29 տարվա ընդմիջումից հետո Հայաստանը վերսկսել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում նոր հուշարձանների ընդգրկման պաշտոնական գործընթացը։ Ազգային ժողովի մշտական հանձնաժողովների համատեղ նիստում 2027 թվականի պետական բյուջեի նախագծի քննարկման ժամանակ այս մասին հայտարարել է ՀՀ ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը։
Ինչու է դա կարևոր. Մինչև 2031 թվականը նախատեսվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկում ընդգրկել ևս 5 հուշարձան կամ հուշարձանախումբ։ Բացի այդ, պետությունն էապես ավելացրել է պատմամշակութային ժառանգության վերականգնման ֆինանսավորումը. 2027 թվականին հուշարձանների ամրակայման, նորոգման և վերականգնման համար կհատկացվի շուրջ 1.79 միլիարդ դրամ (2022-ի 213 մլն դրամի համեմատ աճը կազմում է ավելի քան 8.4 անգամ)։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հայտերի և ֆինանսավորման առանցքային մանրամասները.
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նոր հայտերը.
Արդեն ներկայացված/նախապատրաստված. «Արենի-1 քարայր» հայտը և Իրանի հետ համատեղ ներկայացված՝ ջրային ավանդույթների (այդ թվում՝ Վարդավառի) հայտը։
Մշակման փուլում գտնվող. Պատմական Արտաշատ մայրաքաղաքի, Սյունիքի ժայռափոր բնակավայրերի և հայկական ամրոցներից մեկի հայտերը։
Ոչ նյութական ժառանգություն. Առաջիկա տարիներին կներկայացվի ևս 2 տարր։
Բյուջետային հատկացումների դինամիկան.
2022թ. 213 մլն դրամ։
2025թ. 1.386 մլրդ դրամ (աճը՝ ~6.5 անգամ)։
2027թ. 1.79 մլրդ դրամ (աշխատանքներ կիրականացվեն 21 հուշարձանում՝ 13 ընթացիկ և 8 նոր)։
Երկարաժամկետ թիրախներ. Մինչև 2031 թվականի ավարտը նախատեսվում է վերականգնել ևս 40 հուշարձան։ Միևնույն ժամանակ, պետություն-մասնավոր համագործակցությամբ վերականգնվում է ևս 9 պատմամշակութային հուշարձան։
