Մեկ հարվածով՝ էներգետիկ փլուզում. Ինչպե՞ս Հորմուզի նեղուցի հարձակումը թանկացրեց նավթը

Էներգետիկ շուկաների հարաբերական կայունությունն ավարտվեց ընդամենը մեկ աշխարհաքաղաքական հարվածով։ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև ռազմական գործողությունների նոր, կտրուկ բռնկումը փաստացի փլուզեց այն լռելյայն հրադադարը, որը վերջին շաբաթներին հաջողությամբ իջեցրել էր նավթի միջազգային գները։

Շուկայի արձագանքը բորսաներում եղավ ակնթարթային և կոշտ. հուլիսի 8-ի առավոտյան միջազգային հաշվարկների գլխավոր մարկեր Brent տեսակի նավթի ֆյուչերսները բարձրացան մինչև 76.18 դոլար՝ մեկ բարելի դիմաց։ Սա հունիսի 23-ից ի վեր գրանցված ամենաբարձր ցուցանիշն է, ինչը փաստում է, որ էներգետիկ թրեյդերները սկսել են հաշվարկել վատթարագույն սցենարները:

Կայծը Հորմուզի նեղուցում. ռազմական բախման ժամանակագրությունը

Ճգնաժամի նոր ու ամենավտանգավոր փուլը սկսվեց ռազմավարական կարևորագույն նշանակություն ունեցող Հորմուզի նեղուցում, որտեղ անհայտ անձանց կողմից հարձակման ենթարկվեցին երեք առևտրային նավեր, այդ թվում՝ Կատարից բնական գազ (ՀԳ) տեղափոխող խոշոր լցանավը։ Վաշինգտոնը, Դոհան և Էր Ռիադը հանդես են եկել միասնական դիրքերից՝ ուղիղ մատնանշելով, որ հարձակման թիկունքում կանգնած է Թեհրանը։

Ամերիկյան կողմի պատասխանը եղավ կայծակնային և մասշտաբային.

ԱՄՆ Զինված ուժերի Կենտրոնական հրամանատարություն.

«Ամերիկյան ուժերը հզոր հարվածների շարք են հասցրել Իրանի տարածքում գտնվող թիրախներին՝ նպատակ ունենալով ստիպել բարձր գին վճարել միջազգային ջրային ուղիներում անմեղ քաղաքացիներով համալրված առևտրային նավագնացությունը թիրախավորելու համար։»

Ամերիկյան ավիացիան թիրախավորել և ոչնչացրել է Իրանի Հեղափոխական գվարդիայի (ԻՀՊԿ) հակաօդային համակարգերը, ռադարները, ինչպես նաև ավելի քան 60 մոտորանավակներ, որոնցով վերահսկվում էր նեղուցը:

Իրանի պատասխանը ևս չուշացավ. Բահրեյնում և Քուվեյթում տեղակայված ամերիկյան ռազմակայանների ուղղությամբ արձակվեցին բալիստիկ հրթիռներ և գրոհային ԱԹՍ-ներ։ Հակաօդային պաշտպանության աշխատանքի հետևանքով Քուվեյթի էներգետիկ ենթակառուցվածքները մասնակիորեն վնասվել են բեկորներից, ինչն էլ ավելի է մեծացրել շուկայի տագնապը։

Տնտեսական պատերազմ. դոլարի արգելքն ու Թեհրանի բողոքը

Թեև Իրանը դեռևս պաշտոնապես չի ստանձնել նավերի վրա հարձակման պատասխանատվությունը, փորձագետները նշում են, որ էսկալացիան ունի հստակ տնտեսական ենթատեքստ։

Օրերս Վաշինգտոնը չեղարկել էր այն հատուկ արտոնագիրը, որով Իրանին թույլատրվում էր բացահայտ նավթ վաճառել ԱՄՆ դոլարով։ Իրանի արձագանքը եղավ խիստ դժգոհ.

• Կազեմ Ղարիբաբադի (Իրանի փոխարտգործնախարար). Վաշինգտոնի այս քայլն անվանել է հունիսի 17-ի հուշագրի բացահայտ և կոպիտ խախտում։

• Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆ (Իրանի խորհրդարանի խոսնակ). «Շանտաժի ու կորզման դարաշրջանն անցել է։ Դա ոչ մի տեղ չի տանի։ Մենք չենք նահանջում։»

Թրամփի կոշտ դիրքորոշումը և բանակցությունների տապալումը

Չնայած Կատարի և Պակիստանի կողմից գործադրվող ակտիվ միջնորդական ջանքերին՝ դիվանագիտական հանգուցալուծման հույսերը գրեթե մարել են: ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հանդես է եկել կտրուկ հայտարարությամբ, որը վերջակետ է դնում երկխոսությանը.

Դոնալդ Թրամփ.

«Իմ կարծիքով՝ ամեն ինչ ավարտված է։ Ես այլևս չեմ ցանկանում գործ ունենալ նրանց հետ։ Ինչ վերաբերում է ինձ, ապա համաձայնությունն այլևս չկա։ Մեր բանակցողները կարող են շարունակել խոսել, բայց ես կարծում եմ, որ նրանք պարզապես ժամանակ են վատնում։»

Ներքաղաքական վակուում Իրանում և շուկայի կանխատեսումները

Այս աշխարհաքաղաքական փոթորիկը համընկնում է Իրանի համար ներքաղաքական ամենազգայուն և խոցելի պահի հետ։ Իրաքի Նաջաֆ քաղաքում արդեն ավարտվում են երկրի հոգևոր առաջնորդ Այաթոլլա Ալի Խամենեիի հուղարկավորության արարողությունները։ Նոր առաջնորդը՝ նրա որդի Մոջթաբա Խամենեին, դեռևս հանրությանը չի երևացել. ըստ հետախուզական տվյալների՝ նա թաքնվում է՝ հոր սպանության ժամանակ ստացած վիրավորումից հետո։

Նավագնացության կանոնները փոխելու և անցնող նավերից տուրքեր գանձելու Թեհրանի փորձերը ծայրահեղ նյարդայնացնում են թե՛ ԱՄՆ-ին, թե՛ Ծոցի արաբական երկրներին։ Երբ Սպիտակ տան ղեկավարը բանակցություններն անվանում է ժամանակի կորուստ, իսկ նավթի գները ցույց են տալիս երկնիշ աճի պոտենցիալ, գլոբալ շուկան ստիպված է պատրաստվել վատթարագույն՝ տնտեսական մեծ ցնցումների սցենարին։