Ներդրումներ Հայաստանում. Արժույթի միջազգային հիմնադրամը բարելավել է երկրի ՀՆԱ-ի աճի կանխատեսումը 2024թ.

ՀՀ ֆինանսների նախարարության և Կենտրոնական բանկի պատվիրակությունը մասնակցել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) և Համաշխարհային բանկի կառավարիչների խորհուրդների գարնանային հանդիպումներին, որոնք տեղի են ունեցել ապրիլին Վաշինգտոնում։ Միջոցառմանը ընդառաջ հիմնադրամը ներկայացրել է առաջիկա երկու տարվա համար համաշխարհային տնտեսության զարգացման նորացված կանխատեսումը։ Ինչպե՞ս կօգնի ՀՆԱ-ի ցուցանիշը ներդրողին ՀՆԱ-ն երկրում արտադրված բոլոր վերջնական ապրանքների և ծառայությունների ընդհանուր արժեքն է: Դրա աճն արտացոլում է տնտեսության ընդհանուր վիճակը։ Եթե ​​այն երկար ժամանակ աճում է ավելի արագ տեմպերով, նշանակում է, որ տնտեսությունը լավ վիճակում է (այլ հավասար պայմանների դեպքում), ինչը կարող է խթան հանդիսանալ երկրում ներդրումային և գործարար ակտիվության զարգացման համար։ Այսպիսով, իմանալով ՀՆԱ-ի և գնաճի կանխատեսումները, մենք կարող ենք ընդհանուր եզրակացություններ անել, թե ինչ սպասել տնտեսությունից ապագայում և հետագծել ներդրումների համար որոշ պոտենցիալ (թեև ոչ բոլոր) ռիսկերը: Աշխարհի ճշգրտված կանխատեսում ԱՄՀ-ի բացահայտումների համաձայն՝ արտաքին քաղաքական իրավիճակի ազդեցությամբ աշխարհում տնտեսական աճի տեմպերը կդանդաղեն՝ 3,2% 2024 և 2025 թվականներին։ Նախկինում այս տարվա կանխատեսումը կազմում էր 3,6%, իսկ փաստացի դինամիկան 2021 թվականին կազմել է 6,1%։ Որոշակի արագացում է սպասվում զարգացած տնտեսություն ունեցող երկրներում (այստեղ աճի տեմպերը ակնկալվում է, որ կարագանան 1,6%-ից 2023-ին մինչև 1,7% 2024-ին և 1,8% 2025-ին), սակայն դրա փոխարեն զարգացող երկրներում և զարգացող շուկաներ ունեցող երկրներում կդանդաղեն տեմպերը (համապատասխանաբար 4,3%-ից մինչև 4,2%)։ Առաջիկայում հնգամյա աճի կանխատեսումը մատնանշում է անկում մինչև 3,1%, այս դարի ամենացածր մակարդակը: Միևնույն ժամանակ, գնաճի ընդհանուր մակարդակը տարեկան միջինը 6,8%-ից կնվազի մինչև 5,9% 2024-ին (նախկինում կանխատեսվում էր 5,8%) և 4,5% 2025-ին։ Այս կանխատեսումը կապված է զարգացող շուկայական տնտեսությունների վատթարացման հետ, առաջին հերթին՝ Չինաստանում՝ նրա գլոբալ ազդեցության աճող մասնաբաժնի պատճառով: ԱՄՀ-ն նշում է, որ համաշխարհային տնտեսական աճի կանխատեսումները շարունակաբար նվազել են 2008 թվականի ճգնաժամից հետո։ Վերջին վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ դեռ հնարավոր է շրջել այս միտումը։ Այստեղ հիմնականը աշխատուժն է, կապիտալը և դրանց արդյունավետ օգտագործումը:

Հայաստանի տնտեսության զարգացման կանխատեսումը ԱՄՀ-ի կողմից Ինչ վերաբերում է Հայաստանում ՀՆԱ-ի աճի կանխատեսումներին, ապա ԱՄՀ-ն դրանք վերանայել է բարելավման ուղղությամբ՝ 6,0% 2024-ի տվյալներով (ակնկալվող 5,0%-ի հետ մեկտեղ) և 5,2% 2025-ին․ նման վերանայումը բավականին նշանակալի է այս ցուցանիշի համար։ Այո, սա ավելի ցածր է, քան անցյալ տարվա մակարդակը (2023 թվականին՝ 8,7%), բայց միևնույն ժամանակ բարձր է համաշխարհային միջինից։ Դրանից զատ, Համաշխարհային բանկը բարելավել է Հայաստանի տնտեսական աճի կանխատեսումը 2024-ին 4,7%-ից մինչև 5,5%, 2025-ին՝ 4,5%-ից մինչև 4,9%, իսկ 2026-ին ակնկալում է տարեկան 4,5% աճ։ Իսկ 2024 թվականին տարեկան աճի ակնկալվող դանդաղման պատճառներն են ներդրումների աճի դանդաղումը և բացասական զուտ արտահանումը։ 2024, 2025, 2026 թվականներին սպասվում է, որ գնաճը կկազմի համապատասխանաբար 3,0%, 3,5% և 4,0%։ Հայաստանում ակնկալվում է ապրանքների և ծառայությունների սպառման արագացում, ինչը, ըստ ԱՄՀ-ի կանխատեսումների, կարող է հանգեցնել գնաճի 2024-ին 3,1%-ի (2023-ի 2%-ից) և 2025-ին 3,7%-ի, եթե իրագործվի։ Եթե ​​գնաճի աճի տեմպերը մոտենան ՀՀ կենտրոնական բանկի 4.0% նպատակային մակարդակին, դա կարող է դրական գործոն հանդիսանալ շուկայի համար։ Երկարատև գնանկման դեպքում մարդիկ կարող են կորցնել ներդրումներ կատարելու և գուցե նույնիսկ սպառման դրդապատճառը: Ի վերջո, ինչո՞ւ այսօր ինչ-որ բան գնել, երբ վաղը կարող ես ավելի էժան գնել: Ինչու՞ արտադրել ինչ-որ բան, եթե ոչ ոք չի գնի այն: Ինչու՞ պահպանել այս կամ այն արտադրությունը և աջակցել աշխատատեղերին, եթե ապրանքը ոչ ոքի պետք չէ: Որքանո՞վ է օգտակար գնաճը Այս տեսակետից գնաճը միտում ունի խթանելու տնտեսության, հետևաբար և արդյունաբերության աճը, մնացած բոլոր հավասար և բարենպաստ պայմանների պարագայում։ Գործարանների մոտ հայտնվում է արտադրությունն ավելացնելու և հզորությունների ընդլայնման համար ներդրումներ կատարելու խթան: Իսկ որտեղի՞ց գումար ստանալ ներդրումների համար: Շատերը նրանց գրավում են հենց արժեթղթերի թողարկման մեխանիզմով։ Ի վերջո, բոլորը շահում են․ բիզնեսը լավ է գործում, ակտիվները թանկանում են, պետությունը ստանում է հարկեր, իսկ մասնավոր բաժնետերերը ստանում են շահույթներ և դիվիդենտներ կամ արժեկտրոնային եկամուտներ։ Այսպես, ըստ Հաայստանի վիճակագրական կոմիտեի տվյալների՝ Հայաստանում երկար ամիսներ անընդմեջ նկատվում է գնանկում՝ մարտին տարեկան կտրվածքով 1,2%, իսկ ապրիլին՝ 0,7%։ Համեմատության համար նշենք, որ նույն ժամանակահատվածում Բելառուսում գնաճը տարեկան կտրվածքով կազմել է 5,6%, Ղազախստանում` 9,1%, Ղրղզստանում` 5,2%, Ռուսաստանում` 7,7%: Հայաստանում գների ամենամեծ նվազումը (մինուս 4,5%) գրանցվել է ապրիլին պարենային և ոչ ալկոհոլային խմիչքների գծով։ Ոչ պարենային ապրանքների գները նվազել են 0.3%-ով, իսկ տրանսպորտի, հյուրանոցային ծառայությունների և հասարակական սննդի սակագները, ընդհակառակը, աճել են։ Այսպիսով, ԱՄՀ-ի կանխատեսումն է՝ տնտեսական աճի ակնկալիք և երկրում արտադրվող ապրանքների նկատմամբ պահանջարկի աճ։ Ենթադրվում է, որ վերահսկվող չափավոր գնաճը դրական է ազդում երկրների տնտեսությունների վրա։ Յուրաքանչյուր երկրի տնտեսության համար բարենպաստ մակարդակը տարբեր է և սովորաբար որոշվում է Կենտրոնական բանկերի կողմից որպես թիրախային մակարդակ: Հայաստանի պետական պարտատոմսերի նկատմամբ պահանջարկը շարունակում է աճել Մակրոտնտեսական գործոնների, ինչպես նաև առաջարկից գերազանցող պահանջարկի ազդեցության տակ Հայաստանի երեք, հինգ և տասնամյա պետական ​​պարտատոմսերի գները վերջին 12 ամիսների ընթացքում աճել են, իսկ եկամտաբերությունը՝ համապատասխանաբար, նվազել։ Ավելին, ներդրողներին հատկապես հետաքրքրում են դրամային արժեթղթերը։ Նյութի պատրաստման պահին ՀՀ կառավարության պարտատոմսերի պարտքը կազմել է մոտ 868,11 մլրդ դրամ և 1,56 մլրդ դոլար։ Դրանց նկատմամբ հետաքրքրությունը պահպանվում է առնվազն վերջին մեկ տարվա ընթացքում, ինչը վկայում է շուկայի գրավչության մասին ներդրողների համար։ Այսպես, 2025 թվականի փետրվարի 3-ին մարման ժամկետով պետական ​​պարտատոմսերի (ISIN՝ AMGT52032258) թողարկման վերջին աճուրդի 2024 թվականի ապրիլի 15-ի տեղաբաշխման ծավալը կազմել է 5 մլրդ դրամ, իսկ պահանջարկը գերազանցել է 9,5 մլրդ դրամը։ Միայն ապրիլի 29-ին Հայաստանի ֆոնդային բորսայում կայացել են ավելի քան 62 մլրդ դրամի պարտատոմսերի աճուրդներ։ Նրանց համար աճուրդի միջին կշռված գնի եկամտաբերությունը տատանվել է 9,86%-ից մինչև 9,96%, իսկ տարեկան արժեկտրոնային եկամուտը` 8%-ից մինչև 12,50%: Հայկական դրամով պարտատոմսերի ընթացիկ եկամտաբերությունը, կախված մարման ժամկետից, կազմում է շուրջ 10%: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ երկրում շարունակվում է գնանկումը, սա ինքնին շահավետ ներդրում է։ Ընդ որում, բացի կտրոնային եկամուտից, դուք կարող եք գումար վաստակել գնի տարբերությունից։ Օրինակ՝ 2033 թվականի սեպտեմբերին մարման ժամկետով պետական ​​պարտատոմսերը նախորդ տարվա հունիսի կեսերից թանկացել են գրեթե 7,0%-ով։ Ներդրումային գաղափար․ Vertex Pharmaceuticals դեղագործական ընկերության ներուժը Դեղագործական Vertex Pharmaceuticals Inc. (NASDAQ: VRTX) ընկերությունը համբավ ձեռք բերեց որպես կիստոզային ֆիբրոզի բուժման դեղամիջոց արտադրող: Այնուամենայնիվ, այժմ այն ​​արագորեն ընդլայնում է իր պորտֆելը և մուտք է գործում նոր շուկաներ: Այսպիսով, ներդրողները կարող են գումար վաստակել դրա հետ մեկտեղ՝ այս թողարկողի արժեթղթերի վրա: Vertex Pharmaceuticals-ի կիստոզային ֆիբրոզի պորտֆելը անցյալ տարի բերել է մոտ 10 միլիարդ դոլար, սակայն ընկերությունը տարիներ շարունակ աշխատել է իր պորտֆելը դիվերսիֆիկացնելու ուղղությամբ՝ նվազեցնելու իր կախվածությունը դեղերի միայն մեկ խմբի վրա: Մասնավորապես, այն մշակում է ոչ ափիոնային ցավազրկող դեղամիջոցներ, որոնք արդեն խոստումնալից արդյունքներ են ցույց տվել կլինիկական փորձարկումներում: VX-548-ը ոչ ափիոնային դեղամիջոց է, որն ունի առողջապահական արդյունաբերությունը զգալիորեն փոխակերպելու ներուժ՝ թույլ տալով հիվանդներին կառավարել ցավը՝ առանց ափիոնային կախվածության: Ընկերությունը նախատեսում է այս տարի հայտ ներկայացնել FDA-ի թեկնածուի հաստատման համար: Իր գագաթնակետին, Vertex Pharmaceuticals-ի VX-548 նախագծերը կարող են 5 միլիարդ դոլար տարեկան եկամուտ բերել, ինչը ընկերության ընթացիկ տարեկան հասույթի կեսն է: Բացի այդ, հսկան վերջերս ձեռք բերեց Alpine Immune Sciences-ը, որը դեղամիջոց է մշակում IgA նեֆրոպաթիայի՝ երիկամների քրոնիկ հիվանդությունը բուժելու համար: Ապրիլին հայտնի դարձավ CRISPR Therapeutics — Casgevy-ի հետ նրա համատեղ նախագծի մասին։ FDA-ն հաստատել է այս դեղամիջոցը որպես բուժում փոխներարկումից կախված բետա թալասեմիայի համար (հիվանդություն, որը պահանջում է անընդհատ արյան փոխներարկում): Նախկինում այն ​​սկսեցին օգտագործել մանգաղաբջջային սակավարյունության դեմ պայքարելու համար։ Նոր զարգացումները կօգնեն Vertex Pharmaceuticals-ին ուժեղացնել իր հնարավորությունները: Այս տարի ընկերությունն ակնկալում է, որ եկամուտը կկազմի 10,55-10,75 միլիարդ դոլար՝ 8 տոկոս աճով: Ապրիլի 19-ին կայացած աճուրդում VRTX-ի բաժնետոմսերն արժեն 394,28 դոլար: Հիշեցնում ենք, որ դրանք կարող եք ձեռք բերել Freedom Broker-ի հավելվածի միջոցով։