Ինչպես է փոխվել Հայաստանի աշխատաշուկան մեկ տարվա ընթացքում

Հայաստանի աշխատաշուկան 2025 թվականի փետրվարին աչքի է ընկել ոչ միայն ընդհանուր աշխատողների թվաքանակի զգալի աճով, այլև ոլորտային հետաքրքիր փոփոխություններով։

ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալների համաձայն՝ հաշվետու ամսվա ընթացքում գրանցված աշխատողների թիվը կազմել է 775,499 մարդ։ Սա 5.7 տոկոսով ավելի է, քան 2024 թվականի համադրելի ցուցանիշը, ինչը վկայում է աշխատաշուկայի ակտիվացման և գործազրկության հնարավոր նվազման մասին։

Պետական հատվածում զբաղված է եղել 220,168 մարդ, մինչդեռ մասնավոր կամ ոչ պետական հատվածում՝ 555,331 աշխատող։ Այս համամասնությունը ցույց է տալիս, որ աշխատաշուկայի հիմնական ծանրությունը կրում է մասնավոր ոլորտը, որտեղ արձանագրվում է թե՛ տեխնոլոգիական աճ, թե՛ սպասարկման ոլորտի ակտիվացում։

Հայաստանում ամենաշատ աշխատատեղերը գրանցվել են մեծածախ և մանրածախ առևտրի, ինչպես նաև ավտոմեքենաների ու մոտոցիկլների նորոգման ոլորտում։ Այս հատվածում փետրվարին զբաղված է եղել 133,196 աշխատող, բոլորն էլ ոչ պետական հատվածում։ Սա մատնանշում է առևտրի դերի կայուն և շարունակական կարևորությունը տնտեսական կառուցվածքում։

Կրթության ոլորտը երկրորդ տեղում է՝ 126,411 զբաղվածով, որից զգալի մեծամասնությունը՝ 114,358 մարդ, աշխատում է պետական համակարգում։ Սա տրամաբանական է, քանի որ դպրոցներն ու բուհերի մեծ մասն ապրում են պետական բյուջեի հաշվին, սակայն նկատվում է նաև որոշ աճ մասնավոր կրթական հաստատություններում՝ 12,053 աշխատողներով։

Երրորդ խոշոր ոլորտը մշակող արդյունաբերությունն է՝ 89,334 աշխատողով։ Սա բացառապես ոչ պետական ոլորտ է, ինչը վկայում է այդ արտադրական ճյուղի լիակատար լիբերալացման մասին։ Արդյունաբերական ընկերություններում մասնավոր ներդրումների ավելացումը, հատկապես սննդի, հագուստի և քիմիական արտադրանքի արտադրության մեջ, նպաստում է ոլորտի շարունակական աճին։

Առողջապահության և բնակչության սոցիալական սպասարկման ոլորտում 2025թ. փետրվարին աշխատել է 53,802 մարդ, ընդ որում՝ պետական հատվածում զբաղված է եղել 27,531, իսկ մասնավոր հատվածում՝ 26,271 աշխատող։ Սա նշան է, որ առողջապահական ծառայությունների ոլորտում մասնավոր ենթակառուցվածքները գրեթե հավասար կշիռ ունեն պետության հետ՝ մասնավորապես կլինիկաների, լաբորատորիաների և դեղատների ակտիվությամբ։

Տեղեկատվության և կապի ոլորտը, որն իր մեջ ներառում է նաև տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, նույնպես նկատելի աճ է արձանագրել։ Ընդհանուր առմամբ, այստեղ աշխատել է 45,381 մարդ, որից 43,247-ը՝ մասնավոր հատվածում։ Միայն տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ենթաոլորտում աշխատել է 32,400 մասնագետ, որոնցից պետական հատվածում եղել է ընդամենը 401-ը։ Սա ևս մեկ անգամ վկայում է ՏՏ ոլորտի գերազանցապես մասնավոր բնույթի մասին։

Պետական կառավարումն ու պաշտպանությունը, ինչպես նաև պարտադիր սոցիալական ապահովության ոլորտը պահպանում են իրենց փակ բնույթը՝ այստեղ գրանցվել է 40,406 աշխատող, բոլորը՝ պետական հատվածում։ Սա բնական է՝ հաշվի առնելով ոլորտի կառուցվածքային բնույթը։

Հյուրանոցային բիզնեսն ու հանրային սննդի կազմակերպման ոլորտը, որոնք մտնում են ծառայությունների ոլորտ, ունեն 39,219 աշխատող, և բոլորն աշխատում են մասնավոր հատվածում։ Սա խոսում է զբոսաշրջության և սննդի սպասարկման շարունակական զարգացման մասին, հատկապես Երևանում և զբոսաշրջային քաղաքներում։

Շինարարության ոլորտում գրանցվել է 38,812 աշխատող, որոնցից միայն 260-ն է եղել պետական հատվածում։ Սա վկայում է շինարարության բարձր մասնավորացրած բնույթի մասին, որտեղ հիմնականում աշխատում են շինարարական ընկերություններ, որոնք իրականացնում են բնակարանաշինություն, ենթակառուցվածքային նախագծեր և կոմերցիոն շինարարություն։

Այլ սպասարկման ծառայությունների ոլորտում փետրվարին զբաղված է եղել 30,599 մարդ։ Դրանցից 1,245-ը պետական հաստատություններում են, իսկ մնացած 29,354-ը՝ մասնավորում։ Այս ոլորտը ներառում է կենցաղային, վերանորոգման, գեղեցկության սրահների և այլ սպասարկման ծառայություններ, որոնցում մասնավոր ձեռնարկատիրությունը կենտրոնական դեր ունի։

Մասնագիտական, գիտական և տեխնիկական գործունեության ոլորտում աշխատել է 27,846 մարդ, որից մոտավորապես մեկ քառորդը՝ 6,973-ը պետական հաստատություններում։ Գիտական հետազոտություններով զբաղվողների թիվը կազմել է 5,998 մարդ, որոնց մեծ մասը՝ 5,043-ը, աշխատել է պետական գիտական հաստատություններում, իսկ մնացածը՝ մասնավոր սեկտորում։

Ֆինանսական և ապահովագրական ոլորտում զբաղված է եղել 24,835 մարդ, որից գերակշիռ մեծամասնությունը՝ 23,987-ը, աշխատել է մասնավոր բանկերում, ապահովագրական և վարկային կազմակերպություններում։ Սա ևս մեկ անգամ ընդգծում է ֆինանսական հատվածի՝ շուկայական օրենքներով կարգավորվող բնույթը։

Մշակույթի, զվարճությունների և հանգստի ոլորտում աշխատել է 24,255 մարդ, նրանցից 9,888-ը պետական համակարգում են, իսկ 14,367-ը՝ մասնավորում։ Այս ոլորտում նկատվում է նաև ձեռնարկատիրական աճ՝ մարզասրահների, ժամանցի կենտրոնների և մշակութային նախագծերի ավելացման հաշվին։

Այլ ոլորտների թվում կարելի է նշել վարչարարական և օժանդակ գործունեությունը (23,480 աշխատող), փոխադրումներ և պահեստային տնտեսությունը (22,482), էլեկտրաէներգիայի, գազի և գոլորշու մատակարարումը (17,393), հանքարդյունաբերությունը (11,876), գյուղատնտեսությունը (10,674), անշարժ գույքի ոլորտը (8,697), ինչպես նաև ջրամատակարարման, կոյուղու և թափոնների կառավարման ոլորտը (6,801)։

Այս համապարփակ պատկերը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի աշխատաշուկան շարունակում է աճել և դիվերսիֆիկացվել՝ ցուցաբերելով ինչպես պետական կայունության, այնպես էլ մասնավոր ակտիվության փոխլրացվող համադրություն։ Այդ դինամիկան կարևոր ցուցիչ է տնտեսության ընդհանուր առողջության գնահատման տեսանկյունից։