2024-ի մայիսին Հայաստանում աշխատատեղերը աճել են 37,269-ով, հասնելով 752,260-ի ռեկորդային ցուցանիշի
Քո կողքին. IDBank-ի idcoin-ով աջակցությունը արցախցիներին. մանրամասները՝ ABnews.am կայքում
ԻՆչ կլիներ եթե Լարիք Քինգը հարցազրույց վերցներ ChatGPT-ից. մանրամասները՝ ABnews.am կայքում
Եղանակի տեսությունը հուլիսի 20-ին. սպասվում է եղանակի կտրուկ փոփոխություն. մանրամասները՝ ABnews.am կայքում
Հուլիսի 20-ի միջազգային առևտրի վիճակագրական ամփոփումը. մանրամասները՝ ABnews.am կայքում
Triple S վենչուրային ընկերությունը 150,000 ԱՄՆ դոլար ներդրում է կատարել Sparxell ստարտափում
Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառությունը 2024թ. հունվար-մայիսին կազմել է 16․34 մլրդ դոլար. առաջատար գործընկերը Ռուսաստանն է
ՀՀ բանկերում 2024թ. ապրիլի դրությամբ սպասարկվում է 4.76 մլն հաճախորդ
Երևանի և մարզերի մի շարք հասցեներում լույս չի լինի. մանրամասները՝ ABnews.am կայքում
Ինչ չանել, երբ փորձում եք մոտիվացնել ձեր թիմը. HBR. մանրամասները՝ ABnews.am կայքում
Հուլիսի 20-ի կրիպտոարժույթների փոխարժեքները. մանրամասները՝ ABnews.am կայքում
Բիզնես Ozon-ում՝ ինչպե՞ս խանութ բացել մարքեթփլեյսում ընդամենը 4 քայլով. մանրամասները՝ ABnews.am կայքում
Հունիսին ՀՀ-ում սննդամթերքի և ոչ ալկոհոլային խմիչքի գներն աճել են 0.7%-ով, միրգը և բանջարեղենը՝ 6.3% և 7%-ով
Եղանակի տեսությունը հուլիսի 19-ին․ օդի ջերմաստիճանը կնվազի․ մանրամասները՝ ABnews.am կայքում
Գանայում կակաոյի բերքը նվազել է ավելի քան 50%-ով. աշխարհում շոկոլադիր գնաճ է սպասվում
Microsoft-ի բաժնետոմսերն ընկել են 3.15%-ով՝ համաշխարհային խափանումների ֆոնին
OpenAI-ը ներկայացրել է GPT-4o Mini նոր նեյրոցանցը
Ռուսաստանի և Վրաստանի միջև առևտրաշրջանառությունը հունվար-հունիսին նվազել է 5.8%-ով
Windows-ի համաշխարհային խափանման պատճառով «Զվարթնոց»-ում ևս խափանումներ են եղել
Դոլարի և ռուբլու փոխարժեքներն աճել են, ոսկու գինը՝ նվազել. ՀՀ ԿԲ, 19/07/24

Հայաստանի հյուրըկալության սառչում․ ծառայությունների արտահանման ուսումնասիրություն

Ապր 27, 2024 15:36
39
ADS

 

Հայաստանի ծառայությունների արտահանման և ներմուծման ուսումնասիրության համար օգտագործվել է ՀՀ վճարային հաշվեկշռի եռամսյակային տվյալները: Տվյալների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ 2020 թվականին ծառայությունների առևտրաշրջանառությունը զգալի անկում է ունեցել՝ հիմնականում պայմանավորված զբոսաշրջային ծառայությունների արտահանման և ներմուծման նվազմամբ։ 2021 և հատկապես 2022 թվականին առկա են ծառայությունների առևտրաշրջանառության վերականգնողական աճ, որը շարունակվել է մինչև 2023 թվականի չորրորդ եռամսյակը։ 2023 թվականի չորրորդ եռամսյակում արդեն գրեթե բոլոր ծառայությունների արտահանումը կրճատվել է։

Գծապատկեր 1.

Ծառայությունների և՛ ներմուծումը, և՛ արտահանումը 2023-ի 4-րդ եռամսյակից անկում են ապրել։

Ինչպես երևում է, Հայաստանի 2023 թվականի ծառայությունների արտահանման հիմնական ոլորտներն են եղել ճանապարհորդությունը և ՏՏ ծառայությունները՝ համապատասխանաբար 3 մլրդ և 1 մլրդ դոլարի, որոնք կազմել են 2023 թվականի ծառայությունների արտահանման համապատասխանաբար 53.5 և 19.1 տոկոսը։ Այս ծառայությունների 2022-23 թվականների աճը ապահովել է նաև մեր տնտեսական աճի զգալի հատվածը։ Ծառայությունների կրճատման տենդենցը, որը կարող է շարունակվել 2024 թվականին, մտահոգիչ է հատկապես ընթացիկ հաշվեկշռի և բյուջեի մասին oրենքով պլանավորված 7 տոկոս տնտեսական աճի ապահովման տեսանկյունից։

Երկուս ու կես տարի վերականգնողական և կտրուկ աճից հետո 2023-ի 4-րդ եռամսյակից գրեթե բոլոր ծառայությունների արտահանումը և ներմուծումը կրճատվել են։ 2023 թվականի չորրորդ եռամսյակի հարաբերակցությունը երրորդ եռամսյակին ցույց է տալիս, որ տուրիստական կամ ճանապարհորդական ծառայությունները կրճատվել են գրեթե 2 անգամ՝ 42.6 տոկոսով, չնայած որ տարեկան կտրվածքով տուրիստական ծառայությունների արտահանումը աճել է 23.3 տոկոսով՝ հասնելով 3 մլրդ դոլարի։ Այսինքն տուրիստները 2023-ին Հայաստանում գնել են 3 մլրդ դոլարի տուրիստական ծառայություններ։ 2023-ի աճը հիմնականում ձևավորվել էր առաջին 3 եռամսյակների շարունակական աճի հաշվին։ Նշենք նաև, որ 2022 թվականին ծառայությունների արտահանումը աճել է ավելի քան 3 անգամ՝ հիմնականում ի հաշվի հետհամաճարակային վերականգնման աճի և ռուսական տուրիստների և ռելոկատների մեծ քանակությամբ ավելացմամբ։

Աղյուսակ 1.

Հայաստանի ծառայությունների արտահանման միտումը 2018-2023
միլիոն ԱՄՆ դոլար
Ծառայության անվանումը 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2023 Q4*

Ճանապարհորդություն

մլն $
աճ

1 329.0
10.4%

1 528.0
15.0%

287.3
-81.2%

784.2
172.9%

2 439.1
211.0%

3 009.3
23.4%

-42.6%

ՏՏ, հեռահաղորդակցություն

մլն $
աճ

235.8
11.4%

261.7
11.0%

328.5
25.5%

382.4
16.4%

711.4
86.0%

1 074.0
51.0%

-8.7%

Տրանսպորտ

մլն $
աճ

256.3
10.7%

275.4
7.4%

232.4
-15.6%

304.4
31.0%

585.2
92.2%

895.8
53.1%

70.4%

Շինարարություն

մլն $
աճ

191.1
-7.7%

178.1
-6.8%

77.7
-56.4%

86.1
10.9%

104.2
21.0%

87.5
-16.1%

-19.2%

Այլ գործնական ծառայություններ

մլն $
աճ

45.9
-6.1%

43.2
-5.7%

42.4
-2.0%

36.2
-14.6%

56.0
54.7%

65.6
17.2%

-7.5%

Այլ կողմերին պատկանող նյութական ռեսու…

մլն $
աճ

35.5
67.1%

27.2
-23.3%

36.8
35.0%

41.0
11.6%

111.0
170.3%

200.2
80.5%

-38.1%

Պետական ապրանքներ և ծառայություններ

մլն $
աճ

44.5
7.9%

45.5
2.2%

33.2
-27.0%

37.3
12.4%

38.2
2.3%

34.2
-10.5%

-7.5%

Ապահովագրություն և կենսաթոշակային ծառ…

մլն $
աճ

28.0
8.3%

31.5
12.2%

28.7
-8.8%

34.7
21.0%

61.1
76.1%

77.0
26.0%

18.8%

Ֆինանսական ծառայություններ

մլն $
աճ

14.4
45.9%

19.0
32.2%

19.1
0.5%

14.2
-26.0%

198.3
1 301.1%

158.9
-19.8%

0.3%

Անձնական, մշակութային և զվարճանքի ծառ…

մլն $
աճ

19.0
0.6%

19.3
1.8%

10.3
-46.5%

11.1
7.7%

11.4
2.5%

11.7
2.1%

-6.5%

Տեխնիկական սպասարկման և վերանորոգման …

մլն $
աճ

2.8
-0.1%

4.7
72.5%

3.0
-37.6%

3.5
19.1%

4.5
26.9%

5.2
15.8%

-2.5%

* 2023 Q4 — 2023 թվականի չորրորդ եռամսյակի հարաբերակցությունը երրորդ եռամսյակին
Author: Aghasi Tavadyan | tvyal.com | tavadyan.com | Data Source: armstat.am

Ինչպես երևում է առաջին աղյուսակից 2023 թվականի չորրորդ եռամսյակում կրճատման միտում ունեն բոլոր ծառայությունների արտահանումը, բացառությամբ տրանսպորտային և կենսաթոշակային ծառայությունների։ Ֆինանսական ծառայությունները 2023 թվականի 4-րդ եռամսյակում չնչին աճ են ցուցաբերել՝ չնայած տարվա կտրվածքով ֆինանսական ծառայությունները կրճատվել են 19.8 տոկոսով։

Նշենք նաև, որ 2022 թվականին ապրանքների և ծառայությունների արտահանման 43 տոկոսը ծառայություններն են եղել, 2023-ին այդ ցուցանիշը իջել է մինչև 39.8 տոկոս։

Գծապատկեր 2.

Դիտարկենք նաև 2020 թվականի ծառայությունների արտահանման և ներմուծամն անկումը։

Կորոնավիրուսի համաճարակի բռնկումը մեծ ազդեցություն ունեցավ Հայաստանում ծառայությունների արտահանման և ներմուծման ցուցանիշների վրա։ 2020 թվականին ծառայությունների առևտրաշրջանառության զգալի անկում է գրանցվել, ընդ որում՝ ինչպես ներմուծման, այնպես էլ արտահանման ցուցանիշների։ 2020թ. ծառայությունների ներմուծումը նվազել էր 61,3%-ով՝ 2485 մլն ԱՄՆ դոլարից իջնելով 961 մլն ԱՄՆ դոլարի։ Ծառայությունների արտահանումը նվազել էր 55,9%-ով՝ 2402 մլն ԱՄՆ դոլարից հասնելով մինչև 1060 մլն ԱՄՆ դոլար։ Առևտրաշրջանառության էական նվազումը առաջին հերթին պայմանավորված է եղել զբոսաշրջային ծառայությունների արտահանման և ներմուծման կտրուկ կրճատմամբ։

Զբոսաշրջության ոլորտը, որը զգալիորեն նպաստում է ծառայությունների առևտրին, 2020 թվականին համավարակի պատճառով լուրջ հետընթաց ապրեց։ Գրանցվել է զբոսաշրջային ծառայությունների և՛ արտահանման, և՛ ներմուծման ծավալների զգալի անկում՝ արտահանումը 2020 թվականին նվազել է 82,0%-ով, իսկ ներմուծումը 84,5%-ով: Այս թվերը ընդգծում են ծառայությունների առևտրի ոլորտի մեծ կախվածությունը զբոսաշրջությունից: Ծառայությունների առևտրաշրջանառության անկման մեկ այլ ուշագրավ կողմը տրանսպորտային ծառայությունների ներմուծման կրճատումն էր: 2020 թվականին գրանցվեց 36.3% անկում:

Գծապատկեր 3.

 

Չնայած 2020 թվականին ծառայությունների առևտրաշրջանառության զգալի անկմանը, 2021 և 2022թ. առկա է ծառայությունների ներմուծման և հատկապես արտահանման զգալի վերականգնողական աճ։ Ինչպես երևում է առաջին աղյուսակից, Հայաստանում ծառայությունների արտահանումը 2022թ. աճել է գրեթե 3.5 անգամ:

2022 թվականին ծառայությունների արտահանումը կազմել է 4,2 մլրդ դոլար՝ զբոսաշրջային ծառայություններ՝ 58,4%, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ՝ 17,0%, տրանսպորտային ծառայություններ՝ 13,4%, շինարարական ծառայություններ՝ 2,5%։ 2021 թվականին ծառայությունների արտահանումը կազմել է 1,7 մլրդ դոլար՝ զբոսաշրջային ծառայություններ՝ 45,2%, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ՝ 22,0%, տրանսպորտային ծառայություններ՝ 17,5%, շինարարական ծառայություններ՝ 5,0%։

Ինչպես երևում է երրորդ գծապատկերից, Հայաստանը ավելի շատ ներմուծում է տրանսպորտային ծառայություններ, քան արտահանում: Տրանսպորտային ծառայությունների հաշվեկշիռը Հայաստանում պակասուրդային է: Այս ցուցանիշը կոռելացված է ապրանքների ներմուծման և արտահանման հետ:

Tvyal.am

Մեկնաբանություն