Հայաստանը ներառվել է աշխատողների իրավունքների կանոնավոր խախտումներ ունեցող երկրների շարքում

Ընկերությունները պարբերաբար խաթարում են աշխատողների իրավունքները։

Արհմիությունների միջազգային կոնֆեդերացիայի (ITUC) հրապարակած 2025 թվականի Իրավունքների համաշխարհային ինդեքսում (Global Rights Index) Հայաստանը ստացել է «3» կարգ, որը համապատասխանում է «Կանոնավոր խախտումներ» գնահատականին։

Այս գնահատականը նշանակում է, որ պետությունը և/կամ Հայաստանում գործող ընկերությունները պարբերաբար խաթարում են աշխատողների իրավունքները կամ չեն ապահովում դրանց լիարժեք պաշտպանությունը։ Զեկույցում նշվում է, որ օրենսդրական բացերը և գործնական որոշ պրակտիկաներ նպաստում են խախտումների շարունակականությանը։

Զեկույցում առանձնացվել է գործադուլի իրավունքի խախտման դեպքը։ ITUC-ի տվյալներով՝ գործադուլի իրավունքը 2025 թվականին եղել է ամենախախտվող հիմնարար իրավունքը աշխարհում՝ սահմանափակվել կամ արգելվել է 87% երկրների մոտ։

Հայաստանը ներառվել է այն երկրների ցանկում, որտեղ արձանագրվել են գործատուների վերահսկողությամբ, այսպես կոչված, «դեղին միությունների» ձևավորման դեպքեր։

Նման միությունները խաթարում են անկախ արհմիությունների գործունեությունը և թույլ չեն տալիս աշխատողներին լիարժեքորեն պաշտպանել իրենց շահերը։

Թեև Եվրոպան համարվում է աշխատավորների համար համեմատաբար ազատ տարածաշրջան, ITUC-ի տվյալներով վերջին չորս տարիների ընթացքում իրավիճակը զգալիորեն վատթարացել է։ Տարածաշրջանի միջին գնահատականը հասել է 2.78-ի՝ ինչը ամենացածր ցուցանիշն է մինչ այժմ։

Հայաստանի «3» միավորը դրանից ցածր է՝ մեր երկիրը դասելով այնպիսի պետությունների շարքին, ինչպիսիք են Ալբանիան, Բելգիան, Կանադան և Շվեյցարիան, որտեղ խախտումները համարվում են կանոնավոր։

Զեկույցը եզրակացնում է, որ ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Եվրոպայի մի շարք երկրներում նկատվում է աշխատավորների հիմնարար իրավունքների պաշտպանության անկում։ Գործադուլների նկատմամբ ճնշումները և արհմիությունների թուլացումը դարձել են ավելի տարածված՝ վտանգելով սոցիալական երկխոսությունը և աշխատանքի արդար պայմանների ապահովումը։