2026 թվականի օգոստոսի 18-ին ֆինանսական մարքեթփլեյս AFM.am-ը հրապարակում է AFM AI Visibility Index-ը։ Սա Հայաստանում առաջին ինդեքսն է, որը չափում է հավանականությունը, որ նեյրոցանցը կնշի կոնկրետ բանկի անունը՝ պատասխանելով հաճախորդի հարցին բանկային պրոդուկտի վերաբերյալ։
Երբ այսօր օգտատերն ընտրում է բանկ Հայաստանում, նա ավելի ու ավելի հաճախ դիմում է ոչ թե որոնողական համակարգին, այլ ChatGPT-ին կամ Gemini-ին։ Եվ ստանում է ոչ թե տասը հղումների ցանկ, այլ մեկ պատասխան՝ մեկ, առավելագույնը երեք բանկի անունով։ Այդպիսի պատասխանում չկա երկրորդ էջ և չկա սքրոլինգ։ Բանկը կա՛մ նշված է, կա՛մ հաճախորդի համար գոյություն չունի։
Հենց սա է չափում AFM AI Visibility Index-ը։ Առաջին թողարկումը կառուցված է 600 չափման վրա, որոնք հավաքվել են 2026 թվականի օգոստոսին. 50 իրական օգտատիրական հարց՝ տրված ռուսերեն և հայերեն, երեք ալիքով (ChatGPT, Gemini և Google որոնման AI Overview), երկու անկախ փուլով։ Հաշվարկում ընդգրկվել է Հայաստանի 17 բանկ։
Հիմնական արդյունքը: Շուկան գերկենտրոնացված է
AFM AI Visibility Index-ի տվյալներով (2026 թ. օգոստոս, 600 դիտարկում, Հայաստանի 17 բանկ) առաջին տեղը զբաղեցրել է Ameriabank-ը՝ 82,7 միավորով 100-ից։ Երկրորդ տեղում Inecobank-ն է (64,7), երրորդում՝ Evocabank-ը (51,2)։
Ներկայացված են առաջին ութ դիրքերը։ Բոլոր 17 բանկերի ամբողջական տվյալները շուկայի մասնակիցներին փոխանցվել են անհատական հաշվետվություններով։
Շուկան գերկենտրոնացված է։ Հայաստանի բանկային պրոդուկտների վերաբերյալ նեյրոցանցերի բոլոր պատասխանների 26,7%-ում առաջինը նշվում է Ameriabank-ը։ Հաջորդ տեղում գտնվող Inecobank-ից տարբերությունը կազմում է ինդեքսի 18 միավոր։
Ըստ տեսանելիության մակարդակի՝ շուկան բաժանվում է չորս խմբի։
Դոմինանտ։ Ameriabank-ը նկատելի է բոլոր ութ կատեգորիաներում, իսկ դրանցից երկուսում փաստացի առաջատարն է։
Հետապնդողներ։ Inecobank, Evocabank և ID Bank։ Այս բանկերը նշվում են բոլոր կատեգորիաներում, սակայն առաջինը նշվում են առաջատարից երեք անգամ ավելի հազվադեպ։
Միջին խումբ։ Ardshinbank, Acba Bank և VTB Armenia։ Առկա են պատասխաններում, սակայն հազվադեպ։
Թույլ դիրքավորում։
Մնացած բանկերը։ Նրանց հայտնվելը պատասխանում ավելի շատ պատահականություն է, քան դիրք։
Յուրաքանչյուր բանկ ունի իր տարածքը
Ընդհանուր վարկանիշը թաքցնում է ամենակարևորը։ Կատեգորիաները բաժանված են տարբեր խաղացողների միջև, և շուկայի առաջատարը հեռու է բոլոր կատեգորիաներում հաղթելուց։
Ամենամրցակցային կատեգորիան սպառողական վարկերն են, և այստեղ շուկայի առաջատարն ընդհանրապես եռյակում չէ։ AFM AI Visibility Index-ի տվյալներով՝ Հայաստանում վարկերի մասին հարցերում նեյրոցանցերն առաջինը նշում են Inecobank-ը, պատասխանների 34,8%-ում, երեք անգամ ավելի հաճախ, քան հաջորդ տեղում գտնվող VTB Armenia-ն (11,9%)։ Դեբետային քարտերի կատեգորիան վերցրել է ID Bank-ը՝ առաջին տեղերի 29,3%-ով, խնայողություններում առջևում է Evocabank-ը՝ 25,9%-ով։
Հակառակ պատկերն է կորպորատիվ հատվածում և ոչ ռեզիդենտների հարցերում։ Հայաստանում բիզնես բանկինգի մասին հարցերում նեյրոցանցերն Ameriabank-ը որպես առաջինը նշում են պատասխանների 75,0%-ում, ոչ ռեզիդենտի կողմից հաշիվ բացելու մասին հարցերում՝ 66,0%։ Սրանք երկու կատեգորիաներն են, որտեղ մոդելները փաստացի այլընտրանքային պատասխան չունեն։
Ուժեղ կողմերը։ Ինչն է յուրաքանչյուր բանկն արդեն լավ անում
Երեք եզրակացություն, որոնք ակնհայտ չէին
Որքան ավելի տեսանելի է բանկը, այնքան վատ է նեյրոցանցը ճանաչում նրա պայմանները
Ameriabank-ը Հայաստանի ամենահիշատակվող բանկն է նեյրոցանցերի պատասխաններում, սակայն կոնկրետ տոկոսադրույք, սահմանաչափ կամ միջնորդավճար ԱԲ-ն բերում է բանկի հիշատակումների ընդամենը 42,9% դեպքերում։ Սա ամենացածր ցուցանիշն է բոլոր 17 բանկերի մեջ՝ շուկայի միջին 53,7%-ի համեմատ։ Փոքր բանկերի մոտ այն հասնում է 80-100%-ի։
Մեխանիզմը պարզ է։ Խոշոր բանկը մոդելը նշում է ըստ հեղինակության՝ որպես անվտանգ պատասխան։ Փոքրը բանկերը պատասխանում նշվում են միայն այն դեպքում, երբ մոդելը նրա մասին կոնկրետ փաստ ունի։ Առաջատարի համար այստեղ թաքնված է իրական ռիսկ։ Նրան առաջարկում են, բայց չեն կարողանում հիմնավորե ինչուլ, և հաճախորդը գնում է ստուգելու այն բանկի մոտ, որի վերաբերյալ առկա է կոնկրետ թիվ։
«Տեսանելիությունը ԱԲ-ում» մեկ թիվ չէ, այլ երեք տարբեր պատկեր
Միևնույն բանկի տեսանելիությունը մոդելների միջև տարբերվում է մինչև 3,5 անգամ։ Ameriabank-ը հիշատակվում է Gemini-ի պատասխանների 74,0%-ում և ChatGPT-ի պատասխանների ընդամենը 34,0%-ում, և հենց ChatGPT-ում նրանից առաջ է անցնում Inecobank-ը՝ 51,0%-ով։ «Տեսանելիությունը ԱԲ-ում» որպես մեկ մեծություն կառավարել անհնար է։ Սրանք երեք տարբեր շուկաներ են։
Գոյություն ունի մեկ ամբողջ չզբաղեցված կատեգորիա
Հայաստանում խնայողությունների և ավանդների մասին հարցերում նեյրոցանցերի պատասխանների 35,7%-ն ընդհանրապես չի պարունակում որևէ բանկի անուն, ԱԲ-ն պատասխանում է վերացական (84 դիտարկում, 2026 թ. օգոստոս)։ «Որքանո՞վ են պաշտպանված ավանդները հայկական բանկերում և ի՞նչ գումարի չափով» հարցին 12 չափումներից ոչ մեկը որևէ բանկի անուն չտվեց։ Նույնը՝ խնայողությունները արժեզրկումից պաշտպանելու և արտարժույթի փոխանակման հարցերում։ Սա տարածք է, որը դեռ կարող է զբաղեցնել ցանկացած բանկ։
Մեկնաբանություն
«Հնարավոր չէ կառավարել այն, ինչ չես չափում, իսկ Հայաստանում բանկերի տեսանելիությունը ԱԲ-ի պատասխաններում մինչ այժմ ոչ ոք չէր չափել։ Մենք հրապարակում ենք AFM AI Visibility Index-ը ոչ որպես դատավճիռ և ոչ որպես որևէ բանկի գովեստ, այլ որպես չափիչ գործիք։ Պատկերը նոր է սկսում ձևավորվել, և երկու-երեք եռամսյակ հետո այն կարող է էապես այլ տեսք ունենալ։ Հենց դրա համար կարևոր է սկսել հաշվել հիմա, այլ ոչ թե այն ժամանակ, երբ ամեն ինչ արդեն ձևավորված կլինի։
Գլխավորը այն է, թե ինչ են ցույց տալիս տվյալները։ Այս շերտն այլևս հնարավոր չէ անտեսել։ Սա միանվագ երևույթ չէ, այլ միտում, որը միայն կուժեղանա, և առաջատարությունն այստեղ կվերցնի նա, ով ամենից շուտ ուշադրություն կդարձնի դրա վրա։ Զարգացած ֆինանսական շուկաներում՝ ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում, ԱԲ-ի պատասխաններում տեսանելիության հետ աշխատանքն արդեն դարձել է առանձին ուղղություն՝ իր գործիքներով և բյուջեներով։ Հայաստանում այս տարածքը դեռ գործնականում ազատ է։
Ընդ որում, յուրաքանչյուր բանկ տվյալներում ունի կատեգորիա, որտեղ նա արդեն հաղթում է շուկայի առաջատարին։ Պարզապես մինչ այժմ ոչ ոք դա ցույց չէր տվել», — Վլադիմիր Լեֆթերոգլո, AFM.am-ի համահիմնադիր։
Ինդեքսը կդառնա եռամսյակային
AFM.am-ը AI Visibility Index-ը կհաշվարկի և կհրապարակի ամեն եռամսյակ։ Հաջորդ թողարկումը դուրս կգա 2026 թվականի նոյեմբերին։ Պարբերականությունն այստեղ սկզբունքային է։ Մեկ դիտարկումը ցույց է տալիս կտրվածք, իսկ շարքը ցույց է տալիս ուղղությունը, որով շարժվում է շուկան, և արդյունքը նրանց, ովքեր արդեն սկսել են աշխատել նեյրոցանցերի պատասխաններում իրենց տեսանելիության վրա։
Մեթոդաբանություն
AFM AI Visibility Index-ը հաշվարկված է 600 պատասխանից բաղկացած ընտրանքի հիման վրա, որը հավաքագրվել է 2026 թվականի օգոստոսին։ 50 օգտատիրական հարց ութ պրոդուկտային բլոկով (վարկեր և գնումներ, դեբետային քարտեր, վարկային քարտեր, խնայողություններ, հիփոթեք, ծառայություններ ոչ ռեզիդենտներին, բիզնես-բանկինգ, սպասարկում և վստահություն) × 2 լեզու (ռուսերեն և հայերեն) × 3 մոդել (ChatGPT, Gemini, AI Overview Google-ում) × 2 անկախ փուլ։ Հաշվարկում ընդգրկվել է Հայաստանի 17 բանկ։
Վերջնական միավորը հաշվարկվում է բանաձևով`
Ինդեքս = 0,40 × Ընդգրկում + 0,40 × Առաջնություն (նորմավորված) + 0,20 × Լայնություն
Նկարագրության կոնկրետությունը (պատասխանում իրական տոկոսադրույքի, սահմանաչափի կամ միջնորդավճարի առկայությունը), փուլերի միջև կայունությունը և բանկի սեփական կայքի հղումների հաճախականությունը միտումնավոր ներառված չեն ինդեքսի միավորի մեջ։ Դրանք չափում են ոչ թե տեսանելիությունն ինքնին, այլ դրա որակն ու մեխանիկան, և կազմում են առանձին ախտորոշիչ շերտ։
Առանձին ֆիքսվել են աղբյուր-դոմեյնները, որոնց հղում են կատարել նեյրոցանցերը։ Ֆինանսական մարքեթփլեյս afm.am-ը մտել է ամբողջ զանգվածի ամենահղվող դոմեյնների եռյակ՝ ավելի հաճախ, քան բանկերի մեծամասնության կայքերը, զիջելով միայն Ameriabank-ի և Inecobank-ի պաշտոնական կայքերին։
Յուրաքանչյուր բանկի վերաբերյալ անհատական հաշվետվությունները՝ ըստ պրոդուկտային բլոկների, լեզուների և մոդելների, փոխանցվել են շուկայի մասնակիցներին։
