Կատարը, Եգիպտոսը, Պակիստանը և տարածաշրջանի մի շարք այլ միջնորդ երկրներ ԱՄՆ-ին և Իրանին ներկայացրել են 10-օրյա հրադադարի պաշտոնական առաջարկ։ Այդ մասին Axios-ին հայտնել են երկու իրազեկված տարածաշրջանային աղբյուրներ։
ԱՄՆ պաշտոնյաների խոսքով՝ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը ներկայումս քննարկում է այս նախաձեռնությունը։ Վաշինգտոնը միաժամանակ կոչ է արել Իսրայելին խուսափել այնպիսի քայլերից, որոնք կարող են փակել դիվանագիտական կարգավորման հնարավորությունը։ Այդուհանդերձ, զուգահեռաբար ԱՄՆ-ն պատրաստվում է նաև բանակցությունների հնարավոր ձախողման սցենարին․ վերջին օրերին տարածաշրջան են տեղափոխվել տասնյակ կործանիչներ և օդային լիցքավորման ինքնաթիռներ։ Իսրայելական աղբյուրների փոխանցմամբ՝ երկրի զինված ուժերը ևս պատրաստվում են պատերազմի հնարավոր ընդլայնմանը։
Եթե հրադադարի առաջարկը հաստատվի, այդ ընթացքում ԱՄՆ-ն և Իրանը կանցկացնեն բանակցություններ՝ Հորմուզի նեղուցով նավագնացությունը կարգավորող ավելի երկարաժամկետ համաձայնագրի շուրջ։ Տարածաշրջանային աղբյուրներից մեկի տեղեկացմամբ՝ քննարկվող տարբերակներից մեկը նախատեսում է, որ Իրանը կարող է գանձել «ողջամիտ վճարներ» ծովային անվտանգության, շրջակա միջավայրի պահպանության և հարակից ծառայությունների համար։ Մեկ այլ առաջարկով այդ վճարները կարող են փոխանցվել համատեղ հիմնադրամի, որը կգործի Միջազգային ծովային կազմակերպության մասնակցությամբ։
Աղբյուրների համաձայն՝ Սպիտակ տունը կարող է դեռ մի քանի օր շարունակել Իրանի ռմբակոծումը՝ ի պատասխան Հորդանանում ամերիկացի զինծառայողների զոհվելու, և միայն դրանից հետո լրջորեն քննարկել հրադադարի առաջարկը։
Ստորև ներկայացված է կողմերի դիրքորոշումների և առաջարկվող մեխանիզմների համադրությունը.
Կողմը / Գործընթացը | Ներգրավվածությունը և գործողությունները | Նպատակը կամ հնարավոր հետևանքը |
Միջնորդներ (Կատար, Եգիպտոս, Պակիստան) | 10-օրյա հրադադարի նախագծի ներկայացում | Ռազմական գործողությունների դադարեցում և դիվանագիտական հարթակի ստեղծում |
ԱՄՆ (Թրամփի վարչակազմ) | Առաջարկի ուսումնասիրություն, զուգահեռ ռազմական ուժերի կուտակում | Հորդանանի դեպքերին պատասխան ռմբակոծություններ և հնարավոր երկարաժամկետ համաձայնագրի նախապատրաստում |
Իսրայել | Բանակի բարձր պատրաստվածություն | Պատերազմի հնարավոր ընդլայնման կանխարգելում կամ դրան արձագանքում |
Հորմուզի նեղուցի կարգավորում | Իրանի կողմից վճարների գանձում կամ Միջազգային ծովային կազմակերպության հիմնադրամ | Նավագնացության անվտանգության և ծովային լոգիստիկայի ապահովում |
Պատճառահետևանքային կապը
Տարածաշրջանում շարունակվող լայնածավալ ռազմական բախումները և Հորդանանում ամերիկացի զինծառայողների զոհվելը հիմք են դարձել միջնորդների ակտիվ միջամտության և 10-օրյա հրադադարի նախաձեռնման համար։ Իր հերթին, ռազմական ռիսկերի չեզոքացման անհրաժեշտությունը պատճառ է դարձել, որ Վաշինգտոնը զուգահեռաբար շարունակի ռազմական ճնշումը և նախապատրաստվի հնարավոր երկարաժամկետ համաձայնագրի՝ Հորմուզի նեղուցում նավագնացության կանոնների շուրջ։
Գործնական ազդեցությունը
Հրադադարի հաստատման և Հորմուզի նեղուցի կարգավորման շուրջ բանակցությունների հաջողության դեպքում կկայունանա միջազգային նավագնացությունն ու էներգետիկ ռեսուրսների մատակարարման շղթան։ Հակառակ դեպքում, դիվանագիտական ուղու ձախողումը և ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի կողմից ռազմական գործողությունների ընդլայնումը կհանգեցնեն տարածաշրջանային մասշտաբային ճգնաժամի խորացման։
