Սննդամթերքը շարունակում է թանկանալ․ գնաճի իրական պատկերը Հայաստանում

Հայաստանում 2026 թվականի առաջին ամիսներին սպառողական գների աճը շարունակում է պահպանվել զգալի բարձր մակարդակի վրա։

ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյալները ցույց են տալիս, որ տնտեսությունում գնաճային ճնշումները նկատելի են հատկապես սննդամթերքի, կրթության, առողջապահության և որոշ ծառայությունների ոլորտներում։ Միևնույն ժամանակ կան նաև ոլորտներ, որտեղ արձանագրվել է գների նվազում կամ գրեթե անփոփոխ վիճակ։

Ընդհանուր գնաճի պատկեր

2026 թվականի հունվարին, 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ, Հայաստանում սպառողական գների ինդեքսը աճել է 4.1%-ով։ Իսկ 2025 թվականի դեկտեմբերի համեմատ արձանագրվել է 2.5% աճ։

Փետրվարի տվյալները ցույց են տալիս, որ գնաճային գործընթացները շարունակվել են նաև տարվա երկրորդ ամսին․ 2026 թվականի փետրվարին, 2025 թվականի փետրվարի համեմատ, սպառողական գների ընդհանուր մակարդակը աճել է 4.3%-ով։ Միաժամանակ հունվարի համեմատ արձանագրվել է 0.5% գնաճ։

Այս տվյալները վկայում են, որ գնաճը Հայաստանում շարունակում է պահպանվել միջինից բարձր մակարդակի վրա, հատկապես եթե համեմատենք նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի հետ, երբ գնաճը կազմել էր ընդամենը 2.5%։

Ամենամեծ աճը՝ սննդամթերքի շուկայում

Գնաճի հիմնական շարժիչ ուժը շարունակում է մնալ սննդամթերքի շուկան։

2026 թվականի փետրվարին, 2025 թվականի փետրվարի համեմատ, սննդամթերքի և ոչ ալկոհոլային խմիչքների գները աճել են 6.5%-ով։ Իսկ միայն հունվարի համեմատ արձանագրվել է 1.0% աճ։

Ավելի վաղ տվյալներով՝ սննդամթերքի և ոչ ալկոհոլային խմիչքների գներն արդեն իսկ 6.2% աճ էին արձանագրել նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ։

Սա նշանակում է, որ սպառողական զամբյուղի ամենազգայուն հատվածում գնաճը զգալիորեն գերազանցում է ընդհանուր գնաճի մակարդակը։ Հաշվի առնելով, որ սննդամթերքը տնային տնտեսությունների ծախսերի մեծ բաժինն է կազմում, այս աճը անմիջապես ազդում է բնակչության իրական եկամուտների վրա։

Ամենաբարձր աճ ունեցող ոլորտները

Վիճակագրական տվյալների համաձայն՝ որոշ ապրանքային և ծառայությունների խմբերում գնաճը զգալիորեն բարձր է եղել միջին մակարդակից։

Ամենամեծ աճը արձանագրվել է հետևյալ ոլորտներում․

• Ալկոհոլային խմիչքներ և ծխախոտային արտադրանք – 9.6% աճ

• Կրթություն – 8.3% աճ

• Սննդամթերք և ոչ ալկոհոլային խմիչքներ – շուրջ 6.2–6.5% աճ

• Տրանսպորտ – 3.9% աճ

• Առողջապահություն – 3.8% աճ

• Ռեստորաններ և հյուրանոցներ – 3.6% աճ

Այս ցուցանիշները ցույց են տալիս, որ գնաճը հատկապես նկատելի է ծառայությունների և սպառման որոշ կարևոր ոլորտներում։

Կրթության ոլորտում արձանագրված 8.3% աճը կարող է կապված լինել ուսումնական ծառայությունների սակագների վերանայման կամ մասնավոր կրթական ծառայությունների թանկացման հետ։

Տրանսպորտի և առողջապահության ոլորտներում գնաճը նույնպես նշանակալի է, քանի որ դրանք բնակչության ամենօրյա ծախսերի կարևոր բաղադրիչներից են։

Որտեղ են գները նվազել

Չնայած ընդհանուր գնաճային միջավայրին՝ որոշ ոլորտներում արձանագրվել է գների նվազում կամ գրեթե անփոփոխ վիճակ։

Մասնավորապես․

• Հագուստ և կոշիկ – 0.4% նվազում

• Բնակարանային ծառայություններ, ջուր, էլեկտրաէներգիա, գազ և վառելիք – 0.2% նվազում

• Հանգիստ և մշակույթ – 0.1% նվազում

• Տարբեր ապրանքներ և ծառայություններ – 2.4% նվազում

Այս նվազումները մասամբ մեղմում են ընդհանուր գնաճի ազդեցությունը, սակայն դրանց ազդեցությունը սպառողական ընդհանուր զամբյուղի վրա համեմատաբար փոքր է։

Ոչ պարենային ապրանքների շուկա

Ոչ պարենային ապրանքների շուկայում գնաճը համեմատաբար ավելի զուսպ է եղել։

2026 թվականի փետրվարին, 2025 թվականի փետրվարի համեմատ, ոչ պարենային ապրանքների գները աճել են ընդամենը 0.9%-ով։

Միաժամանակ հունվարի համեմատ արձանագրվել է 0.2% գնանկում։

Սա կարող է պայմանավորված լինել միջազգային շուկաներում որոշ ապրանքների գների կայունացմամբ կամ ներմուծման մրցակցության աճով։

Ծառայությունների սեկտոր

Ծառայությունների ոլորտում նույնպես նկատվում է գների աճ, սակայն այն համեմատաբար չափավոր է։

2026 թվականի փետրվարին, 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ, ծառայությունների սակագները աճել են 3.2%-ով։

Հունվարի համեմատ աճը կազմել է 0.3%։

Սա ցույց է տալիս, որ ծառայությունների շուկան շարունակում է գնաճային ճնշումների ազդեցության տակ մնալ, սակայն այդ աճը զգալիորեն ցածր է սննդամթերքի գնաճից։

Արտարժույթի շուկայի ազդեցությունը

Գնաճային գործընթացների վրա ազդեցություն ունի նաև արտարժույթի շուկայի դինամիկան։

2026 թվականի փետրվարին հունվարի համեմատ արձանագրվել է 0.5% գնաճ, միաժամանակ ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ հայկական դրամի հաշվարկային փոխարժեքը նվազել է 0.6%, այսինքն՝ դրամը արժևորվել է։

Տարեկան համեմատությամբ պատկերն ավելի արտահայտված է․

• սպառողական գները աճել են 4.3%

• ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ դրամի փոխարժեքը նվազել է 4.6%

Այսինքն՝ դրամը տարվա ընթացքում զգալիորեն արժևորվել է դոլարի նկատմամբ։

2026 թվականի փետրվարին դոլարի միջին փոխարժեքը կազմել է 377.6 դրամ, մինչդեռ 2025 թվականի փետրվարին այն եղել էր 395.6 դրամ։

Դրամի արժևորումը սովորաբար կարող է զսպել ներմուծվող ապրանքների գնաճը, սակայն սննդամթերքի և ծառայությունների ներքին շուկայի գործոնները շարունակում են պահպանել գնաճային ճնշումները։

Ինչ է ցույց տալիս ընդհանուր պատկերը

Տվյալների համադրությունը ցույց է տալիս մի քանի կարևոր միտում Հայաստանի տնտեսությունում․

1. Գնաճի հիմնական աղբյուրը շարունակում է մնալ սննդամթերքը։

2. Ծառայությունների ոլորտում գների աճը պահպանվում է, սակայն չափավոր է։

3. Ոչ պարենային ապրանքների շուկայում գնաճը սահմանափակ է։

4. Դրամի արժևորումը մասամբ մեղմում է արտաքին գնաճային ազդեցությունները։

Միևնույն ժամանակ ընդհանուր գնաճը շարունակում է մնալ նախորդ տարվա ցուցանիշից բարձր մակարդակի վրա, ինչը նշանակում է, որ տնտեսական քաղաքականության համար գնաճի վերահսկումը շարունակում է մնալ կարևոր առաջնահերթություն։

2026 թվականի սկզբի վիճակագրական տվյալները ցույց են տալիս, որ Հայաստանում գնաճային միջավայրը դեռևս պահպանվում է։ Թեև որոշ ապրանքային խմբերում արձանագրվել է գների նվազում, սակայն սննդամթերքի, կրթության և որոշ ծառայությունների ոլորտներում աճը շարունակում է բարձր մնալ։

Եթե այս միտումները շարունակվեն տարվա ընթացքում, ապա դրանք կարող են ազդել բնակչության գնողունակության վրա և պահանջել տնտեսական քաղաքականության լրացուցիչ քայլեր՝ գնաճը կայունացնելու համար։