Երևանում կայացած ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի համատեղ մամուլի ասուլիսը փաստացի ազդարարեց Հայաստան-Եվրոպական Միություն հարաբերությունների որակական և ռազմավարական նոր փուլի մասին: Տարածաշրջանային բարդ մարտահրավերների և աշխարհաքաղաքական վերադասավորումների համատեքստում, Եվրոպական միությունը ոչ միայն վերահաստատում է իր քաղաքական աջակցությունը Հայաստանի ժողովրդավարական ինստիտուտներին, այլև հանդես է գալիս տնտեսական ու էներգետիկ դիմակայունության բարձրացման աննախադեպ գործիքակազմով: Այս հանդիպումը վերանայում է Հայաստանի զարգացման վեկտորը՝ կոնֆլիկտի փակուղուց անցում կատարելով դեպի եվրոպական չափանիշներին լիարժեք համապատասխանության և տնտեսական ինտեգրման:
ստորև ներկայացված են բարձր մակարդակի հանդիպման հիմնական և առանցքային շեշտադրումները.
1. Վիզաների ազատականացում. Հայաստանը բացառիկ դիրքում է
Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահը հստակեցրեց, որ Հայաստանը ներկայումս միակ գործընկեր երկիրն է, որն ակտիվ երկխոսության մեջ է ԵՄ-ի հետ վիզաների ազատականացման հարցով:
Հաջորդ քայլերը: Այս աշնանը Հայաստան կժամանեն գնահատման նոր առաքելություններ՝ արձանագրված առաջընթացը տեղում փաստելու համար:
Ժամկետներ: ՀՀ վարչապետը վերահաստատեց կառավարության թիրախը՝ 2 տարվա ընթացքում հասնել վիզաների ազատականացման վերջնական իրավիճակին՝ շեշտելով, որ սա հայ ժողովրդի ընտրական պատվերն է:
2. Ռեստարտ ժողովրդավարական օրակարգին և ԵՄ անդամակցության հեռանկար
Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց ժողովրդավարական բարեփոխումների օրակարգը «ռեստարտի» ենթարկելու մասին, ինչին նախկինում խոչընդոտել էին համավարակն ու պատերազմական իրավիճակները:
Ռազմավարական հաջորդականությունը. Առաջնային խնդիրը ԵՄ չափանիշներին լիարժեք, անկեղծ և ամբողջական համապատասխանությունն է: Միայն դրանից հետո օրակարգ կգա ԵՄ լիարժեք անդամ դառնալու քաղաքական հարցը: Եվ նույնիսկ եթե ԵՄ-ն ինչ-որ պահի որոշի չընդլայնվել, Հայաստանը միևնույն է կլինի շահած դիրքերում, քանի որ բարեփոխումներն արվում են սեփական քաղաքացիների կյանքի որակը բարելավելու համար:
3. Առևտրի ազատականացում և ռուսական շուկայից կախվածության թուլացում
Տնտեսական դիվերսիֆիկացիայի ուղղությամբ հայտարարվեց հեղափոխական քայլ՝ Ինքնավար առևտրային միջոցների (ATM) ներդրումը:
Առանց մաքսատուրքերի շուկա. ԵՄ-ն պատրաստվում է ազատականացնել Հայաստանի արտահանումների մոտավորապես 80%-ը դեպի եվրոպական 450 միլիոնանոց շուկա:
Թիրախային ապրանքներ. Սակագների վերացումը կներառի հայկական թարմ գյուղմթերքի, մրգերի և բանջարեղենի գրեթե 99%-ը, ինչպես նաև խմիչքների ու ոգելից խմիչքների ավելի քան 90%-ը:
Գործնական աջակցություն. Հուլիսի կեսերին Հայաստան կժամանեն ԵՄ փորձագետներ՝ տեղական բիզնեսներին եվրոպական շուկա մուտք գործելու հարցում անմիջականորեն օգնելու նպատակով:
4. Էներգետիկ անվտանգություն և դիմակայունություն ճնշումներին
Ի պատասխան Ռուսաստանի կողմից հնարավոր գազային կամ գնային ճնշումների վերաբերյալ հարցին՝ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը վստահեցրեց, որ ԵՄ-ն պատրաստ է կիրառել Ուկրաինայում և Մոլդովայում կուտակած իր հարուստ փորձը՝ էներգակիրների մատակարարումը դիվերսիֆիկացնելու համար:
Ներդրումներ ցանցերում. ԵՄ-ն 25 միլիոն եվրո է հատկացնում Կովկասյան փոխանցման նախագծին՝ տարածաշրջանային էլեկտրական ցանցերն ամրապնդելու համար:
Ներքին ռեսուրսներ. Աջակցություն կցուցաբերվի Հայաստանում սեփական վերականգնվող էներգետիկայի զարգացմանը, ինչը երկրի անկախության գլխավոր երաշխիքն է: ԵՄ փորձագետների խումբն այս ուղղությամբ կժամանի արդեն հաջորդ շաբաթ:
5. Միլիարդավոր եվրոների ֆինանսական փաթեթներ և սահմանամերձ համայնքների աջակցություն
Եվրամիությունը հանդես է գալիս խոշորածավալ ֆինանսական զորակցությամբ, որն ուղղված է ինչպես գլոբալ ենթակառուցվածքներին, այնպես էլ տեղական մակարդակում կյանքի որակի բարելավմանը.
«Գլոբալ դարպասներ» (Global Gateway). Հայտարարվեց նոր՝ 200 միլիոն եվրոյի փաթեթի մասին: Ընդհանուր առմամբ, ֆինանսական գործընկերների հետ ԵՄ-ն պատրաստ է Հարավային Կովկասում մինչև 2 միլիարդ եվրո մոբիլիզացնել ռազմավարական տրանսպորտային, էներգետիկ և թվային նախագծերի, այդ թվում՝ Հայաստանի սահմանային անցակետերի և ճանապարհների զարգացման համար:
Խաղաղությանն ուղղված ծրագիր. 20 միլիոն եվրո կհատկացվի սահմանամերձ համայնքների տեղական տնտեսությանը, փոքր բիզնեսին և ջրային ռեսուրսների կառավարմանը:
Առևտրի խթանում. Լրացուցիչ 18 միլիոն եվրո (որպես հուլիսին քննարկված 52 միլիոն եվրոյի փաթեթի եզրափակիչ մաս) կուղղվի արտահանման խթանման գործակալության ստեղծմանն ու հայկական բիզնեսի հզորացմանը:
Ամփոփում Հայաստանը, ըստ կողմերի ձևակերպման, «կոնֆլիկտի փակուղուց վերածվում է խաղաղության խաչմերուկի»: ԵՄ պատրաստակամությունը՝ բացելու իր սահմաններն ու շուկաները հայկական արտադրանքի և քաղաքացիների համար, գետնի վրա ամրապնդվում է ֆինանսական ու փորձագիտական հսկայական ռեսուրսներով, ինչը հայկական կողմին թույլ է տալիս վստահորեն արձանագրել՝ «մենք այս պատմական հնարավորությունը չենք կարող բաց թողնել»:
