2025 թվականի աշխատավարձերի պատկերը Հայաստանում․ մարզային տվյալներն ու անհամաչափությունները

Միջին ամսական անվանական աշխատավարձը հանրապետությունում կազմել է 303,140 դրամ, ինչը 2024 թվականի համադրելի ցուցանիշի համեմատ աճել է 5.6%-ով։

Թեև աճը համազգային մակարդակով պահպանվել է, մարզային կտրվածքով պատկերը շարունակում է զգալիորեն տարբերվել․ որոշ մարզերում աշխատավարձերը զգալիորեն գերազանցում են միջինը, իսկ մյուսներում շարունակում են մնալ համեմատաբար ցածր մակարդակի վրա։

Սյունիք՝ ամենաբարձր աշխատավարձերով մարզը

2025 թվականին ամենաբարձր միջին ամսական անվանական աշխատավարձը գրանցվել է Սյունիքի մարզում՝ 358,347 դրամ։ Տարեկան աճը կազմել է 8.7%, ինչը ոչ միայն գերազանցում է հանրապետական միջին աճի տեմպը, այլ նաև ամենաբարձրերից մեկն է մարզերի շարքում։

Սյունիքի բարձր ցուցանիշը պայմանավորված է մի շարք գործոններով՝

• հանքարդյունաբերության և էներգետիկայի ոլորտների մեծ մասնաբաժնով,

• խոշոր արդյունաբերական ձեռնարկությունների գործունեությամբ,

• սահմանային տարածաշրջանի ռազմավարական նշանակությամբ, որը նաև ենթադրում է պետական և մասնավոր ներդրումների ավելացում։

Այսպիսով, Սյունիքը ոչ միայն պահպանել է առաջատար դիրքը, այլև ավելացրել է իր առավելությունը մյուս մարզերի նկատմամբ։

Երևան՝ բարձր ցուցանիշ, բայց ոչ առաջին տեղում

Մայրաքաղաքում միջին ամսական աշխատավարձը կազմել է 348,141 դրամ, տարեկան աճը՝ 5.8%։

Երևանը շարունակում է մնալ աշխատաշուկայի կենտրոնը՝

• բարձր վարձատրվող ծառայությունների,

• ֆինանսական համակարգի,

• տեղեկատվական տեխնոլոգիաների,

• պետական կառավարման և միջազգային կազմակերպությունների կենտրոնացվածության շնորհիվ։

Այնուամենայնիվ, հետաքրքիր է, որ արդեն մի քանի տարի Սյունիքը առաջ է անցնում Երևանից՝ միջին աշխատավարձի ցուցանիշով։

Միջինից բարձր աճ արձանագրած մարզեր

2025 թվականին մի շարք մարզերում աճի տեմպերը գերազանցել են հանրապետական միջինը (5.6%)։

Արարատ

• 222,453 դրամ

• 5.9% աճ

Արարատը շարունակում է մնալ արդյունաբերական և գյուղատնտեսական կարևոր մարզերից մեկը, որտեղ աշխատավարձերի կայուն աճը պայմանավորված է արտադրական և վերամշակող ձեռնարկությունների գործունեությամբ։

Վայոց ձոր

• 202,612 դրամ

• 7.2% աճ

Վայոց ձորը առանձնանում է բարձր աճի տեմպով։ Թեև աշխատավարձերի մակարդակը դեռևս միջինից ցածր է, աճի արագությունը կարող է վկայել ներդրումային ակտիվության կամ զբոսաշրջության և գինեգործության ոլորտների աշխուժացման մասին։

Միջինից ցածր աշխատավարձ ունեցող մարզեր

Չնայած ընդհանուր աճին՝ մի շարք մարզերում աշխատավարձերը շարունակում են մնալ հանրապետական միջինից զգալիորեն ցածր։

Կոտայք

• 201,018 դրամ

• 4.3% աճ

Արմավիր

• 186,922 դրամ

• 5.5% աճ

Լոռի

• 171,479 դրամ

• 5% աճ

Արագածոտն

• 165,969 դրամ

• 3.1% աճ

Տավուշ

• 165,080 դրամ

• 5.3% աճ

Շիրակ

• 158,854 դրամ

• 5.1% աճ

Գեղարքունիք

• 150,233 դրամ

• 3.7% աճ

Հատկանշական է, որ ամենացածր միջին աշխատավարձը գրանցվել է Գեղարքունիքում, որտեղ ցուցանիշը մոտավորապես երկու անգամ ցածր է Սյունիքի համեմատ։

Տարածքային անհամաչափություն․ խորացող թե՞ կայունացող տարբերություն

Եթե համեմատենք ամենաբարձր և ամենացածր ցուցանիշները՝

• Սյունիք՝ 358,347 դրամ

• Գեղարքունիք՝ 150,233 դրամ

տարբերությունը կազմում է ավելի քան 208 հազար դրամ։

Սա ցույց է տալիս, որ տարածաշրջանային անհամաչափությունը շարունակում է մնալ լուրջ խնդիր։ Թեև բոլոր մարզերում արձանագրվել է աճ, այդ աճը դեռևս չի հանգեցրել հավասարակշռված աշխատաշուկայի ձևավորմանը։

Աճը որքանո՞վ է իրական բարելավում

Պետք է հաշվի առնել, որ խոսքը անվանական աշխատավարձի մասին է։ Սա նշանակում է, որ գնաճի ազդեցությունը ներառված չէ տվյալներում։

Եթե գնաճի մակարդակը մոտ է կամ գերազանցում է աշխատավարձերի աճին, ապա իրական եկամուտների աճը կարող է ավելի համեստ լինել, քան թվերը ցույց են տալիս։

Այդուհանդերձ, 5–8% աճը վկայում է աշխատաշուկայի հարաբերական կայունության և տնտեսական ակտիվության պահպանման մասին։

Որտե՞ղ են աճի հիմնական շարժիչները

Տվյալները վերլուծելով՝ կարելի է առանձնացնել մի քանի գործոն՝

1. Արդյունաբերություն և հանքարդյունաբերություն – բարձր վարձատրվող ոլորտներ, հատկապես Սյունիքում։

2. Ծառայությունների և ՏՏ ոլորտ – հիմնականում կենտրոնացած Երևանում։

3. Գյուղատնտեսություն և վերամշակում – մարզերում աշխատավարձերը համեմատաբար ցածր են, սակայն որոշ դեպքերում աճը արագ է։

4. Պետական հատված – որոշ մարզերում զգալի դեր ունի աշխատավարձերի ձևավորման մեջ։

2025 թվականին Հայաստանում աշխատավարձերի աճը շարունակվել է՝ պահպանելով դրական միտումը։ Սակայն մարզային անհամաչափությունը շարունակում է մնալ զգալի։

• Ամենաբարձր աշխատավարձերը՝ Սյունիք և Երևան

• Ամենացածր ցուցանիշները՝ Գեղարքունիք, Շիրակ, Տավուշ

• Ամենաբարձր աճը՝ Սյունիք և Վայոց ձոր

Տնտեսական քաղաքականության կարևոր ուղղություններից մեկը պետք է լինի մարզերի միջև աշխատավարձային տարբերությունների նվազեցումը՝ ներդրումային միջավայրի բարելավման և բարձրարժեք աշխատատեղերի ստեղծման միջոցով։

2026 թվականին հիմնական հարցը կլինի՝ կշարունակվի՞ արդյոք աշխատավարձերի աճի այս տեմպը, և արդյոք այն կվերածվի իրական եկամուտների աճի՝ գնաճի պայմաններում։