Հայաստանի տնտեսությունը 2026-ի սկզբին․ ակտիվություն, գնաճ և առևտրի անկում

2026 թվականի հունվարին Հայաստանում տնտեսական ակտիվությունը պահպանվել է բարձր մակարդակում, մինչդեռ արտաքին առևտրի ոլորտում գրանցվել է երկնիշ անկում։

Միևնույն ժամանակ, փետրվարին գնաճը շարունակել է աճել՝ հիմնականում սննդամթերքի թանկացման ազդեցությամբ։

Տնտեսական ակտիվությունը պահպանվել է բարձր մակարդակում

Հունվարին տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը աճել է 7.6 տոկոսով (տ/տ)՝ մոտ լինելով նախորդ տարվա նույն ամսվա 7.3 տոկոս աճին։ Աճի հիմնական շարժիչ ուժերը եղել են շինարարությունն ու արդյունաբերությունը։

Շինարարության ոլորտում աճը կազմել է 18.7 տոկոս, իսկ արդյունաբերությունում՝ 10.6 տոկոս։ Վերջինիս աճը հիմնականում պայմանավորված է եղել հանքարդյունաբերության 25.2 տոկոս և էլեկտրաէներգիայի ու էներգիայի արտադրության 17 տոկոս ընդլայնմամբ։

Մշակող արդյունաբերության աճը եղել է համեստ՝ 4.3 տոկոս, իսկ խոշոր ենթաճյուղերում արդյունքները սահմանափակ են եղել․ սննդամթերքի արտադրությունն աճ չի գրանցել, իսկ մետաղների արտադրությունը աճել է ընդամենը 2.2 տոկոսով։

Միևնույն ժամանակ ծառայությունների և մանրածախ առևտրի ոլորտները պահպանել են կայուն աճ՝ համապատասխանաբար 7.4 և 7.9 տոկոս։

Սակայն հունվարին նվազել է նոր գրանցված բիզնեսների թիվը՝ 13.8 տոկոսով, ինչը հիմնականում պայմանավորված է եղել անհատ ձեռներեցների 18.6 տոկոս կրճատմամբ։

Գնաճը փետրվարին հասել է 4.3 տոկոսի

Փետրվարին սպառողական գների աճը շարունակվել է․ տարեկան գնաճը հունվարի 3.8 տոկոսից բարձրացել է մինչև 4.3 տոկոս։

Գնաճի հիմնական աղբյուրը մնացել են սննդամթերքն ու ոչ ալկոհոլային խմիչքները, որոնց գներն աճել են 6.5 տոկոսով և ապահովել ընդհանուր գնաճի մոտ 59 տոկոսը։

Աճ է գրանցվել նաև այլ ոլորտներում․

• ալկոհոլային խմիչքներ՝ 10.3%,

• առողջապահություն՝ 4.5%,

• տրանսպորտ՝ 3.6%,

• կրթություն՝ 8.3%։

Արտահանման և ներմուծման երկնիշ անկում

2026 թվականի հունվարին արտաքին առևտրում արձանագրվել է անկում։ Արտահանումը նվազել է 13.5 տոկոսով, իսկ ներմուծումը՝ 11.2 տոկոսով։

Արտահանման կրճատման հիմնական պատճառը թանկարժեք և կիսաթանկարժեք քարերի (-45.1%) և կենցաղային տեխնիկայի (-69.1%) արտահանման անկումն է, որը կապված է վերաարտահանման գործընթացների դանդաղման հետ։

Նվազել են նաև պատրաստի սննդամթերքի (-16%) և կենդանական ծագման այլ մթերքների (-23.8%) արտահանման ծավալները։

Միակ զգալի դրական ազդակը հանքանյութերի արտահանումն է, որը աճել է 43 տոկոսով։

Ներմուծման նվազումը նույնպես պայմանավորված է նույն ապրանքախմբերով՝

• թանկարժեք քարեր՝ -63.3%,

• կենցաղային տեխնիկա՝ -42.7%,

• տրանսպորտային միջոցներ՝ -25.7%։

Եթե բացառվեն թանկարժեք մետաղների և տեխնիկայի վերաարտահանման հետ կապված գործարքները, ապա արտահանումը իրականում աճել է 8 տոկոսով, իսկ ներմուծումը մնացել է գրեթե անփոփոխ։

Միաժամանակ զբոսաշրջային հոսքերը հունվարին զգալիորեն աճել են՝ 28.6 տոկոսով, շարունակելով 2025 թվականի երկրորդ կեսի բարձր տեմպերը։

Դրամական փոխանցումների կտրուկ աճ

Հունվարին զուտ ոչ առևտրային դրամական փոխանցումները աճել են 43.7 տոկոսով։

Աճի հիմնական աղբյուրը Ռուսաստանից փոխանցումների 43 տոկոս աճն է, որոնք կազմել են ընդհանուր ներհոսքերի մոտ 52 տոկոսը։ Միացյալ Նահանգներից փոխանցումները նույնպես ավելացել են՝ 7.6 տոկոսով, կազմելով ընդհանուր հոսքերի մոտ 38 տոկոսը։

Այս ցուցանիշը զգալիորեն բարձր է 2025 թվականի հունվարի 17.3 տոկոս աճից։

Փոխարժեք և պահուստներ

Փետրվարին ՀՀ դրամը ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ արժևորվել է 0.7 տոկոսով, իսկ եվրոյի նկատմամբ արժեզրկվել է 0.2 տոկոսով։

Տարեկան կտրվածքով դրամը

• արժևորվել է դոլարի նկատմամբ 4.6 տոկոսով,

• արժեզրկվել է եվրոյի նկատմամբ 8.4 տոկոսով,

• արժեզրկվել է ռուսական ռուբլու նկատմամբ 14.2 տոկոսով։

ՀՀ համախառն միջազգային պահուստները փետրվարի վերջի դրությամբ կազմել են 5.5 մլրդ դոլար, որը համարժեք է մոտ 4.1 ամսվա ներմուծումների։

Բանկային համակարգը շարունակում է աճել

Հունվարին առևտրային բանկերի ավանդները նվազել են 0.3 տոկոսով, իսկ վարկերը աճել են 1.1 տոկոսով։

Տարեկան կտրվածքով աճը պահպանվում է բարձր մակարդակում՝

• ավանդներ՝ 19.3%,

• վարկեր՝ 24.1%։

Ֆինանսական համակարգի կայունությունը պահպանվում է․

• կապիտալի համարժեքության գործակից՝ 20.3%,

• չաշխատող վարկերի բաժին՝ 1.3%։

Բյուջեում գրանցվել է հավելուրդ

Հունվարին պետական բյուջեն ձևավորվել է գնահատված տարեկան ՀՆԱ-ի 0.9 տոկոսի չափով հավելուրդով։

Ընդհանուր եկամուտներն ու դրամաշնորհները աճել են 7.5 տոկոսով, իսկ հարկային եկամուտները՝ 7.8 տոկոսով։ Աճի հիմնական աղբյուրներն են եղել եկամտային հարկի 19 տոկոս և ԱԱՀ-ի 6.8 տոկոս բարձրացումը։

Ընդհանուր ծախսերը աճել են 9.3 տոկոսով, հիմնականում ընթացիկ ծախսերի 21.2 տոկոս աճի հաշվին։ Միաժամանակ կապիտալ ծախսերը կրճատվել են 67.3 տոկոսով, ինչը մեծապես պայմանավորված է պաշտպանության ոլորտում 2025 թվականին գրանցված բարձր բազայով։

Հատկանշական է, որ առողջապահության ընթացիկ ծախսերը գրեթե եռապատկվել են՝ կապված պետական առողջապահական ապահովագրության համակարգի ներդրման հետ։