայաստանի համար տարիներ շարունակ եղել է օգտագործված ավտոմեքենաների հիմնական մատակարարման շուկաներից մեկը։ Հազարավոր հայ վարորդներ մեքենաներ են գնում հենց Վրաստանի ավտոշուկաներից՝ Ռուսթավիից, Թբիլիսիից կամ Փոթի նավահանգստից։

Նոր մաքսատուրքերը կարող են մի քանի հետևանք ունենալ հայկական շուկայի համար։

1. Մեքենաների գների աճ Վրաստանում

Եթե ներմուծողներն ավելի բարձր մաքսատուրք վճարեն, այդ ծախսը մեծ հավանականությամբ կներառվի մեքենաների վաճառքի գնի մեջ։

Արդյունքում՝

• հին մեքենաների գները կարող են բարձրանալ

• ավելի շահավետ կդառնան նոր կամ քիչ օգտագործված մեքենաները

2. Կարող է նվազել հին մեքենաների առաջարկը

Եթե ներմուծումը թանկանա, որոշ ընկերություններ կարող են դադարեցնել հին մեքենաների ներմուծումը կամ նվազեցնել դրա ծավալները։

Սա նշանակում է, որ շուկայում կարող է պակասել մատչելի մեքենաների ընտրությունը։

3. Կարող են փոխվել հայ գնորդների ուղղությունները

Եթե Վրաստանի շուկան թանկանա, որոշ հայ գնորդներ կարող են սկսել ավելի ակտիվորեն դիտարկել այլ տարբերակներ՝

• Եվրոպայից ուղիղ ներմուծում

• Արաբական երկրներից մեքենաներ

• ԱՄՆ աճուրդներից ավտոմեքենաներ

Այս միտումը արդեն նկատվում էր վերջին տարիներին, և նոր մաքսատուրքերը կարող են այն ուժեղացնել։

4. Վրաստանը կարող է կենտրոնանալ ավելի նոր ավտոպարկի վրա

Վրաստանի կառավարությունը փաստացի փորձում է աստիճանաբար թարմացնել երկրի ավտոպարկը։ Եթե քաղաքականությունը շարունակվի նույն ուղղությամբ, ապա վրացական շուկան կարող է ավելի շատ առաջարկել 5–6 տարվա մեքենաներ, ոչ թե 10–15 տարվա։

Ինչ կարելի է սպասել առաջիկա ամիսներին

Կարճաժամկետ հեռանկարում հնարավոր է մի քանի զարգացում.

• ներմուծողները կարող են արագացնել հին մեքենաների ներմուծումը մինչև նոր դրույքաչափերի լիարժեք կիրառումը

• շուկայում կարող են ժամանակավորապես աճել հին մեքենաների առաջարկները

• հետագայում գները կարող են աստիճանաբար բարձրանալ

Միաժամանակ շատ բան կախված կլինի նրանից, թե երբ և ինչպես կսկսի գործել նոր մաքսատուրքերի համակարգը։

Վրաստանի կառավարությունը փորձեց կտրուկ սահմանափակել հին ավտոմեքենաների ներմուծումը, սակայն բիզնեսի և շուկայի ճնշման պատճառով հրաժարվեց ամբողջական արգելքից։ Փոխարենը ընտրվեց միջանկյալ լուծում՝ զգալիորեն բարձրացնել մաքսատուրքերը։

Այս քաղաքականությունը մի կողմից կարող է նպաստել ավտոպարկի երիտասարդացմանը և էկոլոգիական վիճակի բարելավմանը, իսկ մյուս կողմից՝ բարձրացնել մեքենաների գները և փոխել տարածաշրջանային ավտոշուկայի կառուցվածքը։

Հայաստանում, որտեղ հազարավոր վարորդներ մեքենաներ են գնում հենց Վրաստանից, այս փոփոխությունները ամենայն հավանականությամբ կհանգեցնեն ավտոմեքենաների որոշակի թանկացման և առաջարկի կառուցվածքի փոփոխության։