8,4 միլիարդ դրամի վնաս և 1,6 միլիարդի վերականգնում․ Հակակոռուպցիոն կոմիտեի 2025 թվականի ֆինանսական պատկերը

ՀՀ Հակակոռուպցիոն կոմիտեն 2025 թվականի գործունեության հաշվետվությամբ ներկայացրել է տարվա ֆինանսական և իրավական արդյունքները։ Թվերը ցույց են տալիս միաժամանակ մեծածավալ արձանագրված վնասներ, մասամբ վերականգնված միջոցներ և տարբեր մակարդակների պաշտոնյաների նկատմամբ հարուցված քրեական գործեր։

Ֆինանսական պատկերը․ միլիարդավոր դրամների շրջանառություն

2025 թվականին ավարտված քրեական վարույթներով (դատարան ուղարկված և կարճված գործերով) պատճառված գույքային վնասի ընդհանուր չափը կազմել է 8 միլիարդ 451 միլիոն դրամ։

Վերականգնվել է 1 միլիարդ 642 միլիոն 887 հազար 983 դրամ։

Վերադարձված միջոցների կառուցվածքը հետևյալն է․

• 1 միլիարդ 430 միլիոն 562 հազար 115 դրամ՝ պետական միջոցներ,

• 7 միլիոն 267 հազար 686 դրամ՝ համայնքային միջոցներ,

• 111 միլիոն 997 հազար 582 դրամ՝ իրավաբանական անձանց,

• 3 միլիոն 60 հազար 600 դրամ՝ ֆիզիկական անձանց միջոցներ։

Բացի այդ, հաշվետու ժամանակահատվածում անավարտ քրեական վարույթների շրջանակում վերականգնվել է ևս 726 միլիոն 430 հազար 94 դրամ։

Վնասի փոխհատուցումն ապահովելու նպատակով ավարտված քրեական վարույթներում առգրավվել է ընդհանուր առմամբ 674 միլիոն 975 հազար 798 դրամ արժողությամբ անշարժ և շարժական գույք։

Այս տվյալները ցույց են տալիս, որ արձանագրված ընդհանուր վնասի և փաստացի վերականգնված միջոցների միջև տարբերությունը շարունակում է մնալ զգալի։ Սա բնորոշ է կոռուպցիոն բնույթի գործերին, որտեղ վնասի ամբողջական փոխհատուցումը հաճախ կախված է դատական փուլերի ավարտից և գույքի իրացման գործընթացներից։

Ովքեր են հայտնվել դատարանում

2025 թվականի ընթացքում մեղադրական եզրակացությամբ դատարան ուղարկված քրեական վարույթներով դատական պատասխանատվության է ենթարկվել 298 պետական ծառայող։

Դրանց թվում են եղել տարբեր մակարդակների պաշտոնյաներ, այդ թվում՝

• երկու նախկին նախագահներ (նույն անձը՝ երկու տարբեր գործերով),

• մեկ նախկին վարչապետ,

• մեկ Ազգային ժողովի պատգամավոր,

• կառավարությանն առընթեր պետական գույքի կառավարման վարչության ղեկավար,

• դատական համակարգի հինգ ներկայացուցիչ՝ ներառյալ երկու դատավոր, երկու դատավորի օգնական և մեկ աշխատակից։

Ներկայացված տվյալները վկայում են, որ քրեական հետապնդումները վերաբերում են ոչ միայն ցածր և միջին օղակների, այլև բարձր մակարդակի պաշտոնյաների։

Գործող և նախկին պաշտոնյաներ․ քննարկման առանցքում

Հաշվետվության քննարկման ընթացքում անդրադարձ է եղել այն պնդումներին, թե կոմիտեի քննվող գործերը վերաբերում են բացառապես նախկին պաշտոնատար անձանց։ Ներկայացված պարզաբանման համաձայն՝ քրեական վարույթների զգալի մասը առնչվում է նաև գործող պաշտոնյաներին։

Թեև տոկոսային հարաբերակցություն չի հրապարակվել, ընդգծվել է, որ ստուգումներ իրականացվում են նաև գործող պաշտոնատար անձանց նկատմամբ։

Կադրային իրավիճակ․ թերհամալրված համակարգ

2025 թվականին կոմիտեն գործել է ոչ ամբողջությամբ համալրված հաստիքացուցակով։

80 ինքնավար պաշտոններից զբաղեցված է եղել 72-ը, իսկ օպերատիվ-հետախուզական գործառույթներ իրականացնող 120 հաստիքից՝ 78-ը։

Այս ցուցանիշները նշանակում են, որ հատկապես օպերատիվ ուղղությամբ թափուր հաստիքների թիվը զգալի է եղել։ Ըստ ներկայացված գնահատականի՝ դա ազդել է աշխատակիցների ծանրաբեռնվածության վրա։

Կադրային պակասի պայմաններում իրականացված վարույթների և արձանագրված ֆինանսական ցուցանիշների համադրությունը ցույց է տալիս համակարգի աշխատանքի ծավալը։

Կոռուպցիայի մակարդակի գնահատում․ միջազգային ինդեքսներ

Կոռուպցիայի մակարդակի գնահատմամբ զբաղվում են միջազգային կառույցներ, որոնք հաշվարկում են համապատասխան ինդեքսներ նաև Հայաստանի համար։ Հակակոռուպցիոն կոմիտեն ինքնուրույն հետազոտություն կամ վիճակագրական դիտարկում չի իրականացնում։

Միաժամանակ նշվել է, որ բացահայտումների առումով արձանագրվում է դրական դինամիկա և իրականացվում է համակարգային պայքար։

Վերջին տարիներին տարբեր գերատեսչություններ իրենց կառուցվածքում ստեղծել են հակակոռուպցիոն վարչություններ և հատուկ ստորաբաժանումներ։ Նման հանցագործությունների հայտնաբերման դեպքում դրանք ծանուցումներ են ուղարկում Հակակոռուպցիոն կոմիտե, ինչը, ըստ ներկայացված տեղեկատվության, նպաստում է գործերի բացահայտմանը։

Ընդհանուր պատկեր

2025 թվականի հաշվետվությունը ձևավորում է մի քանի առանցքային շեշտադրում․

• միլիարդավոր դրամների չափով արձանագրված գույքային վնաս,

• ավելի քան 1,6 միլիարդ դրամի վերականգնում ավարտված վարույթներով և ևս 726 միլիոն դրամ՝ անավարտ գործերով,

• հարյուրավոր պետական ծառայողների նկատմամբ դատարան ուղարկված գործեր,

• կադրային թերհամալրվածության պայմաններում իրականացված աշխատանք։

Ֆինանսական ցուցանիշների և դատական գործերի ծավալը վկայում են, որ հակակոռուպցիոն ուղղությամբ 2025 թվականը եղել է ակտիվ։ Միաժամանակ, արձանագրված և վերականգնված գումարների տարբերությունը ցույց է տալիս, որ մի շարք գործընթացներ դեռ շարունակական փուլում են և դրանց վերջնական արդյունքները կախված են հետագա դատական զարգացումներից։